Woensdag 27/05/2020
Paul De Grauwe.Beeld DM

ColumnPaul De Grauwe

2021 kan het jaar van de heropleving worden. Het kan ook anders

Paul De Grauwe is professor aan de London School of Economics. Zijn column verschijnt tweewekelijks.

Vorige week publiceerde de Europese Commissie haar macro-economische voorspellingen voor 2020 en 2021. Het merkwaardige aan die voorspellingen is het optimisme dat ze uitstralen.

Voor 2020 is er natuurlijk alleen maar kommer en kwel. De Commissie becijfert de daling van het bruto binnenlands product (bbp) in de Europese Unie op 7,4 procent in 2020. Voor België is die daling 7,2 procent. De werkloosheid in de EU zou in 2020 stijgen van 6,7 (2019) naar 9 procent (voor België een stijging van 5,4 naar 7 procent). In die werkloosheidscijfers zijn de tijdelijke werklozen niet inbegrepen. Die laatsten lopen in vele landen op tot 20 procent of meer. De begrotingstekorten ontploffen (8,3 procent in de EU en 8,9 procent in België). Niet echt leuk dus.

Maar, volgens de Europese Commissie, ziet de toekomst er schitterend uit. In 2021 zullen we volgens de voorspellers aan het Schumanplein een krachtige heropleving kennen. In de EU in haar geheel wordt de groei van het bbp +6,1 procent in 2021 en in België zou dat nog iets hoger liggen, namelijk +6,7 procent. Deze krachtige heropleving zorgt ervoor dat de werkloosheid onmiddellijk begint te dalen, zij het niet zo snel als de stijging van de economische groei, maar dat is altijd zo met werkloosheidscijfers. De budgettaire tekorten dalen met meer dan de helft. Dat samen met de forse groei van het bbp zorgt ervoor dat de schuldratio’s (de verhouding overheidsschuld tot het bbp) in 2021 fors zullen dalen.

Als we deze voorspellingen mogen geloven, zullen we in 2021 de diepe depressie van dit jaar bijna volledig hebben goedgemaakt. Een V-recessie zoals de economen dat noemen. Nog even uitzweten dus, maar volgend jaar ziet het er heel goed uit. Iets om ons aan op te trekken in deze moeilijke tijden.

Het merkwaardige is dat het Internationaal Monetair Fonds en de OESO gelijkaardige optimistische voorspellingen hebben gemaakt. Een diepe depressie dit jaar gevolgd door een forse heropleving volgend jaar.

Enorme gok

Hoe geloofwaardig zijn dergelijke voorspellingen? Alles is mogelijk natuurlijk, en ik ga hier niet beweren dat ik een betere voorspeller ben dan de professionals van die eerbiedwaardige instellingen. Maar het blijft toch een enorme gok. Achter die optimistische economische voorspelling zit een heel optimistisch verhaal verborgen over het verloop van de corona-epidemie. Die zal in 2021 uitgedoofd zijn. De voorspelde krachtige heropleving van 2021 kan er alleen maar komen als de corona-epidemie verleden tijd is; als de mensen hun vrees voor het virus opzij hebben geschoven zodat ze weer vol enthousiasme de trein, de metro en de bus instappen om te gaan werken, en in het weekend gaan vieren in restaurants en cafés.

Vraag aan virologen en epidemiologen vandaag of ze zoiets mogelijk achten en de meesten onder hen zullen u vertellen dat het coronavirus waarschijnlijk nog een tijdje zal sluimeren en opnieuw kan uitbreken tot ver in 2021, met het risico dat nieuwe economisch vernietigende lockdowns noodzakelijke zijn. Een V-recessie lijkt dus weinig waarschijnlijk. Maar ja, virologen en epidemiologen kunnen zich ook vergissen.

Daarom even terugkijken naar het verleden, meer in het bijzonder de periode 1918-1919 toen de Spaanse griep zoveel menselijk leed veroorzaakte. Volgens sommige schattingen zou die aan meer dan 50 miljoen mensen het leven hebben gekost, tweemaal meer dan de doden van de Eerste Wereldoorlog.

Wat gebeurde toen met het bbp? De econoom Angus Maddison heeft er zijn levenswerk van gemaakt historische reeksen van het bbp op te stellen. Die gaan terug tot de 19de eeuw. Welnu, volgens Maddison kende het bbp in de West-Europese landen in 1918 een enorme klap van -18 procent (veel meer dan de voorgaande oorlogsjaren). Een jaar later, in 2019, toen de Spaanse griep nog niet helemaal was verdwenen, herstelde het bbp op spectaculaire wijze (+18 procent). Nadien volgde de periode van de ‘roaring twenties’, toen de economische groei de pan uit sprong.

Het is bijzonder moeilijk om het economisch effect van de Spaanse griep af te scheiden van het effect van de Eerste Wereldoorlog. Het verleden heeft dus slechts een beperkte waarde als leidraad voor het heden. De spectaculaire heropleving van 1919 zal ook sterk beïnvloed zijn geweest door het einde van de Eerste Wereldoorlog. Toch blijft het opvallend hoe sterk die heropleving was op een moment dat de Spaanse pandemie nog niet helemaal ten einde was. Die zou pas uitdoven in 1920.

Alles is dus mogelijk. Het kan dat 2021 het jaar van de heropleving wordt. Het kan ook anders. Het coronavirus zal hierover beslissen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234