Zondag 20/10/2019

Reizen

Wat een buitenkans: onze reisredactrice ging aan boord van een Russische ijsbreker voor een expeditie naar de Noordpool

Beeld David De Vleeschauwer

Waar generaties avonturiers faalden, slaagt de Russische 50 Years of Victory met glans. De monumentale ijsbreker brengt sinds kort ook toeristen naar het dak van de wereld via een nieuwe scheepsroute door het ijs.

Het krakend geluid van het metersdikke ijs, dat het onder het massieve gewicht van de 50 Years of Victory begeeft, is bijna buitenaards. Deze Russische nucleaire ijsbreker, met zijn 75.000 paardenkracht aan vermogen, is voorlopig nog de sterkste in de wereld en wordt tijdens de ­winter ingezet om cargoschepen door de bevroren Noordoost­passage te krijgen, een alternatieve scheepsroute voor de klassieke weg via het Suezkanaal. 

Drijvende stukken ijs nabij Franz Jozefland zijn de voorbode van wat komen zal: een permanent bevroren Arctische Oceaan. Beeld David De Vleeschauwer

Nu is ze onderweg naar 90° noorderbreedte, de geografische noordpool, met honderd passagiers aan boord die voet aan wal willen zetten op de top van de wereld. Van Moermansk in Rusland gaat het naar magisch Franz Jozefland om dan na drie dagen varen eindelijk het ijs te bereiken.

Op zodiac­trip rond gigantische ­stukken ijs en ijsbergen rond Franz Jozefland, een van de meest afgelegen eilandengroepen ter wereld. Beeld David De Vleeschauwer

Welkom in het koninkrijk van de ijsbeer, land van stilte, van eindeloos wit met de koude Arc­tische Oceaan daaronder. De 50 Years of Victory, een rood monster van staal, gebouwd in de jaren 80 in Sint-Petersburg, glijdt moeiteloos door de bevroren oceaan. Haar Russische naam is 50 Let Pobety en ze wordt bewoond door een honderdkoppige bemanning die haar als tweede thuis ziet. Binnen is het gemoedelijk warm in het vintage interieur, waar memorabilia van het schip, portretten van de strenge kapitein en natuurlijk Poetin de muren versieren. Buiten is het fris, soms bijtend koud, andere dagen mistig en spookachtig stil. Varen naar de noordpool heeft iets dramatisch, bijna meditatief.

Een moederijsbeer laat haar nieuwsgierige pups wat dichter tot bij de ijsbreker komen. Beeld David De Vleeschauwer

Het geluid van de gigantische ijsblokken bonkt op de versterkte snuit van het schip en vibreert door het schip tot in de bar, waar we altijd samenkomen om op te warmen, verhalen en impressies uit te wisselen en, met een glaasje wijn in de hand, naar buiten te staren over de woestijn van wit. Zo ergens boven Frans Jozefland komen ijsberen ons gezelschap houden. Nieuwsgierig, geïntrigeerd en zelfzeker. Zij kunnen hier overleven, wij ­houden het geen dag uit zonder hulp in deze witte woestenij. Met de neus in de lucht kijkt ze naar ons, de moeder, nog met bebloede snuit van een zeehondenlunch met twee rondhuppelende pups die bijna tot vlak bij het schip komen. Hoe hoger we gaan, hoe minder ijsberen we zien. Bevroren oceanen hebben minder vis, minder zeehonden en dus minder ­ijsberen.

Wodka op de top van de wereld

Wanneer we eindelijk 90° noord naderen, zo ergens rond middernacht, wanneer de zon nog aan het firmament staat, blaast de kapitein de hoorn, en wordt er getoost met wodka, het enige drankje dat bij deze setting past.

De 50 Years nestelt zich in het metersdikke ijs, een enorm anker bijt zich in het witte oppervlak en de ladder wordt naar beneden gehaald. Een voor een zetten we voet aan wal, op de top van de wereld. Wanneer we hand in hand een cirkel vormen rond de geografische noordpool, barst iedereen in juichen uit. Het perfecte selfiemoment en toch zijn we ons ook bewust van de fragiliteit van deze plek. De emoties laaien nog meer op dankzij de polar plunge, een duik in de oceaan die enkele graden onder nul is. Opwarmen doen we met ­stomende wijn en schnaps, want de bemanning is intussen aan het barbecueën op het ijs.

Een symbolische cirkel rond de geografische noordpool. Beeld David De Vleeschauwer

Terwijl we toosten, drijft de 50 Years weg van de pool. Ankeren op 90° noord doe je maar eventjes, een uur later neemt de noordpool al afstand van ons. Wanneer we vertrekken, zijn we 11 zeemijlen (20,4 kilometer) verwijderd van ons einddoel. Op de terugweg probeert het schip haar vorige route te vinden en te volgen. Een nauwe, vrijgemaakte passage die ons sneller terug naar de bewoonde wereld moet brengen.

Migrerende vogels rusten en broeden op de hoge kliffen van Franz Jozefland. Beeld David De Vleeschauwer

Onderweg worden nog enkele wetenschappers op Franz Jozefland gedropt. We toeren met zodiacs langs torenhoge gletsjers en in de buurt van Rubini Rock op Hooker Island – what’s in a name – zien we spectaculaire vogelkliffen, bijna klevend tegen vulkanische rotsen. Meer dan 70.000 kittiwakes, ivoormeeuwen, kleine alken en guillemets nesten er. ’s Avonds houdt de kapitein een liefdadigheidsveiling met vintage Sovjet-hebbedingen uit het schip. De stevige opbrengst gaat naar de bescherming van de poolbeer. De Britse historicus aan boord vertelt het verhaal van dappere zielen die de noordpool op de meest heldhaftige manieren probeerden te bereiken.

Per boot, slede, te voet, per ballon of vliegtuig. Nooit hadden ze gedacht dat het ooit mogelijk zou worden aan boord van een gigantisch, stalen beest dat zich enkel in Arctische wateren goed voelt. We maken ons de bedenking dat de kracht van dit schip in schril ­contrast staat met de fragiele pool waar we net waren. Dat deze witte schoonheid nog lang onze aarde mag omhelzen.

Wij reisden met het Canadese Quark Expeditions, dat sinds 1989 als eerste naar de Noordpool gaat met passagiers aan boord. De polenexpert in België is het Vlaamse Asteria Expeditions uit Brugge. Meer info op quarkexpeditions.com en asteriaexpeditions.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234