Zaterdag 14/12/2019
Saskia de Coster. Beeld rv

Column Saskia de Coster

Alleen luiheid kan ons redden

Saskia de Coster is schrijver van de roman Nachtouders. Haar column verschijnt tweewekelijks op woensdag.

Of de batterijtjes weer goed opgeladen zijn na de paasvakantie, klinkt het. Alsof de paaseieren door ijverige Duracell-konijnen gebracht zijn en de vorm van vers opgeladen batterijen hebben aangenomen. Die batterijen zouden de hedendaagsere, calorieloze vervangers kunnen zijn van de chocoladen vruchtbaarheidssymbolen, naar goede traditie door de paasklokken overgevlogen uit Rome met een boodschap van nieuw leven en verrijzenis.

De batterijenmetafoor kwam in mijn kindertijd al voorbij na de schoolvakanties, maar sinds die tijd lijkt de herlaadbarebatterij-obsessie allesbehalve afgenomen. Weinig verwonderlijk. Batterijen zijn de containers van energie. En energie is de sleutel tot succes. Kraak je de code, dan krijg je toegang tot de schatkamers van het geslaagde, onuitputtelijke leven. Zowel in hardloopadvertenties, reclame voor Nutella (“een voormiddag boordevol energie”), Gamma of een nieuwe soort matchathee wordt één centrale boodschap rondgetoeterd: de kostbaarste grondstof is energie. Jij hoeft enkel bij te tanken, te revitaliseren, te boosten, te optimaliseren. Of het er nu om gaat je hoofd leeg te maken, je lichaam fit, je nachtrust beter; energie is al wat je nodig hebt. Je kan jezelf opladen. Rechargen maar die batterij.

Sloganton

Makkelijke tijden voor reclamemakers zijn het: grabbel in de sloganton naar iets met energie en je raakt je koopwaar wel aan iedereen behalve de immobiele straatstenen kwijt. Want wie, behalve een suïcidale plant, kan nu iets tegen energie hebben? Haast geen enkel ander begrip zoemt zo gelukzalig van de positieve associaties als daar zijn levenslust, creativiteit, enthousiasme, doelgerichtheid, zelfverbetering. Het mooiste van al is dat je je maar hebt te informeren en zelf aan de slag kan gaan om die energie in jezelf op te wekken. De monitor aan je pols telt helemaal alleen voor jou je stappen, je energieverbruik en je uren diepe slaap. Jij kan je energie vermeerderen en dus ook je prestaties verbeteren. Just do it.

Jij dus, jij daar. Je wordt lekker individueel aangesproken want de enige die verantwoordelijk is voor de laadkamers boven in je hoofd en de carrosserie van je lichaam, dat ben jij zelf natuurlijk. De machinerie draait door, dus je kan maar beter zorgen dat je energie op pijl is en dat je inzetbaar bent en blijft. Energie is immers het hoogste goed in de 24/7-economie. De paradox is dat het best wel uitputtend is, zo hard werken om ons energieverlies en onze uitputting tegen te gaan.

Zonnekloppers rusten uit aan de kust. Beeld ANP XTRA

Futloosheid heeft nooit hoog aangeschreven gestaan. In vele culturen bestond de zonde van de luiheid maar nu hebben we ons collectief de calvinistische arbeidsethos eigen gemaakt, met dit hemelsbrede verschil dat wij ons stinkende best doen, niet ten bate van het grotere goed en God en de samenleving, maar vooral om mee te draaien en onszelf als oplaadbare batterijen leeg te laten tappen en dan weer tegen de klippen op te herladen. Die vorm van streberigheid kan maar bestaan als mensen los van elkaar staan. Herlaadbare batterijen op een rij die naar elkaar kijken en vergelijken, dat zijn wij. Perfectionistische individualisten, geïnstrumentaliseerd, teruggeworpen op onszelf, nomadisch van laadstation naar laadstation reizend. Blijven lachen.

Uitputting van de aarde

Niet toevallig loopt de hele koortsachtige zoektocht naar de energie in onszelf parallel met het groeiende besef dat ook de aarde weleens de uitputting nabij kan zijn omdat ze het gros van haar energiebronnen kwijt raakt of kwijt is. We weten het allemaal wel. Zelfs Shell heeft al jaren teams klaarstaan om over te schakelen op waterkracht en windenergie, uiteraard pas als de laatste druppel fossiele energie opgeslurpt is uit de aardbodem. Experts ijveren al lang voor hernieuwbare energie, de moedige messiassen van de klimaatcrisis eisen verandering en krijgen steeds meer aanhang, waarbij het heel duidelijk is dat de alternatieven zullen moeten uitgaan van het collectief, het gedeelde, het voorvoegsel co-.

Waar is de magische energiedrank, de collectieve energiebron, de grote kosmische batterij? Of is het niet ook tijd om de energieobsessie even los te laten en uit het discours van opladers en lege batterijen en energiebronnen te stappen?

Geen betere manier om energie te besparen dan niets doen. Zelf een fossiel zijn. Dat is niet eens een kwestie van verlies of winst, van actief of passief, van stappen of compenseren. Ik heb het niet over luiheid als de plaatsvervanger van incompetentie, luiheid als het onderste van de kan waar zero energie of een burn-out rest. Ik heb het over het Arcadia waar we energie niet meten, niks doen en niets nastreven, nomadisch van niks naar niks gaan en blijven lachen.

Alleen de luiheid kan ons redden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234