Zaterdag 19/10/2019

De Mol

‘Vrouwen kunnen beter liegen’: is dat wel echt zo?

De MolElisabet Beeld VIER

Spoedarts Elisabet Haesevoets outte zich zondagavond als mol. Dat de makers van het populaire programma haar kozen vond ze logisch. ‘Vrouwen zijn nu eenmaal betere leugenaars.’ Maar is dat ook zo? 

Drie vrouwelijke mollen en vier mannelijke exemplaren. Dat is de balans na zeven seizoenen De Mol. Maar eigenlijk hadden de makers het zich een stuk makkelijker kunnen maken door uitsluitend voor vrouwelijke mollen te kiezen.  Als de theorie van kersvers mol Elisabet Haesevoets klopt, zouden die immers een stuk moeilijker te betrappen zijn dan hun mannelijke tegenhangers.

“Wie er nu het best kan liegen, mannen of vrouwen, is een vraag die de wetenschap al langer bezighoudt", zegt Sophie van der Zee, die aan de Rotterdamse Erasmus-universiteit rond liegen werkt. Maar een sluitend antwoord is er voorlopig niet. “De bevindingen wat dat betreft lopen sterk uiteen. De ene studie wijst vrouwen aan als meest bedreven leugenaars, in een andere komen dan weer de mannen als primus naar voren.” 

Egoïstische leugenaars

Mannen en vrouwen lijken ongeveer even veel te liegen, maar ze vertellen wel een ander soort leugens. “Vrouwen zijn sociale leugenaars”, legt Van der Zee uit. “Ze liegen om hun sociale relaties te verbeteren. Dat doen ze door bijvoorbeeld complimentjes te geven die ze niet menen.” Mannen hebben dan weer een egoïstischer manier van liegen. Wanneer zij een loopje nemen met de waarheid is dat meestal om zichzelf beter voor te doen of om met een misstap weg te raken. 

Die verschillen kwamen ook naar voren in een onderzoek naar onlinedaten. Daaruit bleek dat 24 procent van de mannen loog over hun leeftijd, terwijl slechts 13 procent van de vrouwen dat deed. Meer dan de helft van de mannen (52 procent) deed zich online langer voor dan ze in werkelijkheid waren. Bij de vrouwen was dat ‘maar’ bij 42 procent van de proefpersonen het geval. 

Het verschil tussen mannen en vrouwen doet zich bovendien al op heel jonge leeftijd voor. Bij kinderen vanaf de leeftijd van zeven jaar is al te merken dat meisjes hun teleurstelling beter kunnen verbergen wanneer ze een saai cadeau krijgen dan jongens die hetzelfde overkomt. 

Buikgevoel

De wetenschap kan dan wel op verschillen tussen de geslachten wijzen, de vraag wie het beste liegt is daarmee nog niet opgehelderd. Over naar de praktijk dan maar. Merken de makers van De Mol een verschil tussen vrouwelijke en mannelijke kandidaten wanneer het over het verdraaien van de waarheid gaat? “Eigenlijk niet”, zegt Joren Creylman, die de kandidaten selecteert. “Iedereen speelt het spel op zijn eigen manier.” 

Ook bij het kiezen van een mol is het geslacht geen selectiecriterium, zegt Creylman. “Wie uiteindelijk de mol wordt, is vooral een kwestie van buikgevoel. We hebben ons niet verdiept in wetenschappelijke studies over het onderwerp.” De makers zijn ook niet per se op zoek naar de beste leugenaar. “We hebben in het verleden gemerkt dat de beste mollen diegenen zijn die in hun rol het dichtst bij zichzelf weten te blijven.” 

De Mol-makers mogen dan al vooral op hun buikgevoel afgaan, toch kan de wetenschap hen bij de volgende editie misschien een duwtje in de rug geven. Onderzoekers hebben achttien theoretische kenmerken van een goede leugenaar opgesteld, vertelt Van der Zee. “Hoe meer van die kenmerken iemand heeft, hoe beter hij of zij zal kunnen liegen.” Fysieke aantrekkelijkheid bijvoorbeeld kan het verschil maken tussen een goede en een slechte leugenaar. “Wie er beter uitziet zal makkelijker geloofd worden”, zegt Van der Zee. 

Misschien verklaart dat de succesvolle mol-campagne van Elisabet Haesevoets. “In de eerste vier afleveringen heeft geen van de kandidaten haar als verdachte aangeduid”, vertelt Creylman. “Dat is tijdens de vorige edities nooit gebeurd.” Wat niet betekent dat we voortaan enkel nog jonge, knappe vrouwen als mol aan het werk zullen zien. Creylman: “Uiterlijk is bij de keuze voor de mol nog nooit een criterium geweest. Laat het ons ook voor de volgende edities maar gewoon bij buikgevoel houden.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234