Vrijdag 13/12/2019

Uit het archief

Steeds meer Belgen maken geen tijd voor ontbijt. Zo doet u het wel goed

Beeld thinkstock

Steeds meer Belgen ontbijten niet elke dag. 76 procent schuift dagelijks aan de ontbijttafel, terwijl dat in 2015 nog 81 procent was. Dat blijkt uit een rondvraag van broodjesketen Panos bij 250.000 landgenoten. Toch leest u overal dat het ontbijt de belangrijkste maaltijd van de dag is. Waarom dat zo is, en hoe u het helemaal goed doet, kan u hieronder lezen in een archiefartikel uit 2015.

***

Dat het ontbijt de belangrijkste maaltijd van de dag is, leest u overal. Terwijl de ene zweert bij volkorenbrood met beleg, bevat brood volgens de andere te veel suikers. Hoe begint u de dag nu echt gezond? Voedingsexperte Katty Uytersprot ruimt de misverstanden uit de weg.

Een eerste belangrijke stelregel is binnen een uur na het ontwaken te ontbijten. "Door te ontbijten, verhoog je het metabolisme", legt Katty Uytersprot uit. "Mensen die niet ontbijten, hoor je vaak zeggen dat ze gedurende de voormiddag geen honger hebben. Dat is omdat alle organen veel trager werken omdat ze niet voldoende energie krijgen via de voeding."

Een ontbijt biedt u dus de nodige energie. "Een ontbijt is nodig om vanaf de ochtend fit te zijn", klinkt het. "Wie niet ontbijt, is sneller moe, heeft niet voldoende energie om zich te concentreren en om alert te zijn."

Complexe koolhydraten

Dat we moeten ontbijten, is duidelijk. Maar waaruit bestaat de ideale ochtendmaaltijd? "Wat je 's morgens echt nodig hebt, zijn complexe koolhydraten, die je bijvoorbeeld vindt in graanproducten", aldus Uytersprot. "In onze westerse voeding gaat het vooral om brood, al wordt dat tegenwoordig ook wel eens vervangen door granenmengelingen als muesli en havermout."

Dat brood te veel koolhydraten - of suikers - zou bevatten, weerlegt de voedingsexperte. "Complexe koolhydraten kan je vergelijken met een parelketting", legt ze uit. "Elk pareltje is een bolletje suiker. Telkens als er een schakeltje afgebroken wordt, komt er wat suiker in het bloed. De vezels van een bruine boterham zorgen ervoor dat suiker trager in de bloedbaan terechtkomt."

Al is wit brood wel te mijden: dat bevat geen vezels waardoor de opname van suiker in het bloed niet afgeremd wordt. Eenzelfde probleem met graanrepen, die enkelvoudige suikers bevatten die te snel in de bloedbaan komen.

Twee sneden brood = 35 gram ontbijtgranen

Ontbijtgranen zijn dan weer een ander verhaal. Volkoren granen hebben hetzelfde effect als brood en zijn dus in principe niet slecht. "Maar het gevaar schuilt hier in de hoeveelheid die je ervan eet", zegt Uytersprot. "Twee sneden brood staat gelijk aan 35 gram ontbijtgranen, wat erg weinig is. De meeste mensen eten er meer van, wat nefast is voor het gewicht."

Ook wie 's ochtends zijn heil zoekt in een stuk fruit, is eraan voor de moeite. Een stuk fruit bij het ontbijt kan, maar u mag uw ontbijt hier niet toe beperken. "Fruit bevat niet de complexe koolhydraten die nodig zijn voor een langdurige verbranding. De suikers die je in fruit vindt, fructose, zijn enkelvoudige suikers. Granen bij het ontbijt blijven dus onontbeerlijk."

Niets zo goed als een boterham dus. Wat een goede portie is, hangt af van geslacht, gewicht en leeftijd. Voor een gemiddelde vrouw zijn dat ongeveer twee à drie sneden brood, voor een gemiddelde man drie à vier. "Al is het duidelijk dat een bouwvakker daar niet mee toekomt", voegt ze eraan toe. 

Of u uw brood nu belegt met vlees, kaas, choco of confituur, maakt niet zo heel veel uit. "We mogen bij onze maaltijden een kleine hoeveelheid snelle suikers opnemen", legt Uytersprot uit. "Maar dan is het wel weer belangrijk bruin brood te eten, zodat de vezels de opname van de suikers kunnen remmen." De eiwitten van vlees of kaas kunnen in dat geval vervangen worden door melkproducten, zoals een glas melk of een potje yoghurt. Af te raden is dan weer én boterhammen met beleg te eten én dan ook nog eens een glas melk te drinken. Gebruik het melkprodukt beter als tussendoortje.

Spek en eieren

Maar wat dan met ons uitgebreide zondagse ontbijt? Broodjes, spek met eieren, fruitsap, de geur van verse koffie: wie eenmaal per week graag geniet van een uitgebreid ontbijt met het hele gezin, moet niet wanhopen. Deze producten mogen dan niet zo gezond zijn, een keer per week kunnen ze geen kwaad.

Uytersprot raadt aan maar één ei per week te eten. "Een eidooier is minder goed qua vetzuursamenstelling", zegt ze. "Maar wie met één ei niet genoeg heeft, kan bijvoorbeeld een omelet maken met één dooier en twee eiwitten." Ook spek mag met mate. "Het is natuurlijk een vette vleessoort, dus je kan het zeker niet elke dag eten. Maar een keer per week moet kunnen."

Ook koffie kan geen kwaad, zolang u er niet mee overdrijft. "Al doet cafeïne de bloeddruk wel stijgen, wat voor sommige mensen dan weer een nadelig effect is. Koffiedrinkers moeten er in elk geval rekening mee houden dat ze meer water drinken voor een optimale filtering ter hoogte van de nieren."

Een bron van discussie aan de ontbijttafel is vaak fruitsap. Is dat nu wel of niet gezond? De meeste sappen die u in de winkel koopt, zijn volgens Uytersprot uit den boze. "Die sappen bestaan meestal uit concentraat en bevatten heel veel calorieën. Je kan ze vergelijken met frisdrank", zegt ze. 

Maar ook als u uw sap zelf perst, moet u weten dat dit niet even gezond is als een stuk fruit. "Een sinaasappel die je uit de hand eet en een geperste sinaasappel bevatten evenveel calorieën. Maar door het fruit te persen, ben je meestal de vezels kwijt. Eén glaasje fruitsap per dag bij een broodmaaltijd kan echter geen kwaad. Het brood remt dan de opname van de suikers wel af."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234