Maandag 21/10/2019

Hollywood

Trip down memory lane: de oude bioscopen van Los Angeles

Beeld Jonathan Vandevoorde

In de woelige jaren twintig was Downtown Los Angeles voor de filmindustrie de navel van de wereld. Indrukwekkende filmpaleizen trokken elk weekend duizenden bezoekers. Nu zijn deze monumenten het bakstenen erfgoed van een visionaire droomfabriek. Na decennia van verwaarlozing werd een aantal in volle glorie hersteld.

In feite begon de sprookjesfabriek Hollywood in Downtown L.A. in het huidige zakencentrum waar de Spaanse veroveraars ooit el Pueblo de la Reina de los Angeles del Río Porciun­cula oprichtten. Nadat Edward L. Doheny aan het eind van de 19de eeuw aardolie had ontdekt in de vallei waar vooral citrusplantages stonden, begon de economische groei. Immigranten en, na de Eerste Wereldoorlog, oorlogsveteranen stroomden het zonnige Zuid-Californië binnen en elke maand ging er wel weer een nieuwe wolkenkrabber de lucht in.

El Pueblo werd de grootste metropool aan de westkust.

De snel groeiende arbeidersbevolking moest geëntertaind worden. Filmstudio’s, die vanwege het zonnige klimaat New York voor Los Angeles hadden verruild, draaiden overuren. In de jaren 20 gingen op Broadway, de hoofdstraat in Downtown, de theaterbioscopen van de studio’s open, veertien in totaal. Het waren echte filmpaleizen van pleisterwerk, glas en spiegels, die als enige doel ­hadden het volk te verbazen. Pas later, in 1927, werden er ook bioscopen gebouwd in Hollywood en Beverly Hills, wijken die zich razendsnel hadden ontwikkeld als park­achtige villabuurten waar de jetset steeds meer vertoefde.

Na de nijpende jaren 30 raakte Down­town in verval en gingen de filmpaleizen langs Broadways Theatre District failliet.

Met Escott Norton, een architectural designer die gepassioneerd is door de vooroorlogse art-decoarchitectuur van de stad, maak ik een privérondleiding langsheen de mooiste filmtheaters. Dertig jaar geleden richtte Norton de L.A. Historic Theatre Foundation op. De stichting kijkt erop toe dat de belanghebbende partijen van de historische gebouwen – ondernemers, stadsbestuur en eigenaars – er samen voor zorgen dat dit erfgoed gerestaureerd wordt en een zinvolle bestemming krijgt. Deze pareltjes zijn een bezoek meer dan waard.

Tussen film en kitsch in dit bijna-boudoir

OLD TOWN MUSIC HALL

Beeld Jonathan Vandevoorde

In het slapende badplaatsje El Segundo, tussen het grootste waterzuiveringsstation van L.A. en een enorme olieraffinaderij, staat een parel van nostalgie, de Old Town Music Hall. Elk weekend wordt het publiek in dit theaterzaaltje uit de jaren 20 teruggeworpen naar het oude Hollywood. Ik koop een kaartje en popcorn aan de kassa, terwijl onder de marquee een geüniformeerde vrijwilliger burlesque deuntjes op de barpiano speelt. Eigenaar Bill Klein, gezeten op zijn scootmobiel en uitgedost in zijn mooiste Hawaiiaanse bloemetjeshemd, begroet zijn gasten. Het is dankzij zijn inspanningen en die van een zakenpartner dat dit kleinood van de sloop werd gered.

Als ik de zaal binnenkom, deins ik eerst terug. Ben ik in een boudoir terechtgekomen? De decoraties zijn op-en-top kitsch, de verlichting en fluwelen muurbekleding zo rood dat het pijn doet aan mijn ogen. Dan gaan de lichten uit. Het publiek van vanavond luistert naar Bills korte toespraak over de geschiedenis van het theaterorgel uit 1914 dat hij zelf bespeelt, iets wat nog maar weinigen kunnen. Hij voert ragtimedeuntjes op, waaronder een singalong waarbij het publiek meezingt op de woorden op het doek. En dan begint de voorfilm. Nooit gedacht dat ik nog zo zou genieten van een Laurel en Hardy-sketch! De hoofdfilm uit 1953, Ma and Pa Kettle on Vacation, is een niemendal om snel te vergeten. Maar deze teletijdervaring is onvergetelijk voor wie van Hollywood, zijn geschiedenis en een flinke portie popcorn en kitsch houdt.

Beeld Jonathan Vandevoorde

De filmvoorstellingen, voorafgegaan door orgelrecital en singalong, vinden elke vrijdag- en zaterdagavond, en zaterdag- en zondagmiddag plaats. 10 dollar per persoon.

140 Richmond Street, El Segundo, ­oldtownmusichall.org

Paradepaardje in rococostijl

UNITED ARTISTS THEATRE

Beeld Jonathan Vandevoorde

Wie United Artists zegt, zegt Charles Chaplin, Cecil B. DeMille, Douglas Fairbanks en Mary Pickford. Dit enorme theater uit 1927 werd door deze coryfeeën opgericht en brengt mij in één klap terug in het oude Hollywood. De lobby is een soort mix van gotiek, Moorse stijl en rococo. In de enorme bioscoopzaal zijn de muren en het plafond bedekt met overdadige decoraties in pleisterwerk, helemaal blauw verlicht. Ik lijkt wel in een druipsteengrot beland. Aan weerszijden van het balkon sieren enorme fresco’s de muur. De achteloze kijker zou zomaar kunnen denken dat ze uit een Florentijns palazzo zijn gekopieerd, ware het niet dat ik de afbeelding van een filmcamera zie en figuren die modern gekleed gaan: portretten van de eigenaars van United Artists, met een engelachtige Mary Pickford badend in een warm aureool.

“Dit was het paradepaardje van UA”, zegt general manager Susan Garbett. Het is te zien dat de studio voor de bouw kosten noch moeite heeft gespaard. “Dat moest ook wel, want deze eerste bioscoop ligt wat verder weg van de rest. En één stratenblok maakt in Downtown veel uit.” UA wilde het studiosysteem verslaan, maar Fox, Warner en MGM hebben hun films hier nooit willen vertonen. Bovendien gaf Pickford zulke enorme bedragen aan dit project uit dat de studio in de problemen kwam en verplicht werd de gietvormen van de decoraties te hergebruiken voor haar andere theaters.

In de jaren 50 werd The United Artists verkocht. Nu organiseert Garbett er voor de nieuwste eigenaar, het aanpalende Ace Hotel, evenementen en optredens. De ledverlichting is nieuw, de technische installatie en de 1.584 stoelen ook. Een commerciële uitdaging? “This theatre is its own beast”, lacht ze.

Koop een ticket voor een evenement in het theater – er is bijna elke avond wel wat te doen, inclusief speciale filmvoorstellingen – en met wat geluk geeft de receptioniste van het Ace Hotel je op verzoek zomaar toegang tot de (eveneens) overdadige entreelobby van het theater.

933 South Broadway, acehotel.com/losangeles/theatre

Vertier sedert 1913

THE GLOBE

Beeld Jonathan Vandevoorde

Het oudste theater in Downtown werd in 1913 opgericht als The Morosco Theatre. Het was altijd een echt theater, bedoeld voor livevoorstellingen. Dat is te zien aan het feit dat de zaal ondiep is en de balkons dus dicht op het podium zitten. Vijf naamsveranderingen en twee keer zoveel eigenaren later word ik door Eric Choll met een dik Frans accent en een stevige handdruk ontvangen in wat nu The Globe heet.

Eric kwam in 2012 naar Los Angeles na succesvolle nachtclubs te hebben uitgebaat in Parijs. Na een zoektocht over de hele wereld vond hij The Globe en werd verliefd. Met de hulp van de Historic Theatre Foundation werden de vergunningen en de erfpacht geregeld. Drie jaar lang heeft hij zich eigenhandig met de restauratie beziggehouden. “De mozaïeken vloer voor de ingang heb ik zelf blootgelegd en schoongemaakt”, wijst hij zuchtend aan. “De vorige eigenaars zijn erg respectloos met het gebouw omgesprongen.” Terwijl twee trapezeartiesten een installatie omhoog takelen voor hun optreden morgenavond, laat Eric enkele kogelgaten in een fluwelen paneel boven het linker balkon zien. “Mijn voorganger wilde de aandacht trekken van zijn geluidsman. Hij trok zijn pistool en schoot op ’m. Wellicht wist hij zo zijn personeel te motiveren.”

The Globe is nu een state-of-the-art-­evenementenhal. “De video wall heeft de hoogste resolutie van L.A. We hadden hier vannacht in de kelder nog een bizar punk-optreden, maar er is evengoed een gekostumeerd Edwardian Ball, en morgen dus een circusvoorstelling. Met deze restauratie wil ik het verleden eren en de toekomst vieren.”

758 South Broadway, globetheatre-la.com

Disney's favoriet

EL CAPITAN THEATRE

Beeld Jonathan Vandevoorde

El Capitan is een parel van een bioscoop uit 1926 langs Hollywood Boulevard. Het was het derde theater dat in Hollywood zelf werd gebouwd, na The Egyptian en het beroemde The Chinese Theatre. Tot 1941 werd het alleen als theater voor liveoptredens gebruikt. In dat jaar vond de allereerste filmpremière plaats: Citizen Kane, de klassieker van en met Orson Welles. Het theater is sinds 1988 in het bezit van The Walt Disney Company, dat het in zijn vroegere glorie heeft hersteld en er sindsdien al zijn wereldpremières houdt.

Ed Collins, directeur van de bioscoopketen, geeft mij een rondleiding in de schitterende filmzaal en neemt me ook mee de coulissen in. In een hok ligt, nonchalant tussen oude verfdozen en schroot, een originele gietvorm van de muurdecoraties. “Het is dankzij deze ene vorm dat we heel wat oorspronkelijk pleisterwerk hebben kunnen reconstrueren. Alles is daarom weer zoals het ooit was, zelfs de verfkleuren. In de jaren ’60 had men namelijk alle decoratie bedekt of verwijderd.”

Opvallend is het Wurlitzer-orgel dat Ed uit de kelder midden op het podium omhoog laat komen. Het bladgoud waarmee het is bedekt, schittert in de spots. “We bespelen het elke zaterdag voor de voorstelling”, vertelt Ed trots. Het orgel zelf zit verstopt achter de alkoven aan weerszijden van het podium. Ed loodst mij vanaf het balkon door een smal deurtje het gevaarte binnen, een krap labyrint van blaaspijpen en mechanische instrumenten. “Zo’n orgel moest een orkest met 37 instrumenten vervangen.” Of ik hier ook een foto mag nemen? Ed twijfelt. “Laten we dat maar niet doen. The dream must be kept alive, you see.”

Benieuwd? El Capitan toont de nieuwste films met laserprojectie-apparatuur. Parkeren kost met een gevalideerd bio-scoopkaartje slechts 2 dollar in de garage van het winkelcentrum aan de overkant. Het weelderig versierde Chinese Theatre uit 1926, gelegen tegenover El Capitan, is ook een aanrader voor een fijne filmavond.

6838 Hollywood Boulevard, elcapitantheatre.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234