Zondag 02/10/2022
Alain Gerlache. Beeld DM
Alain Gerlache.Beeld DM

ColumnAlain Gerlache

11 juli is niet alleen voor de Vlamingen

Alain Gerlache overschouwt de politieke actualiteit. Zijn column verschijnt op maandag.

Alain Gerlache

Het feest van de Vlaamse Gemeenschap valt op 11 juli. Voor veel Franstaligen is het ofwel een dag als alle andere, ofwel een bron van bezorgdheid of zelfs vijandigheid. In het zuiden van het land wordt de groei van een Vlaamse identiteit aangevoeld als een gevaar voor het voortbestaan van België, omdat ze meer en meer in de richting van een Vlaamse natie gaat. Maar de grootste frustratie van veel Walen en Brusselaars is dat zij steeds minder vat lijken te hebben op de toekomst van het land. In hun ogen wordt deze steeds meer door Vlaanderen bepaald.

Het zijn de Vlamingen die bij de volgende verkiezingen de N-VA en het Vlaams Belang een meerderheid zouden kunnen geven. Zelfs als de twee nationalistische partijen geen coalitie vormen, kan dat verregaande gevolgen hebben zoals we in deze krant (DM 08/07/22) konden lezen onder de kop ‘Wat als… N-VA en Vlaams Belang straks een meerderheid hebben?’, met een simplistisch maar ondubbelzinnig citaat van de fractieleider van het Vlaams Belang in de Kamer: “Als we samen een meerderheid hebben, dan roepen we eenzijdig de Vlaamse soevereiniteit uit. Dat wil zeggen dat we de Franstaligen zeggen dat het in 2029 afgelopen is met België.”

Zonder zo ver te gaan als dit extreme scenario dat aan een controversieel programma van de RTBF vijftien jaar geleden herinnert, kan men zich afvragen hoelang de huidige afwijzing van een nieuwe staatshervorming door de Franstalige partijen zou standhouden tegen een mogelijke nationalistische meerderheid in Vlaanderen. Het blijft in elk geval onduidelijk waar dit land naartoe gaat. De problemen van de Vivaldi-regering, die voorgesteld werd als “de laatste kans voor België”, zijn daar niet vreemd aan.

Fluïde identiteiten

Identiteit kan echter niet worden herleid tot alleen haar politieke betekenis, ondanks alle pogingen tot recuperatie. Een nationale feestdag is meer dan met vlaggen zwaaien, (vaak vals) het volkslied zingen en officiële toespraken houden waarvan het oubollige lyrisme de mist ingaat. Het is ook de viering van de banden die de leden van een gemeenschap verenigen, los van hun afkomst, hun parcours of hun wereldbeschouwing. De traditionele nationale identiteit die sommigen trachten te versterken door een selectieve verheerlijking van de geschiedenis maakt plaats voor een mengsel van fluïde identiteiten. Dat is de huidige realiteit.

Zelf prijs ik me gelukkig dat ik heel mijn leven lang rechtstreeks contact met Vlaanderen heb gehad, dat ik werd aangemoedigd om zijn taal te leren, dat ik zijn cultuur, zijn erfgoed en verleden heb ontdekt en, zonder pretentie, kan trachten het van binnenuit te begrijpen. Daarom heb ik het steeds moeilijk met de clichés over Vlaanderen in mijn eigen gemeenschap, om nog te zwijgen van de oude wederzijdse karikaturen die zowel in het noorden als het zuiden van het land de ronde doen en die mij vaak tegen de borst stuiten. Naast mijn Waalse roots is Vlaanderen ook een deel van mijn identiteit, net als de francofonie van Parijs tot Montreal en Ouagadougou of de Angelsaksische cultuur waar ik reeds als tiener verliefd op werd. Eerlijk gezegd, ik voel me vooral me verbonden met het open, progressieve Vlaanderen waarvoor de Franstalige politici en vaak ook de media helaas te weinig aandacht hebben.

Deel van de Waalse identiteit

Ben ik bevoorrecht? Ongetwijfeld, en het feit dat ik in deze column mijn gedachten mag delen, sterkt me elke week in dat gevoel. Maar is mijn geval daarom uniek? Zeker niet. Heel veel Walen en Brusselaars hebben een stukje persoonlijke geschiedenis dat hen met Vlaanderen verbindt. Als de Belgische Franstaligen geen Fransen zijn – en ondanks hun nauwe culturele banden willen weinigen dat worden – komt dat grotendeels omdat ze zo goed en zo kwaad als het gaat een land, een manier van leven, een geschiedenis met Vlaanderen gemeen hebben. Zonder Vlaanderen zouden ze de Franstaligen een deel van hun identiteit kwijt zijn.

Of het ook omgekeerd het geval is, daar zal ik zelf niet op antwoorden. Betekent dit dat er geen politieke verschillen zijn, dat de spanningen niet bestaan en de conflicten kunstmatig gecreëerd zijn? Zeker niet. Maar soms moet je wat afstand nemen, vooral in moeilijke tijden. Een feestdag zoals vandaag is daar misschien de ideale gelegenheid voor.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234