TED-lessen

Hoe praat je met vreemden? 5 TED-lessen

Tip: mensen praten altijd graag over hun schoenen

Elk kind krijgt het te horen: "Niet praten met vreemden". Sociologe Kio Stark heeft begrip voor die ouderlijke reflex, maar ijvert toch voor een open geest. "Als je met vreemden praat, maak je prachtige onderbrekingen in het voorspelbare verhaal van jouw dagelijkse leven – en dat van hen."

2 © Thinkstock

1. De meeste vreemden zijn aardig

2 Kio Stark. © rv bre pettis

Een gevoelig onderwerp in het land van Marc Dutroux, maar de eenvoudige waarheid is dat het grootste deel van de vreemden die we dagelijks vluchtig passeren, gewoon perfect aardig is. “Zeker als vrouw weet ik wel dat niet iedereen goede bedoelingen heeft”, zegt Kio Stark in haar TED-talk.

“Maar leren wanneer je vriendelijk mag zijn en wanneer niet, betekent niet dat we bang moeten zijn voor elke vreemde die ons pad kruist.”

Volgens Stark voelen we ons automatisch ongemakkelijk bij vreemden omdat we geen context hebben. We weten niet wat hun bedoelingen zijn, dus benaderen we hen met achterdocht. Terwijl dat in de meeste gevallen dus totaal niet nodig is. “Vertrouw op je zintuigen, niet je angsten.”

2. Praten met vreemden bevrijdt ons

Share

'Het voelt vaak alsof vreemden ons beter begrijpen. Dat komt deels omdat het een vluchtige reactie is. Jullie zijn louter passanten, er zijn geen gevolgen'

Kio Stark

Net omdat we die context missen bij interacties met een vreemde, stoppen we hem of haar meteen in allerlei hokjes, doceert Stark. “Het is gemakkelijker om mensen instant te catalogeren dan om je ervaringen te gebruiken”, zegt ze. “We zien man, vrouw, jong, oud, zwart, bruin of wit en we gebruiken de informatie in dat hokje. Het is snel, makkelijk en leidt tot vooroordelen.”

Meer dan dat, zorgt hokjesdenken ervoor dat we de persoon die voor ons staat niet als individu bekijken, maar als het amalgaam van vooroordelen die we hebben verzameld. Maar zodra je er een echt gesprek mee begint, zul je bijna meteen merken dat de helft of meer van wat je dacht te weten over die persoon niet klopt. Praten met vreemden bevrijdt je van je hokjesmentaliteit.

3. Het is intiem

Stark is een echte ‘vreemde-aficionado’. Ze begint gesprekjes in de supermarkt, biedt hulp aan, luistert en hoort allerlei verhalen. Van onverwachte pleziertjes tot diepzinnige ervaringen, praten met vreemden levert haar van alles op. “Sociologen noemen dat vluchtige intimiteit”, zegt ze. “Een korte ervaring met emotionele betekenis.”

Ze vertelt over hoe ze ooit in New York stond te wachten voor een rood voetgangerslicht, haar voeten haast in de goot, alsof ze op die manier sneller aan de overkant zou zijn. Plots zei een oudere man naast haar: “Niet in de goot gaan staan, je bent zo weg!” Ze luisterde, zette een stap terug en de man glimlachte. “Oef. Je weet maar nooit.” Die korte interactie had een diep effect op Stark. Louter de ervaring dat iemand haar bestaan opmerkte, deed haar al beter voelen.

Het kan nog verder gaan. Mensen voelen zich volgens onderzoek meer op hun gemak als ze eerlijk over zichzelf praten met totale vreemden dan met vrienden of familie. “Het voelt vaak alsof vreemden ons beter begrijpen”, zegt Stark. “Dat komt deels omdat het een vluchtige reactie is. Jij en je onbekend luisterend oor zijn louter passanten, er zijn geen gevolgen.”

Share

'Vind iemand die oogcontact maakt, dat is altijd een goed begin. Lach. Kijk wat er gebeurt'

Kio Stark

Maar belangrijker nog is dat we wat bevooroordeeld zijn over onze intimi. We verwachten dat ze ons sowieso zullen begrijpen, en daarom doen we minder moeite. Terwijl we bij een vreemde wel alles van begin af aan vertellen. Soms begrijpt die ons dan wel degelijk beter.

4. Breek de regels

“Als je met vreemden praat, maak je prachtige onderbrekingen in het voorspelbare verhaal van jouw dagelijkse leven – en dat van hen”, zegt Stark. Maar je kunt het niet in elk land op dezelfde manier aanpakken. “De meeste westerse landen houden het midden tussen sociaal zijn en elkaars privacy respecteren”, aldus Stark. “Maar er zijn uitzonderingen. Ik hoor dat mensen in Denemarken zich werkelijk in de scherpste bochten wringen om toch maar niet wat woordjes te wisselen met een onbekende. Ze missen nog liever hun bushalte dan dat ze ‘excuseer’ zeggen omdat er iemand op de bus in de weg staat.”

In Egypte slaat de slinger dan weer helemaal de andere richting uit. “Daar is het onbeschoft om een vreemde te negeren. Vraag je in Egypte iemand de weg, dan nodigt die jou prompt uit voor een koffie.”

We zien deze regels vooral als ze gebroken worden, zegt Stark, of als je ergens nieuw bent en erachter probeert te komen hoe je je moet gedragen. Soms moet je ze omzeilen om betekenisvol contact te maken met een onbekende.

5. Tips & tricks

Het kan beginnen met een glimlach. “Vind iemand die oogcontact maakt, dat is altijd een goed begin. Lach. Kijk wat er gebeurt.” Of zoek iets in de buurt van jou en de vreemde om over te kunnen praten. Een kunstwerk in het museum, een ruziënd koppel op straat. “Complimentjes werken ook altijd”, zegt Stark. “Ik begin vaak over schoenen. Mensen hebben altijd wel iets te vertellen over hun schoenen.”

En als je echt op je gemak bent bij iemand, kun je iets onthullen. “Dat maakt je kwetsbaar, maar het kan ontzettend lonen. In sommige gesprekken vragen mensen me naar mijn vader. En soms vertel ik de waarheid, dat hij stierf toen ik klein was. Op die momenten delen mensen altijd hun eigen ervaring met verlies. We beantwoorden een onthulling vaak met een andere onthulling, zelfs met vreemden.”

En voor je het weet, maak je een oprechte, diepe connectie met iemand die je vijf minuten eerder van haar noch pluimen kende.

Kio Stark

De Amerikaanse Kio Stark studeerde aan Yale, maar kapte ermee voor ze haar doctoraat had afgewerkt. Later schreef ze met Don’t Go Back to School een handboek voor doe-het-zelfstudenten. Als ze niet bezig is met haar werk in de communicatie en journalistiek, staat ze wel ergens een praatje te maken met een wildvreemde.

Uit meer dan 2.000 TED-talks selecteerde De Morgen de 12 beste ideeën en werkte ze uit tot hersenprikkelende boeken. Stuk voor stuk diepgravend en tegelijk kort genoeg om ze in één zitting uit te lezen. Bestel uw boeken via De Morgen. Meer info op demorgen.be/ted

Dossier Dit weekend in De Morgen
Dossier Dit weekend in De Morgen

Lees alle artikels