Vrijdag 06/12/2019

Opinie

70 jaar Chinese Volksrepubliek, maar niet alleen reden tot feesten

Beeld Photo News

Astrid Pepermans is onderzoekster Chinees-Europese handelsbetrekkingen aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB)

Dat Xi Jinping een feestje kan bouwen betwijfelt niemand nog. De zeventigste verjaardag van de Chinese Volksrepubliek ging niet onopgemerkt voorbij. De president greep deze dag aan om trots zijn nieuwe arsenaal militair speelgoed te tonen aan zijn bevolking en de rest van de wereld. De rijen paraderende Chinese soldaten, die tot op de seconde gesynchroniseerd leken, en de kleurrijke, met licht versierde dansers konden niet schriller afsteken tegen de chaos op het Hongkongse eiland. Daar werd de klederdracht gedomineerd door zwart en kwam de kleur van verfkanonnen die de Hongkongse politie in staat stelt om de prodemocratische protestanten makkelijker op te sporen. 

Wat vier maanden geleden begon als een vreedzaam protest, waarbij een op de zeven Hongkongers zich verzette tegen een controversiële uitleveringswet, eindigde dinsdag in een rake kogel, en het was geen rubberen.

De verontwaardiging in Hongkong komt niet uit de lucht gevallen en gaat verder dan een omstreden uitleveringswet. Sinds de Sino-Britse overeenkomst in 1985 – waarbij het ‘één land, twee systemen’ principe Hongkong een grote hoeveelheid autonomie verleent – legt Peking in toenemende mate de nadruk op één land, met als einddoel een volwaardige hereniging tussen Hongkong en vasteland China.

In de praktijk lijkt het principe verschoven te zijn naar één land met twee systemen die haaks op elkaar staan. Waar Peking duidelijk te kennen geeft het democratische pad te laten voor wat het is, houden de Hongkongse burgers hoe langer hoe meer vast aan de vrijheden die ze genieten en hen onderscheiden van het volk op het vasteland. Voeg daar een wet aan toe die Peking toelaat uitleveringen naar China af te dwingen, en een algemeen sociale ontevredenheid over hoe een handvol machtige vastgoedmagnaten de huizenprijzen de pan uit doen rijzen, en de boel ontploft.

Kakkerlakken

Ongeacht de achterliggende redenen, vormen deze opstanden een smet op Xi’s blazoen. Peking haalt dan ook alles uit de kast om de opstandelingen, regelmatig vergeleken met ‘kakkerlakken’, te bestrijden. Dit, zonder de eigen handen al te vuil te maken. Het vuile werk moet worden opgeknapt door de Hongkongse politie die van bij aanvang disproportioneel geweld gebruikt. 

Hoe het conflict deze week precies escaleerde tussen een achttienjarige jongen en een ordehandhaver is nog niet duidelijk maar veel van de beelden spreken voor zich. Ongewapende jongeren worden bewusteloos geslagen, de politie laat geweld door Peking-voorstanders tegen demonstranten ongestraft begaan en de waterkanonnen en het traangas worden wel heel snel ingezet. Slimme camera’s, blauwe verf om de betogers te ontmaskeren en rubberen kogels bewust gericht op het gelaat zijn schering en inslag.

Astrid Pepermans Beeld rv

Maar ook in Peking blijft men niet bij de pakken zitten. Bedrijven waarvan de werknemers hun steun betuigen met de demonstranten of gespot zijn op een betoging krijgen het zwaar te verduren. Chinese autoriteiten intimideren met slagzinnen als “Wie met vuur speelt, zal door vuur vergaan.” 

Maar wat nog de meeste angst inboezemt is de Chinese propagandamachine die overuren draait om het geweld toe te schrijven aan de demonstranten. Zij worden afgespiegeld als terroristen die, met de steun van het westen, meewerken aan een complot dat als doel heeft de Chinese natie te ondermijnen. Videobeelden en anekdotes worden er selectief uitgepikt om dit standpunt aan te dikken. De Hongkongse politie krijgt in de media schouderklopjes voor de dapperheid waarmee ze het conflict op straat aanpakken. Dat de protesten steeds heviger worden geeft Peking een vette kluif aan nieuw materiaal om de eigen burgers te overtuigen van de Hongkongse, en de daarbij horende westerse slechte intenties.

Stoppen

Juni 2018 verklaarde Xi Jinping tijdens de Central Conference on Work Relating to Foreign Affairs dat China op actieve wijze een leidende rol wil spelen in het hervormen van het wereldwijde bestuurssysteem. Hij benadrukte dat deze hervormingen moeten gebeuren op basis van eerlijkheid en rechtvaardigheid. China eist met veel zelfvertrouwen haar rechtmatige plek op het wereldtoneel op en zoals Xi het zelf verwoordde: “Geen enkele kracht zal het Chinese volk en de Chinese natie stoppen.” 

De huidige wereldorde is op een westerse, liberaal-democratische leest geschoeid. Het hoeft dus niet te verbazen dat China ze hervormd wil zien. Toch dwingt de situatie in Hongkong tot alertheid. Eerlijkheid en rechtvaardigheid hebben voor China niet dezelfde betekenis als voor het westen. Dit is een grootmacht die er niet voor terugdeinst om met gestuurde staatspropaganda en fake news nationalisme aan te wakkeren en burgers tegen elkaar op te zetten. De liberale democratie staat voor grote uitdagingen. De toenemende macht van China niet als één ervan beschouwen is een vergissing.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234