Donderdag 04/03/2021

OpinieSven Biscop

Als Biden wint, zou het een vergissing zijn om ons op te stellen zoals in 2008

Democratisch presidentskandidaat Joe Biden houdt een verkiezingstoespraak in Philadelphia, Pennsylvania. Beeld Getty Images
Democratisch presidentskandidaat Joe Biden houdt een verkiezingstoespraak in Philadelphia, Pennsylvania.Beeld Getty Images

Prof. dr. Sven Biscop leidt het programma ‘Europa in de wereld’ aan het Egmont–Koninklijk Instituut voor Internationale Betrekkingen in Brussel en doceert aan de Universiteit Gent.

Het maakt natuurlijk heel veel uit. Het bewijs is dat hoewel het niet in de titel staat, elke lezer weet dat dit stuk over de Amerikaanse presidentsverkiezingen gaat. En toch moet de Europese Unie zich opstellen alsof het geen verschil maakt. Want wie er ook in het Witte Huis zit, de EU moet altijd in staat zijn om haar eigen belangen te verdedigen.

Wij Europeanen zien onze alliantie met de Verenigde Staten echter vaak als een excuus om zelf niet meer na te denken. Eens je er van uitgaat dat, wat er ook gebeurt, de Amerikaanse cavalerie het wel zal komen oplossen, moet je je zelf nergens nog zorgen over maken. President Trump heeft die illusie brutaal doorbroken. Maar eigenlijk had Europa al sinds de burgeroorlog in ex-Joegoslavië, in de vroege jaren 90, moeten weten dat de VS niet al onze problemen in onze plaats zullen oplossen – en terecht.

Spijtige episode

Desondanks is het risico groot dat als Joe Biden vandaag wint, Europa het presidentschap van Trump meteen zal vergeten als een spijtige episode waarover men best zwijgt. Net zoals we, toen Obama zijn eerste termijn won, Bush Junior direct achter ons gelaten hebben. Maar het zou een vergissing zijn ons op te stellen zoals in 2008. Toen hebben we eenvoudig afgewacht tot Obama zijn plannen voor de wereldpolitiek voorstelde – om dan te beseffen dat daarin voor Europa geen grote rol was weggelegd. Ook in zijn strategieën voor andere delen van de wereld waren we vaak teleurgesteld. Die voor Afghanistan bijvoorbeeld, waaruit wij ons gewoon zo snel mogelijk wilden terugtrekken.

Weliswaar zal Bidens buitenlands beleid op veel domeinen zeker nauwer aanleunen bij de Europese lijn. Zo heeft hij al aangekondigd dat hij het nucleair akkoord met Iran terug wil vervoegen. Al zal het niet makkelijk zijn om Iran,en Saudi-Arabië ervan te overtuigen opnieuw het diplomatieke spoor te kiezen om de Golf te stabiliseren. Wellicht zal Europa in de toekomst een nog groter deel van de verantwoordelijkheid moeten opnemen om veiligheidsproblemen in de Sahel aan te pakken, en misschien in zekere mate zelfs in het Midden-Oosten.

Wereldgezondheidsorganisatie

Biden plant ook om weer toe te treden tot de Wereldgezondheidsorganisatie. Maar op economisch vlak zal hij zeer waarschijnlijk het binnenland vooropstellen eerder dan de internationale handelsagenda nieuw leven in te blazen. Het is ook helemaal niet zeker dat hij de handelsoorlog met China zal beëindigen. Mogelijk zal Biden voorzichtiger omspringen met tarieven en sancties, omdat die altijd ook de Amerikaanse economie raken, maar tegelijk zal hij waarschijnlijk ook harder willen optreden tegen mensenrechtenschendingen.

De hoofdvraag is dan ook: zien de Democraten, net zoals de Republikeinen, het feit op zich dat China een grootmacht is als een bedreiging? China zal een grootmacht blijven, dus dat kan alleen maar leiden tot een rivaliteit zonder einde, waar de EU zich niet zal in inschrijven, tenzij China effectief een agressieve macht zou worden. Of zal een Democratische administratie meer gerichte strategische doelstellingen definiëren, die de mogelijkheid van een vergelijk met China openhouden, op voorwaarde dat het zich aan bepaalde regels houdt? Dan is substantiële samenwerking met de EU mogelijk – en nodig.

Een ding is zeker: in beide scenario’s zal de focus van de Amerikaanse strategie op Azië liggen. Europa zal een secundair toneel zijn en de VS zullen ons veeleer utilitair gaan bekijken: wat kunnen wij bijdragen aan hun China-strategie?

De conclusie is evident: de VS zullen het Europees economisch belang niet verdedigen. Noem het strategische autonomie of een geopolitieke Europese Commissie: hoe dan ook moet de EU voortgaan op de ingeslagen weg en verzekeren dat ze altijd haar eigen belangen kan verdedigen. Zelfs in een alliantie blijft men zijn eigen beste vriend. Natuurlijk staat de EU veel dichter bij de VS dan bij China, maar we moeten geen van beide achternalopen. De EU moet haar eigen relaties met alle andere grootmachten bepalen, in functie van haar eigen evaluatie van hun gedrag en van haar eigen belangen. Onze absolute voorkeur blijft om onze belangen samen met de VS te verdedigen telkens wanneer dat kan; maar we zullen ook moeten leren om het alleen te doen wanneer het moet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234