Woensdag 29/01/2020

Ronny Mosuse: "Ik heb mijn huidskleur een hele tijd verfoeid"

Beeld Greetje Van Buggenhout

Plaats van afspraak is Brasserie 't Center op de Turnhoutsebaan in Borgerhout, een theehuis met een uitsluitend mannelijk, Marokkaans cliënteel. Het blijkt het perfecte decor te zijn voor het gesprek dat Ronny met Goesting Magazine heeft over zijn boek De verborgen geschiedenis van mijn vader, waarin hij naast de vertelling van zijn vaders verhaal ook zijn jeugd vol tehuizen, pleeggezinnen en politiecontroles aankaart.

Vond je het als kind moeilijk om telkens weer te verhuizen?
Ronny Mosuse: "Nee, toen ik klein was, stond ik daar niet zo bij stil. Vanaf het moment dat ik gescheiden werd van mijn broers en bij mijn moeder werd weggehaald, werd het pas moeilijk. Op mijn vijfde ben ik van Borgerhout naar een pleeggezin in Genk verhuisd, toen ik acht was heb ik een paar maanden in tussenstations doorgebracht, om dan in een tehuis in Sint-Amands aan de Schelde terecht te komen waar ik herenigd werd met mijn broers. Ik heb nog getwijfeld om daar af te spreken voor dit interview. Het is een feeëriek dorpje aan de Schelde, het laatste stukje van de provincie Antwerpen."

Was je je als kind bewust van het feit dat er nog andere steden bestonden?
"Helemaal niet, Borgerhout was ons universum. We speelden op de Singelring, kropen op de bermen langs de autostrade om te zwaaien naar de voorbijrijdende auto's en liepen over de tramsporen. Het was toen wel veel minder druk dan nu. (lacht) Ik woon nu met mijn gezin net buiten Mechelen, maar als ze me vragen van waar ik afkomstig ben zeg ik altijd van Antwerpen, dat blijft mijn stad. Ik kan hier niet verloren lopen. Sint-Amands is ook mijn dorp, maar ik ben en blijf een Antwerpenaar. Als ik met mijn kinderen over straat loop in Mechelen, zie ik de hondenpoep al van tien meter afstand liggen. Je weet waar de stront ligt als je bent opgegroeid in een stad, dat gaat er niet meer uit."

Beeld Greetje Van Buggenhout

Van je 12de tot je 17de had je het gevoel dat je je niet thuis mocht voelen in Antwerpen. Wat was er veranderd?
"De politie begon ons te controleren. Niet één keer, maar tien keer. 'Ja maar, ik ben van hier hé', 'Ja manneke, toch efkes checken' was dan het antwoord. Toen het Vlaams Blok met hun sloganeske taalgebruik en belachelijke oneliners de grootste partij werd heb ik besloten dat Antwerpen misschien toch niet zo tof was. Ik heb de stad zien uitgroeien tot een duale maatschappij waarin mensen met een andere origine gedwongen werden in bepaalde wijken te wonen. Toen ik als kind in Borgerhout woonde, waren wij als gezin eerder een uitzondering. Marokkaanse, Turkse en Afrikaanse gezinnen woonden links en rechts tussen blanke gezinnen. Nu weet je: dat deel van de Turnhoutsebaan is voor de Marokkaanse gemeenschap, dat deel voor de Turkse, de Rus­sen zitten aan het Falcon­plein, de Chinezen in de Van Wesenbekestraat en de Joden wonen rond het station. Ik ben geen fan van die eilandjes, noch in de opdeling van mensen vanwege hun origine."

"Ik heb Antwerpen zien uitgroeien tot een duale maatschappij waarin mensen met een andere origine gedwongen werden in bepaalde wijken te wonen." Beeld Greetje Van Buggenhout

Hielp de muziek je om die woede te kanaliseren?
"Absoluut, ik ben blij dat ik in die tijd iets met mijn muzikaal talent kon doen. Maar als zelfs een intellectueel als Yves Desmet destijds in zijn krant schreef dat we moeten durven toegeven dat er kutmarokkaantjes rondlopen, moest ik toch slikken. Je kan je de woede niet voorstellen van een jonge gast die voor de tiende keer gecontroleerd wordt. Tenzij je het zelf meemaakt. Die tiende keer was ook genoeg voor mij, maar ik had een gitaar, ik had afleiding. Ik kan me best voorstellen dat je als jongere niet veel nodig hebt om te ontploffen als je die afleiding niet hebt. Dan word je misschien een gefrustreerde Marokkaan, maar geen kutmarokkaan. Vreselijk, dat woord, en kwetsend. Een intellectueel onwaardig. Eender welke gast die je systematisch pest, gaat zich afkeren of reageert explosief. Probeer je maar eens in te beelden hoe dat voor zo'n jongere aanvoelt. Gemakkelijk is dat natuurlijk niet, je kan je soms al moeilijk voorstellen hoe je eigen partner zich voelt."

Geromantiseerde montages

Helpt een docureeks als Een kwestie van geluk niet om die empathie te vergroten?
"Zo'n programma, hoe goed gemaakt ook, komt too little too late. Het is hip en trendy om naar Molenbeek te kijken en te tweeten dat je Een kwestie van geluk een prachtprogramma vindt, maar verandert het iets aan je mentaliteit? Het is niet dat we onze diverse maatschappij na het bekijken van zo'n programma ook terugzien op het scherm. In Groot-Brittannië maakt het niet meer uit of de presentator van Afrikaanse of Indiase origine is, maar daar zijn wij nog lang niet. Nochtans zijn we al lang bezig met het importeren van mensen van vreemde origine. Hoeveel heb jij er in je vriendenlijst op Facebook? En vergelijk dat aantal dan eens met de statistische cijfers van het aantal mensen van andere origine dat hier woont. Bedroevend resultaat, hé. Toen ik als jonge gast voor de zoveelste keer op straat gefouilleerd werd, kon ik nergens terecht met mijn klacht. Voor jongeren van vreemde origine die hier geboren zijn en het moeilijk hebben, bestaat geen laagdrempelige instantie. Als stad zou je naar hun klachten en frustraties moeten luisteren, in plaats van hen te berispen, wat nu te vaak gebeurt. Op die manier voelen ze dat ook hun stem telt. Dat zou meer helpen dan de goegemeente te informeren met - laat ons eerlijk zijn - geromantiseerde montages."

Heeft dat ervoor gezorgd dat je dit boek wilde schrijven?
"Mijn boek is er gekomen om drie verschillende redenen. Om mijn identiteit te vervolledigen, want ik heb mijn huidskleur een hele tijd verfoeid. Voor veel Belgen bleek ik toch geen Belg te zijn, terwijl ik in het Middelheimziekenhuis geboren ben en geen enkele Congolese taal spreek. Maar ik heb dit boek ook voor een deel voor mijn kinderen geschreven, om duidelijk te maken wie mijn vader was en hoe ons familieverhaal in elkaar zit. De derde reden is een maatschappijkritische, want België is toch wel bij de slechtste leerlingen van de klas als het gaat over de omgang met haar koloniale verleden. Veel jongeren met een migratie-achtergrond blijven daar heel lang mee worstelen, erkenning speelt een belangrijke rol bij hun identiteitsvorming."

Beeld Greetje Van Buggenhout
"Voor veel Belgen blijk ik toch geen Belg te zijn, terwijl ik in het Middelheimziekenhuis geboren ben en geen Congolese taal spreek" Beeld Greetje Van Buggenhout

Verpleegster aan huis

Heb je je vader ook beter leren begrijpen?
"Ik heb het hem nooit kwalijk genomen dat hij ons verliet toen ik drie was, maar ik begreep het niet. Toen ik in zijn geboortedorp in Congo van mijn familie voor het eerst zijn verhaal hoorde, besefte ik pas hoe moeilijk het voor hem geweest moet zijn om met de mensen hier om te gaan en hoe slecht hij werd aanvaard. Ik heb mettertijd ook meer begrip gekregen voor het feit dat het tussen mijn ouders door de moeilijke omstandigheden niet kon werken. Dat mensen fouten kunnen maken, daar ben ik ondertussen zachter in geworden. Vroeger was ik daar veel meer rigide in."

En je leerde dat je je achternaam niet uitspreekt als Mosuuze maar als Mosoesee.
"Wel een charmante ontdekking, ja. (lacht) De tweede naam die vaders in Congo aan hun kinderen geven, hoeft trouwens niet noodzakelijk hun eigen naam te zijn. Een vader mag een naam kiezen van een vriend, kennis of familielid waar hij veel respect voor heeft. Zo kan het gebeuren dat je broer en zus een andere achternaam hebben dan jij."

Hoe was het om vanuit Congo naar Antwerpen te kijken?
"In Congo worden hulpbehoevenden in het dagelijks leven opgenomen, dat was geweldig. Hier worden ouderen, gehandicapten en mensen met psychische problemen weggestoken. We kunnen moeilijk anders doordat we meedraaien in een liberaal, marktgericht economisch systeem. Maar als ik mijn moeder die na een beroerte in een rusthuis woont bezoek, voel ik mij schuldig. Was dit het nu, even mijn gezicht laten zien om dan de kinderen te halen? Dat wrange gevoel blijft. Maar kunnen we haar zelf verzorgen? Als je uitrekent hoeveel een bed met een lift en een verpleegster aan huis kost, zeg ik nee."

Het is van 2008 geleden dat je nog met een soloplaat naar buiten bent gekomen. Kriebelt het nog of wil je blijven schrijven?
"Ik probeer mijn denkwereld om te zetten in een taal waarvan ik hoop dat iedereen ze begrijpt. Niet op een beeldende manier, zoals mijn zoon en dochters die tekenen en fotograferen, maar door te schrijven en te verklanken. En te dansen, al ben ik daar niet zo veel mee. (lacht) Maar ik heb niet stilgezeten, er kwamen gewoon telkens andere projecten tussen. Met mijn eigen carrière ben ik te weinig bezig, ik vind het belangrijker dat ik me kan uiten. De nood om met mijn nieuwe nummers naar buiten te komen, is nu in elk geval hoog. Nog dit jaar laat ik ze op de wereld los. In het Nederlands, maar schiet me niet dood als ze toch Engelstalig blijken te zijn!"


"Als ik mijn moeder in het rusthuis bezoek, voel ik mij schuldig. Was dit het nu, even mijn gezicht laten zien om dan de kinderen te halen? Beeld Greetje Van Buggenhout
"De nood om met mijn nieuwe nummers naar buiten te komen, is nu in elk geval hoog. Nog dit jaar laat ik ze op de wereld los" Beeld Greetje Van Buggenhout

Het boek De verborgen geschiedenis van mijn vader is verschenen bij Uitgeverij Van Halewyck en kost € 19,95.

Ronny Mosuse

- Geboren in 1971 in Antwerpen.
- Nam in 1988 deel aan Humo's Rock Rally met The B-Tunes.
- Richtte met broer Robert en Bart Peeters The Radios op.
- Werd in de jaren 90 bekend als producer en presentator.
- Bracht eigen albums Stronger (2002), Altijd oktober (2005) en Allemaal anders (2008) uit.
- Speelt bij The Clement Peerens Explosition als Sylvain Aertbeliën.
- Is ambasseur van SOS Kinderdorpen.
- Heeft drie dochters en een zoon.
- Bracht onlangs De verborgen geschiedenis van mijn vader uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234