Woensdag 23/09/2020

OpinieKurt De Loor

Afschaffen opkomstplicht: wordt u graag genegeerd?

Verkiezingsborden voor de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober 2018.Beeld Wouter Van Vooren

Kurt De Loor is Vlaams Parlementslid voor sp.a.

De kans wordt nu wel heel groot dat u in 2024 niet moet gaan stemmen voor de volgende gemeente- en provincieraadsverkiezingen. Minister van Binnenlands Bestuur Bart Somers (Open Vld) legde zijn voorontwerp van decreet vrijdag voor aan zijn collega’s van de Vlaamse regering, nog net voor hij het raam uitglipte om op reis te vertrekken. Een correctie is op zijn plaats: de kans is groot dat u in 2024 zelfs niet de moeite moet doen om richting stemhokje te trekken. In dat stemhokje deed u immers wat u wou, stemmen of niet stemmen. Het afschaffen van de opkomstplicht is ronduit een slecht idee. Onze democratie is pas sterk als er zo veel mogelijk mensen aan deelnemen. Het afschaffen van de opkomstplicht zorgt ervoor dat sommige groepen in onze samenleving niet meer gaan stemmen. Hoe groot acht u de kans dat het beleid dan nog rekening gaat houden met hen? Dit is cijnskiesrecht 2.0.

Tot 1893 kende ons land het befaamde cijnskiesrecht. Enkel wie genoeg centen kon neertellen, kreeg een stem. Resultaat? Slechts 46.000 Belgen mochten mee beslissen. Democratisch toch? Vanaf 1893 mocht iedereen stemmen. Correctie, alle mannen. En wie genoeg centen had of een diploma, kreeg een stem (of twee) extra. Leve de democratie! Het zou duren tot de verkiezingen van juni 1949 vooraleer alle Belgische burgers, vrouwen incluis, zich naar het stemhokje moesten begeven met elk slechts één stem op zak. En wat bleek, na de invoering van de stemplicht voor vrouwen? Vrouwenthema’s kregen een plaats op de politieke agenda. Dat was voordien ondenkbaar. Dit maar om aan te tonen dat ons systeem van stemplicht niet overnacht is ontstaan en dat wie een stem heeft mee de politieke agenda bepaalt.

Net bij dat laatste knelt het schoentje. Academici zijn het erover eens: bij het afschaffen van de opkomstplicht zullen veel mensen uit alle lagen van de bevolking niet gaan stemmen. Dat effect zet zich evenwel sterker door bij bepaalde maatschappelijke groepen. Vooral lageropgeleiden, jongeren en mensen met een lager inkomen hebben de neiging om niet te gaan stemmen als het niet verplicht is. Ook minderheidsgroepen zouden de verkiezingen sneller aan zich laten voorbij gaan. Wat is de kans dat het beleid nog rekening gaat houden met deze groepen als de kans klein is dat dit zich zal vertalen in stemmen bij de verkiezingen? De kans bestaat zo dat een deel van de bevolking ‘vergeten’ wordt en op die manier nog verder vervreemdt van de politiek. Dat is nefast voor onze democratie. Zeker lokaal, het bestuursniveau dat het dichtst bij de mensen staat en waar mensen het meeste vertrouwen in hebben. Dat deze Vlaamse regering net daar de band tussen burger en politiek wil doorknippen is wraakroepend. Een minister die het goed voorheeft met de steden en gemeenten zou die band net versterken.

Samen met Luxemburg en Griekenland is België het enige land dat vandaag nog stemplicht kent. Voorstanders van het afschaffen van de opkomstplicht opperen dat de invoering van stemrecht politici meer zou uitdagen om mensen te overtuigen. In alle eerlijkheid, als je als politicus vandaag al niet tracht om mensen te overtuigen, elke dag, dan zoek je beter een andere job. Natuurlijk moeten we mensen warm maken voor politiek en natuurlijk moeten we hen informeren, dat is de essentie. Maar laat ons wel wezen, het afschaffen van de opkomstplicht gaat van kiezers geen betere of beter geïnformeerde kiezers maken. Dat is larie.

Het afschaffen van de opkomstplicht zorgt voor een sociale vertekening van de kiesresultaten. Sommige groepen blijven thuis en worden niet meer gehoord. Wat is de kans dat het beleid dan nog rekening houdt met hen? Wordt u graag genegeerd? Willen we echt terug naar de tijd waar slechts een deel van de bevolking, vooral hoger opgeleiden, politiek mee beslist? Daar sluipt een gevaar voor onze democratie. Een democratie is pas sterk als er zoveel mogelijk mensen aan deelnemen. In die zin is opkomstplicht de beste garantie. Het is de meest accurate politieke thermometer die we hebben. De lat ligt voor iedereen gelijk, iedereen participeert, geen uitzonderingen. Kortom, het afschaffen van de opkomstplicht is een bar slecht idee.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234