Donderdag 22/08/2019
Beeld rv

Standpunt Maarten Rabaey

Als Boris Johnson premier van alle Britten wil zijn, schrijft hij begin oktober nieuwe verkiezingen uit

Maarten Rabaey is journalist.

Boris Johnson neemt vandaag de fakkel over van Theresa May als nieuwe premier, nadat hij door een tweederdemeerderheid van zijn Conservatieve partijgenoten verkozen is als nieuwe voorzitter. Voor de voormalige buitenlandminister en Londense burgemeester is de speeltijd van het campagne voeren nu voorbij. Zijn brexitrealiteitstoets wordt bikkelhard, zowel in zijn parlement als bij de EU in Brussel.

“Het is aannemelijker dat ik gereïncarneerd zal worden als een olijf, opgesloten in een defecte koelkast, of onthoofd zal worden door een vliegende frisbee.” Zo schatte Johnson in 2015 zijn kansen in om Brits premier te worden. Nu is het zover. De lachers krijgt ‘BoJo’ zeker op zijn hand. Ernstig genomen worden daarentegen wordt moeilijker. Dat blijkt al uit de problemen die opduiken om eerstdaags een stabiel kabinet te vormen, waarin ook het derde van de Conservatieve Partij vertegenwoordigd zal zijn dat voor zijn rivaal Jeremy Hunt stemde.

De hamvraag is of Johnson slaagt waar May faalde: een brexit bolwerken. Zijn kansen zijn, op dit moment, erg klein. Zijn parlementaire meerderheid is al krap en kan door een tussentijdse verkiezing binnenkort tot één zetel krimpen.

Zijn belofte om op 31 oktober desnoods zonder brexitakkoord uit de EU te stappen won Johnson wel het premierschap, maar dat scenario haalt in het huidige Lagerhuis geen meerderheid.

Johnson dreigde in zijn campagne al om het parlement desnoods ‘op te schorten’ zodat de regering een harde brexit mogelijk kan maken. Dit leverde hem terecht tegenwind op. Elk brexitscenario moet rugdekking krijgen van de verkozenen in Westminster.

Twee scenario’s

Eigenlijk resten Johnson maar twee scenario’s. Hij zou nog een ultieme poging kunnen doen om de EU te bewegen aanvullingen toe te voegen aan het brexitakkoord dat zijn voorganger May sloot. Daarmee zou hij zijn achterban kunnen sussen zonder het akkoord open te breken, wat de EU niet wil. Beter dan May beschikt Johnson over de gave om een overwinningsnederlaag aan de man te brengen. Brussel hield tot nu de deur dicht, maar nieuwe leiders als Charles Michel (Raad) en Ursula von der Leyen (Commissie) openen nieuwe deuren.

Johnson zal het dan wel over een andere boeg moeten gooien dan zijn campagnedreigement om de ‘vertrekpremie’ van zo’n 40 miljard euro achter te houden die het VK beloofde te betalen aan de EU. Dergelijke chantage zal hier enkel maar averechts werken. Wat wel een vertrouwenwekkende maatregel zou kunnen zijn, is dat Johnson meteen staatsmanschap toont door samen te werken met de EU om de crisis met Iran in de Straat van Hormuz te bezweren, zowel door samen de veiligheid van het scheepvaartverkeer te garanderen als samen een diplomatiek offensief te voeren.

Als de samenwerking met zijn Lagerhuis en de EU over brexit niet lukt stevent het VK eind oktober af op een no deal-brexit. De financiële, economische en sociale gevolgen daarvan zijn voor het VK zo groot dat Johnsons verworven mandaat van 92.153 tory-stemmen dan niet zal volstaan als politieke rugdekking. Als Boris Johnson zijn land wil leiden als premier van alle Britten, en zijn grote voorbeeld Winston Churchill naar de kroon wil steken, rest hem niets anders dan begin oktober nieuwe verkiezingen uit te schrijven. Dan kan iederéén meepraten over zijn olijven, koelkasten en frisbees, en over de douaneheffingen die de Britten daarop gaan betalen bij een no deal-brexit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden