Maandag 22/07/2019

Lifestyle

We stoppen radicaal met drinken, shoppen of vlees eten, maar wat levert het op?

Beeld KAAN illustration

Dagelijks wijn drinken, Instagram, vlees eten, vliegvakanties: we stoppen radicaal met van alles. Weg met de keuzestress en het oneindig consumeren. Maar wat levert het op?

Het is bijna een cliché om op een feestje te ­vertellen waarmee je recentelijk allemaal bent gestopt. En als je het doet, is er altijd wel iemand die je aftroeft. Vrouw: “Ik ben voor een jaar gestopt met het kopen van kleding.” Minimalist die toevallig meeluistert: “Alleen kleding!? Ik koop helemáál geen spullen meer.” Om daarna de doodsklap uit te delen: “En alles wat ik had, heb ik weggedaan.” Was het voorheen vooral iets voor 1 januari, tegenwoordig stoppen we het hele jaar door met van alles.

Zal ik ook vertellen waarmee ik ben gestopt? Beter van niet. Want het zijn niet de individuele stopgevallen als wel de optelsom van al deze ­stopacties samen, waarover ik het wil hebben. Dat aanzwellende geluid, als de piepende remmen van een trein. Waren het eerst nog roepende eenlingen, nu is het een koor van stemmen dat luid en duidelijk scandeert: ‘ik doe niet meer mee’. Niet met drinken, niet met Instagram, niet met ­vlieg­vakanties, niet met vlees eten, niet met ­consumeren in de breedste zin van het woord. Niet meer. Ik stop.

‘Stoppen 2.0’ voelt als een logische reactie op een maatschappij die onder het mom van vrijheid geen grenzen stelt en steeds meer keuzes biedt. Want hoe vrij zijn die keuzes eigenlijk? Net als ik bedacht heb welk boek ik wil lezen, vertelt Bol.com mij welke andere boeken ik dan waarschijnlijk ook interessant vind. Als ik een citruspers wil kopen, adviseert Beslist.be mij daar beslist ook een Tefal multisnackapparaat bij te bestellen. Dat doet iedere andere weldenkende mens die een citruspers koopt namelijk ook.

Oneindig veel keuze, bijna niets lijkt onmogelijk en – op de koop toe – we blijven steeds langer leven. Dat alles bij elkaar opgeteld noemen we vrijheid en vooruitgang. Maar heeft er ook iemand nagedacht over de stopknop of zijn we gedoemd zo eindeloos door te denderen?

Wat betreft de keuzestress, de Amerikaanse psycholoog Barry Schwartz schreef er al een ­bestseller over: De paradox van keuzes. Drie jaar geleden wijdde hij er nog maar eens een TED-talk aan, want het onderwerp wordt steeds urgenter.

De grote misvatting volgens Schwartz: “To maximize freedom is to maximize choice.” Zijn voorbeeld: niet één model jeansbroek maar honderden. In plaats van dat zoiets bevrijdend werkt, werkt het verlammend – laat maar zitten, die spijkerbroek, ik kan niet kiezen. Of, misschien nog wel erger, het leidt tot teleurstelling en schuldgevoel. Want als er honderd jeansbroeken zijn, moet daar de perfecte bij zitten. Gewoon goed is niet meer genoeg en perfect bestaat niet. Dus daar zit je dan met ‘de niet perfecte jeansbroek’ en dat is je eigen schuld. Had je maar beter moeten kiezen.

Teleurstelling

Om de keuzestress een beetje te ontlopen, gaan we op zoek naar een bubbel. Schwartz noemt het in zijn betoog een vissenkom. Daar staan de ­hulptroepen klaar. Spotify draagt er, onder het mom van service en gemak, zorg voor dat ik nooit meer iets ‘anders’ hoef te horen. Netflix sluist mij ongemerkt door van de ene serie naar de andere en mijn vrienden op sociale media ‘vinden’ ­voortdurend wat ik ook ‘vind’.

En zo wordt de wereld om mij heen steeds ­voller, steeds benauwder en gevuld met steeds meer van hetzelfde. De ondraaglijke gelijkheid van het bestaan. Wie niet in zo’n bubbel wil leven en ook geen eindeloze keuzestress wil, rest niets anders dan radicaal stoppen. Maakt niet uit ­waarmee. Begin met iets en je krijgt de smaak ­vanzelf te pakken.

Wat gebeurt er als je zegt: ik doe niet meer mee? Nou, in elk geval heb je meer uit te leggen dan wanneer je wél meedoet. De minimalist wordt verantwoordelijk gehouden voor de daling van de koopkracht en dus de volgende, naderende economische crisis. De niet-drinker verpest het feestje (niet alleen voor zichzelf maar voor iedereen). Zij die stoppen met vliegen moeten vooral niet ­denken dat hun druppel op de gloeiende plaat het milieu gaat redden.

Lodewijk (50) stopte vijf jaar geleden met ­drinken om helemaal sober een marathon te lopen. Dat voelde goed. Eenmaal gestopt met ­drinken, bleek stoppen met het gelegenheids­roken ook niet zo moeilijk meer.

Lodewijk: “Daarna ontstond er zo veel ruimte dat ik vanzelf andere dingen ging zien. Zo begon ik langzaam mijn grenzen te verleggen en nieuwe doelen te stellen in het ‘mij goed voelen’. Ik ben geïnspireerd door het minimalisme en probeer tegenwoordig waar mogelijk plantaardig te eten. Het woord veganisme gebruik ik liever niet, want daar kleeft iets dogmatisch aan. Ik ga niet moeilijk doen als er mozzarella in de lasagne zit, maar als ik zelf kan kiezen, eet ik plantaardig. Ik zou nog veel verder door kunnen gaan in mijn nieuwe levensstijl, maar je moet ook oppassen dat je anderen om je heen niet verliest.”

Beeld KAAN illustration

Lodewijk is getrouwd en heeft drie opgroeiende kinderen. Hij wil hen niets opleggen, maar hoopt ze wel te inspireren.

“We denken dat we in vrijheid leven en keuzes kunnen maken, maar de werkelijkheid is anders. Die keuzes zijn minder vrij dan wij denken en veelal spelen we onbewust een rol in andermans toneelstuk. Door uit die tredmolen te stappen en het heft weer in eigen hand te nemen, leid ik nu een duurzamer en gezonder leven, lichamelijk en geestelijk. De dingen die ik in mijn leven doe, ­probeer ik met anderen te delen en ook in mijn werk voort te zetten.”

Lodewijks verhaal is herkenbaar. Bij elke nieuwe stoppoging die ik onderneem, wordt mijn wereld kleiner. Tenminste, zo lijkt het even. Paradoxaal genoeg ontstaat er ook ruimte. Als het niet in de breedte is, dan toch zeker in de diepte. Die diepte is best even schrikken als je lang, ­comfortabel en met veel plezier in de breedte hebt geleefd, zoals ik. Toch is het precies die gewonnen ruimte die verslavend werkt.

Verleidingen

Ik ben daarin niet alleen. Lisette Wevers is coach en mindfulnesstrainer. Ze merkt dat veel deelnemers na een training gemakkelijker stoppen met dingen. Ze ontdekken bijvoorbeeld dat televisie­kijken of sociale media hen niet langer bevredigt.

Wevers: “Mindfulness helpt je meer in het hier en nu te leven en minder in je hoofd te zitten. Als je dingen wilt veranderen in je leven en patronen wilt doorbreken, is het een ondersteuning. Voor iemand die wil stoppen met drinken, is het ­voornemen alleen meestal niet genoeg. Het gaat er uiteindelijk om dat je in het hier en nu niet meer drinkt. Als dat gevreesde, zwakke moment ­aanbreekt waarop je denkt dat je dat glas wijn echt hebt verdiend, komt het erop aan.

“Tijdens een training leer je omgaan met moeilijke gevoelens, zoals spanning of die hunkering naar dat glas wijn. Wat voor de verleiding van een glas wijn geldt, geldt voor meer dingen. Het leven zit vol verleidingen. Als we ons te veel laten ­verleiden, kan het leven heel leeg worden. Je zult dus zelf moeten afbakenen.”

Afbakenen en controle terugpakken, dat is ­precies hoe stoppen voor mij voelt. Door minder te delen op sociale media en dus ook niet de hele tijd te worden geconfronteerd met wat anderen leuk vinden, kom ik er weer aan toe te bedenken wat ik zélf eigenlijk leuk vind. Ik erger mij niet meer bij voorbaat aan hippe koffietenten waarvan ik tot vervelens toe dezelfde foto’s van interieurs met hangplanten op Instagram tegenkom. Het voelt weer als een eigen ontdekking wanneer ik er bij toeval tegenaan loop. Of ik mis het volledig en dat is ook goed.

Door ruimte in mijn agenda leeg te laten en mezelf niet elke avond te benevelen met een glas wijn (of twee), ben ik toegekomen aan de stapel boeken naast mijn bed. Vroeger moest ik daar minstens twee weken voor met vakantie en dan had ik ze nog niet uit. Op zaterdagmiddag de stad ingaan, halverwege omdraaien omdat er eigenlijk niets is wat ik nodig heb, voelt als ultieme vrijheid.

Afscheid nemen

Hoe meer ik besluit te stoppen, des te meer de stopkeuzes van anderen mij inspireren, soms zelfs jaloers maken. Afgelopen zomer las ik het verhaal van iemand die om duurzaamheidsredenen had besloten niet meer te vliegen. “Als dat betekent dat er delen van de wereld zijn die ik nooit zal zien, dan is dat maar zo.” Stoppen betekent afscheid nemen.

Zelf vliegen is één ding, maar in mijn werk als reisjournalist zet ik ook nog eens voortdurend anderen aan om eropuit te trekken; al dan niet met het vliegtuig. Wordt het niet eens tijd om daarmee te stoppen?

Afgelopen zomer heb ik een begin gemaakt door met de auto naar Zuid-Italië te rijden in plaats van te vliegen. Hoewel ik al meer dan ­twintig jaar naar dezelfde plek reis, realiseerde ik me tijdens deze autorit pas goed hoe ver dat is, de 1.845 kilometer van mijn thuisstad naar Napels. Onderweg was er tijd om te wandelen in de Dolomieten en het begin van de herfst te proeven in Toscane.

Dat ik ga stoppen met vliegen, durf ik niet te beweren. Wat ik wel weet, is dat deze ene keer niet-vliegen mij gevoelsmatig verder van huis bracht dan ooit. Ik krijg steeds meer zin om ­druppels op de gloeiende plaat te gooien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden