Zondag 17/11/2019

Opinie

Afzonderen en fixeren is pure repressie ten gevolge van onmacht

In Levanta, de streng beveiligde afdeling voor geïnterneerde vrouwen in Zelzate, worden patiënten afgeluisterd tijdens gesprekken met familie, de ombudspersoon of zelfs hun advocaat. Beeld Geert Braekers

Ingrid Jongeneelen is voorzitter van de  patiëntenvereniging UilenSpiegel vzw.

Na de hele polemiek de afgelopen week in verband met afluister- en folterpraktijken in het psychiatrisch ziekenhuis in Zelzate gaat de storm weer even liggen. De directie van Levanta werd op het matje geroepen bij het Agentschap Zorg en Gezondheid. Er werd beloofd om onder andere te werken aan een draaiboek rond vrijheidsbeperkende maatregelen en er zou onmiddellijk een einde worden gesteld aan de afluisterpraktijken. Terecht! Het is goed dat er kort op de bal wordt gespeeld en dat er via dialoog een engagement komt om de eigen praktijken tegen het licht te houden en werk te maken van een verbetering van de kwaliteit van de zorg.

Levanta

Lees hier het volledige dossier over het hoog beveiligde centrum Levanta in Zelzate.
      

Vanuit patiëntenhoek zijn wij blij daarmee, want we zijn zwaar gechoqueerd, wetende dat zowel patiëntenrechten als grond(-en mensen)rechten zoals het recht op privacy, de onschendbaarheid van het briefgeheim en verbod van foltering met de voeten worden getreden. Blijkbaar hadden deze vrouwen voorheen meer rechten in de gevangenis dan nu in de psychiatrie. Onvoorstelbaar en ontoelaatbaar. Geïnterneerden zijn mensen die de pech hadden een misdrijf te begaan en ontoerekeningsvatbaar te worden verklaard omwille van een psychiatrische aandoening.

 En laten we wel wezen: dat kan iedereen overkomen. Je moet maar eens bijvoorbeeld een psychose krijgen waarbij je vanuit je wanen en stemmen in je hoofd opdrachten denkt te moeten vervullen die je ongewild strafbare feiten doen plegen.

Je hebt dan wel deze feiten begaan; je blijft in de eerste plaats mens en patiënt. Dit betekent dat al je rechten gewaarborgd moeten zijn. Niemand hoeft te weten wat geïnterneerden aan familie of advocaat willen toevertrouwen. Als dat klein beetje intimiteit en privacy ook al niet gegarandeerd is, dan zitten we met een probleem.

Ingrid Jongeneelen. Beeld rv

Patiënten verdienen beter

Vanuit onze organisatie pleiten we ervoor om afzonderings- en fixatiemaatregelen zo veel als mogelijk te beperken als behandeloptie. Sterker nog: afzonderen en fixeren is niet behandelen, is geen zorg verlenen, maar is pure repressie ten gevolge van onmacht, soms machtsmisbruik en dikwijls een tekort aan personeel. Het zijn middeleeuwse praktijken anno 2018 die patiënten vaak extra trauma’s opleveren. Deze patiënten zijn onze lotgenoten en verdienen beter.

Er is iets grondig mis op de afdeling Levanta in Zelzate. Wat kan er gedaan worden aan dit repressieve separatiebeleid? Hoe zien de dagen eruit voor deze vrouwen? Welke zinvolle therapieën worden er aangeboden? Wordt er geluisterd naar wat ze zelf willen? Hebben ze inspraak in hun behandelplan? 

Het uiteindelijke doel is deze mensen opnieuw te integreren in de samenleving. Elke mens verdient immers een tweede kans. Belangrijk is om herstelondersteunende zorg aan te bieden; de hulpverlener is een gelijkwaardige partner waarmee je als patiënt op weg gaat en die zoveel mogelijk de regie in de eigen handen van de patiënt legt. Een hulpverlener is present en luistert naar de dromen, wensen, verlangens en het levensverhaal van de patiënt. Hij/zij gaat samen met de patiënt op weg op zoek naar krachten, talenten en zingeving voor deze persoon. Mensen opsluiten heeft geen zin. Dit leidt alleen maar tot ergernis, frustratie, depressies en (nieuwe) trauma’s.

De vrouwen op Levanta hebben al zoveel detentieschade opgelopen. Laat ze niet nog voor jaren in de vergeetput achter, maar zorg dat ze hoop kunnen vasthouden en dat er (ook op relatief korte termijn) vooruitzichten worden gecreëerd zodat ze ’s morgens graag aan een nieuwe dag beginnen en kunnen aantonen wat ze waard zijn! Ze hebben al zoveel tijd verloren. Als ervaringsdeskundige weet ik wat het betekent om ellenlange maanden van je vrijheid beroofd geweest te zijn. Het is de hel. Wat moet het dan wel niet zijn als je weet dat je nog jaren moet zitten. Je zou voor minder agressief uit de hoek komen of dreigen met suïcide.

Als vereniging organiseren wij een vorming “ervaringskennis” voor patiënten met een interneringsstatuut. De volgende onderwerpen komen onder andere aan bod tijdens onze cursus: de herstelvisie, belang van het levensverhaal, juridisch kader rond internering met aandacht voor de nieuwe wet rond internering, stigma, medicatie, coping, sociale vaardigheden, ervaringsdeskundigheid en zingeving. Binnenkort hopen we een bezoek te kunnen brengen aan het ziekenhuis van Zelzate om onze cursus voor te stellen aan de patiënten en hun hulpverleners. Ik hoop van harte dat dit voor hen een bron van hoop mag zijn.

Tot slot wil ik een oproep doen aan alle betrokken actoren in de sector geestelijke gezondheid om verder werk te maken van minder dwangmaatregelen in de zorg, van de-institutionalisering en een verdere goede uitbouw van ambulante en gemeenschapsgerichte zorg, waarbij psychiatrische patiënten als volwaardige burgers kunnen participeren in een samenleving zonder stigma’s en discriminatie. Het kan anders. Het moet anders.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234