Vrijdag 15/11/2019

Zwangerschapscomplicaties

Voor topmodel Christy Turlington was haar bevalling het begin van een missie

Christy Turlington. Beeld rv

Een flink deel van wat je betaalt voor een potje of tube schoonheidshoop gaat naar dure publiciteit en chique verpakkingen. En heel af en toe gaat er iets naar een bijzonder project, zoals dat van Christy Turlington (48). Dankzij haar en Biotherm hebben minder fortuinlijke moeders er baat bij dat je blijft smeren tegen rimpels.

De dag dat Christy Turlington in 2003 moest bevallen van haar eerste kind leek alles voorspoedig te verlopen. Ze had een zwangerschap zonder noemenswaardige problemen gehad, en ook de bevalling, in een chic ziekenhuis nabij Central Park, was een droombevalling. Toen de baby in haar armen lag, bleek er nochtans iets loos. Turlington bleef bloeden omdat de placenta vergroeid was met de baarmoederwand. 

Daarmee werd ze bijna een van de duizend vrouwen per dag, wereldwijd, die sterven ten gevolge van hemorragie postpartum, hevig bloedverlies na de bevalling. Dat zijn er 300.000 per jaar, een bedroevend hoog aantal. Turlington had zelf het geluk dat ze omringd was door een getraind team van artsen en in een state-of-the-art ziekenhuis werd opgevangen. Toch werd haar bevalling een traumatische herinnering die haar aan het denken zette. Vandaag zet ze zich met haar stichting Every Mother Counts in voor een betere medische zorg voor moeders.

Wanneer heb je je ­organisatie Every Mother Counts op poten gezet?

“Eigenlijk kwam het idee al na de geboorte van mijn eerste kind, in 2003, maar het heeft een tijdje geduurd om het allemaal voor mekaar te krijgen. Ik heb de tijd genomen om uit te vissen wat ik wilde doen en hoe. Eerst ben ik opnieuw les gaan volgen. Daarna heb ik een documentaire gedraaid in Guatemala, Tanzania en de VS, en in 2010 heb ik Every Mother Counts opgericht. De documentaire No Woman, No Cry en de stichting hadden hetzelfde doel, alleen was de stichting oorspronkelijk meer een soort campagne die de documentaire moest ondersteunen. 

"Bedoeling was om mensen ervan bewust te maken dat, van alle millen­nium­doelstellingen, de doelstelling die de gezondheid van moeders moest verbeteren, het minst vooruitgang boekte. Door mijn persoonlijke ervaring bij de geboorte van mijn eerste kind ben ik veel beginnen lezen over de situatie van moeders wereldwijd, omdat ik wilde begrijpen waarom ik precies die complicaties had gekregen. Uiteindelijk vond ik daar geen antwoord op, maar het werd me wel duidelijk dat duizenden vrouwen over de hele planeet ermee te maken krijgen. En vooral: dat een schokkend aantal vrouwen sterft aan die complicaties.”

Je probeert drie zaken te verbeteren: voorlichting, vervoer en uitrusting.

“Voorlichting is zéker de belangrijkste doelstelling van de drie. We willen zo veel mogelijk mensen opleiden tot gezondheidswerkers. Zo geven we opleidingen aan gezondheidscentra in dorpen en gemeenschappen, zodat we daadwerkelijk iets kunnen doen aan het prangende gebrek aan opgeleid medisch personeel. We geven ook opleidingen in grotere centra, zodat de deelnemers hun verworven kennis mee kunnen nemen naar de dorpen waar ze vandaan komen. Zo kunnen ze zelf de gepaste zorgen geven aan hun zussen, vriendinnen en andere familieleden. 

"Dat is het ideaal dat we voor ogen houden. Het is in grote mate een grassroots approach, een kleinschalige benadering van het probleem, maar in mijn opinie is het wel de oplossing die het meeste potentieel biedt. 

"We kiezen ook de plekken uit met de hoogste slaagkansen. In landen waar er voortdurend oorlog heerst of interne conflicten de gang van zaken bemoeilijken, daar ligt het een pak moeilijker.”

Zwangere vrouwen in India, een land met hoge sterftecijfers als het op zwangerschapscomplicaties aankomt. Beeld REUTERS

Waar zijn jullie op dit moment operationeel?

“Tanzania, de VS, Guatemala, India, Bangladesh en Oegan­da. In Oeganda werden we uitgenodigd om binnen een groter samenwerkingsverband aan de slag te gaan. Uiteindelijk hebben we daar een project aan gekoppeld met transportation vouchers, bonnen die vrouwen konden gebruiken wanneer ze vervoer nodig hadden om naar een ziekenhuis te gaan om te bevallen of na de geboorte op controle te gaan. 

"In Haïti hebben we een project opgestart nadat ik er samen met een andere stichting naartoe was gereisd om de mogelijkheden tot hulp na de aardbeving in te schatten. Veel vrouwen daar bleken te lijden aan pre-eclampsie, dat is een aandoening waarbij er stuipen kunnen optreden ten gevolge van hoge bloeddruk en eiwitverlies. De meeste van die vrouwen weten zelfs niet eens dat ze de aandoening hebben, laat staan dat er iets aan verholpen kan worden. 

"Om die reden zijn we precies daar, in een centraal gelegen school, gestart met de opleiding van vroedvrouwen, gericht op dat specifieke probleem. Als je weet dat elk van die vroedvrouwen gemiddeld tweehonderd baby’s per jaar op de wereld helpt, dan kun je je wel voorstellen dat die aanpak werkelijk een exponentieel effect heeft.”

Hoe krijg je het je als organisatie voor mekaar dat een verschijnsel als post-partumbloeding, waaraan zoveel vrouwen sterven, voorkomen wordt?

“Echt voorkomen kun je het niet, je kunt het ook niet voorspellen. Het is alleen een kwestie van maken dat er hulp voorhanden is op het juiste moment, op de juiste plek. Veel vrouwen hebben bloedtransfusies nodig, dus het is de bedoeling dat we bloedbanken creëren op plekken waar er geen extra bloed voorhanden is. In de opleiding die we geven, komt het erop aan dat je uitlegt hoe je kunt vaststellen dat een vrouw té veel bloed aan het verliezen is. Wat zijn de tekens?

" Vaak moeten we die precaire informatie via tekeningen duidelijk maken, omdat in erg landelijke gebieden nog erg veel analfabetisme heerst. Je kunt hen tonen dat je met een paar simpele hulpmiddelen kunt vaststellen of een bloeding abnormaal is. Als dat het geval is, dan moet men de moeder zo snel mogelijk naar het medisch centrum brengen, binnen de twee uur. Anders is het te laat."

Voor moederdag kreeg je van cosmeticamerk Biotherm een mooie 100.000 dollar (zo’n 91.500 euro) voor je project. Hoe besteed je dat ‘schoonheids’-bedrag?

“Ik ben erg dankbaar voor hun bijdrage, en dat zij zich op die manier engageren. Zelf ben ik het gezicht van hun verzorgingslijn Blue Therapie, dus de contacten waren er al. De giften van merken zoals Biotherm kunnen echt een héél groot verschil maken. Je mag niet vergeten dat het in de moedergezond­heidszorg erg vaak gaat over gevaren of problemen die op een eenvoudige manier te behandelen zijn. 

"Daarom wil je als organisatie ook een groot publiek bereiken, omdat de complicaties bij zowat álle vrouwen kunnen voorvallen. Uiteraard zijn er erg rurale gebieden waar vrouwen kwetsbaarder zijn, maar het maakt een erg groot verschil dat medische hulp voorhanden is, in welke vorm dan ook. 

"Elk bedrijf dat een donatie doet aan Every Mother Counts doet een investering die daadwerkelijk een groot verschil maakt. Met 100.000 dollar kun je echt érg veel doen. Het grootste deel van onze budgetten komt trouwens uit donaties van privépersonen.”

Ben je niet bang dat bedrijven door hun donatie aan ‘windowdressing’ doen, om sympathie te krijgen van hun klanten?

“Waarom bedrijven die keuze maken, is hun eigen beslissing. Ik weet alleen dat ik niet met om het even welk bedrijf in zee ga, dat de samenwerking ook moet kloppen. Als een beautymerk producten wil verkopen aan vrouwen wereldwijd, dan lijkt het mij ook zinvol om te investeren in de mensen die je producten kopen, in vrouwen in het algemeen. Ook als je nieuwe markten wil verkennen, is het als bedrijf volgens mij heel waardevol om fundamentele zaken te ondersteunen zoals werkgelegenheid en gezondheidszorg.

“Ik ga trouwens ook alleen met bedrijven in zee die een positief beleid hebben tegenover moeder- of ouderschapsverlof. We zijn op dit moment bezig om een samenwerkingscharter op te stellen waarin we al die zaken stipuleren. Voor mij is het van groot belang dat een merk consequent is in zijn keuzes. En als je maatschappelijke doelstellingen dezelfde zijn, dan is dat voor mij een goede zaak. Het gaat inderdaad over een vorm van empowerment, waarbij je mensen aanzet om effectief een verschil te maken. Als een merk een bijdrage wil leveren: graag. Door dit soort van engagement kunnen wij het met onze stichting voor mekaar krijgen dat vrouwen eindelijk toegang hebben tot de juiste zorgen. De rest is van ondergeschikt belang.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234