Vrijdag 22/11/2019

Interview Familieklap

Sidi Larbi Cherkaoui en zijn moeder Monique: ‘In de vier jaar voor zijn dood heb ik mijn vader niet meer gezien’

Beeld Bob Van Mol

De jongste is 43 en danser, choreograaf en artistiek directeur van Ballet Vlaanderen. De oudste is 72 en op pensioen, na veertig jaar te hebben gewerkt bij telecommunicatiebedrijf Alcatel-Bell. Sidi Larbi Cherkaoui en zijn moeder Monique Van Der Schueren.

MONIQUE

“Larbi scheelt vier jaar met zijn oudere broer Redouan; een verschil dat hij als kind niet kon accepteren. Hij móést alles kunnen wat zijn broer al kon. Zo liep hij met tien maanden al rechtop.

“Toen hij jong was, was hij een beetje mijn zorgenkind: op zijn achtste lag hij 3,5 maanden in het ziekenhuis met een appendicitis.

“Larbi rebelleerde al eens, vooral in zijn puberteit. Als prille tiener zei hij me te willen sterven: de wereld was slecht en daar wilde hij geen deel van uitmaken. Toen heb ik hem duidelijk gemaakt dat hij dan veel mensen ongelukkig zou maken.

“Al van jongsaf aan was hij erg idealistisch. Als zijn vader het had toegelaten, had hij vanaf zijn achtste geen stuk vlees meer aangeraakt.

“Op z’n vijftiende kreeg hij een maagperforatie: door de stress, zei de dokter. Ik vroeg me af hoe ik hem kon helpen. Larbi lag met van alles in de knoop: wat hij met zijn leven wilde, de staat van de wereld, maar ook de situatie thuis. Mijn man en ik hadden geregeld onenigheid, en de kinderen waren daar de dupe van. Ik besloot dat ze gelukkiger zouden zijn als wij uit elkaar gingen.

“We waren het vaak oneens over de opvoeding van de kinderen. Vanaf de middelbare school moest voor mij huiswerk voorrang krijgen op de islamles. Ik wilde de jongens in het algemeen ook vrijer laten. Ik heb Larbi enkel verplicht om de Latijnse af te maken. Daarna kon hij doen wat hij wou. (lacht)

“Toen Larbi niet lang na de scheiding uit de kast kwam, schrok ik toch even. Maar eigenlijk was ik enkel kwaad dat hij het me niet eerder had verteld. Meteen daarna heb ik me verontschuldigd. Een gezonde zoon, die zijn geld verdient met zijn passie: wat kon ik me nog meer wensen?

“Nadat mijn ex een hersenbloeding had gekregen, ben ik hem geregeld in het ziekenhuis gaan bezoeken. Larbi wilde nooit mee. Dat was zijn keuze, en ik respecteerde die.

“Net zoals ik erg trots op mijn oudste ben, die architect is, ben ik apetrots op alles wat Larbi in de danswereld al bereikt heeft. Zijn stuk dat me het meest geraakt heeft, was Shell Shock. Omdat het over de Eerste Wereldoorlog gaat en omdat duidelijk wordt dat die oorlog enkel gewonnen kon worden met de hulp van Afrikaanse, Algerijnse en Marokkaanse soldaten. Het deed me denken aan m’n eigen vader, die voor onze vrijheid gevochten heeft in 40-45. Met betraande ogen heb ik de zaal verlaten.”

Monique: ‘Larbi lag als tiener met van alles overhoop, ook met de situatie thuis.’ Beeld Bob Van Mol

SIDI LARBI

“Ik dacht dat ik een kalm kind was. Maar volgens mijn moeder was dat toch net anders. (lacht)

“Voor we naar Hoboken verhuisden, woonden we in een kleine sociale woning op het Kiel. Ik vond het interessant om zoveel verschillende culturen om me heen te hebben. En dan heb ik het niet eens over de Vlaamse en Marokkaanse cultuur, maar eerder over de verschillende visies – die van mijn vader, moeder, grootouders, en die van mijn klasgenootjes en vriendjes uit de buurt.

“Anderen maakten wel een punt van mijn gemengde roots. Makkelijk, springen op iets wat erg zichtbaar is, zoals een donkere huidskleur of een moeilijk uit te spreken naam. Maar voor mij was er niks exotisch aan de islam of aan het katholicisme. Ik zag eerder de gelijkenissen, en de kortzichtigheid van mensen in het algemeen.

“Mijn vader klaagde thuis weleens dat Belgen racisten waren. Dan antwoordde ik dat hij niet écht wist wat racisme was; ik was áltijd de vreemde, zowel onder Marokkanen als onder Belgen. Hij hoorde nog érgens bij, dacht ik. Ik niet.

“Mijn vader had een strak scenario voor ons in zijn hoofd terwijl hij, voor hij ons kreeg, zelf best wel ruimdenkend was. De scheiding van mijn ouders bood mij daarom een opening: eindelijk kon ik mijn eigen weg gaan. Ik woonde vanaf dan bij mijn moeder. Zonder mijn vader waren mijn mogelijkheden plots veel minder beperkt. Dansen en zingen, dat stond niet in zijn agenda. Maar mijn moeder wilde me vooral gelukkig zien.

“In de vier jaar tussen de scheiding en het overlijden van mijn vader hebben we elkaar niet meer gezien. Ik was in die periode erg met mezelf en mijn danscarrière bezig; ik had het gevoel veel te moeten inhalen. Niet dat ik mijn vader geen warm hart meer toedroeg, maar contact met hem zou me afremmen, dacht ik, en dat wilde ik niet.

“Ik heb me na zijn dood wel afgevraagd hoe het geweest zou zijn als ik hem wel had bezocht. Maar je kunt het verleden niet veranderen. Omdat ik geen afscheid heb kunnen nemen, is de dood vaak aanwezig in mijn stukken. Vooral in de eerste, zoals in Rien de rien (een choreografie voor Les Ballets C. de la B., red.). Zo heb ik zijn overlijden toch nog kunnen ritualiseren. Maar ik wil graag zijn begraafplaats in Marokko ooit bezoeken.

“Hoe ouder ik word, hoe meer ik mijn vaders gedrag van toen begrijp. Hij voelde zich even gevangen als ik destijds. Doordat hij geen Nederlands sprak, maakte hij geen deel uit van de sa- menleving – hoewel hij meer talen kende dan de gemiddelde Vlaming. Tegelijk was hij vervreemd van zijn moederland. Hoewel hij niets liever wilde dan naar Marokko terugkeren, kwam dat er nooit van: hij kon er niet meer aarden.

“Mijn broer en moeder komen vaak naar mijn voorstellingen, waarna ze geregeld ook wat kritiek uiten. Als mijn moeder het saai vond, dan zal ik het geweten hebben. (lacht) Maar ik beschouw kritiek altijd als opbouwend; tenslotte ben ik het wel gewoon om kritiek van mijn familie te krijgen.

“Binnenkort spelen we een herwerking van Mea Culpa met Ballet Vlaanderen. Mijn moeder komt dan zeker weer kijken; in 2006 heeft ze op de voorstelling in Monte Carlo prinses Caroline ontmoet, dat vond ze indrukwekkend. 

“Mijn broer komt binnenkort naar New York voor de première van Jagged Little Pill (de musical naar het album van Alanis Morissette waarvoor Cherkaoui de choreografie deed, red.). Ik hoop dat mijn moeder deze voorstelling ooit ook ziet; ik denk dat ze zich erin zal herkennen: het gaat over een sterke moeder die een familie draaiende houdt.”

Memento mori & Faun, 19-21/9, Ballet Vlaanderen, Koninklijk Circus, Brussel.

Session, 10-18/10, Bourla, Antwerpen.

Cantus firmus & Mea culpa, 20/10-13/11, Antwerpen en Gent

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234