Dinsdag 18/06/2019

Groot onderhoud

Michael Freilich: "Moslims kunnen veel leren van joden"

Joël De Ceulaer: "Zou u aanvaarden dat de negationismewet wordt afgeschaft?" Michael Freilich: "Nee. Je mag mijn religie uitlachen, maar één ding wil ik wel vragen: heb alsjeblieft respect voor mensen die werden verbrand en vergast." Beeld Karel Duerinckx

Na de terreur volgt de 'israëlificatie' van ons land, zegt Michael Freilich, hoofdredacteur van het maandblad Joods Actueel. "We moeten ons beter organiseren in functie van onze veiligheid." Een gesprek over de flitscamera van God, de transformatie van Bart De Wever en de vluchtelingen aan onze grenzen.

Ik doe een voorstel", zegt Michael Freilich. "Als iemand in de islamitische gemeenschap zich geroepen voelt om een tijdschrift Moslim Actueel te maken, dan wil ik daar achter de schermen graag bij helpen, als consultant. Volgens mij zou zo'n blad een erg goed idee zijn. Er is een grote markt voor, en er is behoefte aan."

Een week na ons eerste gesprek, twaalf uur nadat de bommen in Brussel ontploften, bel ik Freilich om te vragen waar hij was die dinsdagochtend. "Ik was thuis", zegt hij. "En ik moest meteen denken aan mijn studententijd in Jeruzalem, nu zestien jaar geleden. Ik heb toen bommen zien ontploffen in de straat. De chaos, hoe iedereen voor zijn leven rende - die vreselijke dingen staan mij nog scherp voor de geest. Ik heb altijd gedacht dat België een veilig land was, maar nu komt het wel heel dichtbij. Ik ben trouwens met mijn gezin maandag in Zaventem geland, dus voor hetzelfde geld waren wij getroffen."

In Antwerpen was de impact enorm, zegt de 35-jarige opiniemaker en hoofdredacteur van het maandblad Joods Actueel. "Scholen en instellingen werden meteen afgesloten. De kinderen mochten ook niet naar huis komen. Er was even paniek. Maar weet u, België kan iets van Israël leren. Ja, we worden getroffen, maar we moeten met opgeheven hoofd tonen dat we sterker zijn. En we moeten ons beter beveiligen, dat ook."

Israëlificatie, noemt hij het. "Israël heeft zich georganiseerd in functie van de veiligheid. De luchthaven Ben-Gurion is de veiligste ter wereld, terwijl er genoeg kandidaten zijn om er een zelfmoordaanslag te plegen. Politie en veiligheidsdiensten zijn in Israël goed getraind om snel verdachten op te merken. Men beseft er dat je de terroristen altijd een stap voor moet zijn, in plaats van achterop te hinken. Politie en Staatsveiligheid moeten leren denken zoals terroristen."

Dat hij de islamitische gemeenschap graag zou helpen bij de opstart van een blad, is geen grap, benadrukt Freilich. "Maar die gemeenschap moet zich wel eerst organiseren. Er is vandaag niemand die met enig gezag namens de Vlaamse moslims kan spreken. Dat heb je wel nodig. Zodra die persoon er is, volgt veel vanzelf."

Michael Freilich. Beeld Karel Duerinckx

Freilich kan het weten. Als hoofdredacteur van Joods Actueel zette hij zichzelf stevig op de kaart als woordvoerder van de Joodse gemeenschap. Maar een fulltimebaan is het niet. Daarom runt hij in Antwerpen de firma Window Place. Hoe komt hij in de ramenverkoop terecht? "Per toeval", zegt hij. "Toen ik zelf mijn huis verbouwde, merkte ik hoe moeilijk het was om een goede offerte te krijgen voor ramen en deuren. Dus ik wist dat er een gat in de markt was. Ik ben in de eerste plaats een ondernemer. Op mijn zestiende verkocht ik al religieuze artikelen voor het joodse Loofhuttenfeest.

Ik denk dat elke ondernemer dat zal herkennen: het is een beestje dat altijd kriebelt. Zo heb ik Joods Actueel ook in de markt gezet: als marketingman."

Wat was uw geheim?
Michael Freilich: "Ik heb de media slim bespeeld. Ik zag dat ze één gezicht nodig hadden dat de Joodse gemeenschap kon vertegenwoordigen. Ik schrik ook niet terug voor controverse, dat helpt. Ik weet dat media oneliners nodig hebben."

Bent u soms niet te snel met uw verontwaardiging? Die kritiek hebt u in elk geval al vaak gekregen.
"In het begin misschien een beetje. Maar u moet ook weten hoe het werkt. Neem nu die aflevering van Plat préféré met Jeroen Meus destijds, waarin hij het lievelingsgerecht van Hitler ging klaarmaken. Eigenlijk hadden wij niet aan de alarmbel getrokken, maar een niet-joodse organisatie van verzetsstrijders. Toen Terzake mij belde, verwees ik hen door naar die organisatie. Maar die moesten ze niet hebben. Het ging immers over de 'overgevoeligheid' van de Joodse gemeenschap, zei de redacteur."

Ze creëerden wat ze wilden aantonen?
"Precies. Die verzetsstrijders vonden ze niet interessant. Ze wilden per se dat een Jood naar de studio kwam.

"Uiteindelijk is de liberale Antwerpse politicus Claude Marinower gegaan. En wat vroegen ze hem tot vijf keer toe? Of de Joodse gemeenschap niet te snel op de tenen getrapt is. Tja."

Maar bént u niet te snel op de tenen getrapt?
"In de Joodse gemeenschap zijn er mensen die vinden dat ik te snel en te scherp reageer. Dat ik door mijn reacties alleen maar haat en antisemitisme kweek.

"Maar wie onrecht ziet, mag niet wegkijken. (fel) Vroeger hebben we dat te vaak gedaan: toen de rassenwetten in de jaren 30 werden uitgevaardigd, vonden sommigen ook dat we niet te veel moesten protesteren. Dat kan er bij mij niet in. Dat is de activist in mij."

Een activist die weet wat marketing is.
"Dat ben ik in de eerste plaats, een marketeer, een ondernemer. Als ik de krant lees, zie ik meteen mogelijkheden. Onlangs las ik dat de federale politie te weinig schietstanden heeft. Dan denk ik meteen: als ik een paar mensen nu kon overtuigen om daarin te investeren, zou ik verschillende winstgevende schietstanden kunnen openen. Dat is eigen aan Joodse mensen, dat ondernemersinstinct."

Hoe zou dat komen?
"Ik denk dat het een beetje darwinistisch is, als we Darwin tenminste mogen geloven. Het is survival of the fittest. De Joodse gemeenschap is door de eeuwen heen zo vaak vervolgd, dat alleen de slimsten en de sterksten zijn overgebleven. Al speelt een beetje geluk zeker ook mee. Zo is mijn grootvader Louis Davids aan de dood ontsnapt."

Hoe precies?
"Hij was een knaap van veertien toen hij op een trein naar Auschwitz werd gezet. Hij zat op het laatste transport met een passagierstrein - de volgende transporten gebeurden met een beestenwagon. Omdat hij zo klein en tenger was, kon hij door het raampje van het toilet springen en ontsnappen."

Beeld Karel Duerinckx

Dat was inderdaad geluk.
"Precies. Maar hij had ook lef, want er stond een SS'er op de deur te bonken terwijl hij zich naar buiten wurmde. Volgens mij verklaart dat waarom de Joodse gemeenschap zo gedreven is: als de ondernemers overleven, zie je daarvan door de eeuwen heen een effect. De sterke genen worden doorgegeven van generatie op generatie. De minder sterke hebben het moeilijk en overleven niet, zoals in de natuur.

"Enfin, ik ben geen bioloog, dus ik weet dat niet zeker, maar het lijkt mij een debat waard. Wat denkt u?"

Dat het een nogal gedurfde hypothese is, waarvan de Joodse gemeenschap vroeger nu net het slachtoffer is geworden. Zegt u niet dat het Joodse ras superieur is?
"Uiteraard niet, het woord 'ras' zou ik sowieso zeker nooit gebruiken. Laat ik het anders formuleren: doordat wij eeuwenlang al zoveel hebben moeten ondergaan, zijn wij hard geworden en hebben wij geleerd om onze plan te trekken op een slimme manier. Wij hebben geleerd om te spelen met de kaarten die wij toebedeeld krijgen. En omdat we zo vaak slechte kaarten hebben gekregen, denken wij goed na over alles wat we ondernemen."

Er is toch ook veel armoede in de Joodse gemeenschap?
"Ik ben blij dat u er zelf over begint. Dat is zeker zo. De Joodse gemeenschap in België is sterk aan het veranderen. De niet-praktiserenden assimileren bijna volledig, dat zien we in Brussel. Van de moderne orthodoxen, die van mijn strekking, emigreren er nogal veel naar het Verenigd Koninkrijk of de Verenigde Staten, waar je het nog echt kunt maken als ondernemer.

"Wie overblijft, zijn de ultra-orthodoxen. Die mensen zijn vaak niet of slecht geschoold en hebben heel veel kinderen. Die vormen nu bijna de helft van de Joodse gemeenschap in België en zijn in Antwerpen in de meerderheid." Zou je hen kunnen vergelijken met vreedzame salafisten bij de moslims? "Ik denk dat er een heel belangrijk verschil is: ultra-orthodoxe joden leven voor zichzelf en voor God. Ze hebben geen verlangen om anderen te overtuigen en gebruiken nooit geweld. Die bekeringsdrift is er wel in het christendom en de islam. Joden mogen zelfs niet bekeren."

Kan ik dan geen jood worden?
"Toch wel. Maar het is erg moeilijk. U moet naar een rabbijn stappen en zeggen dat u zich wilt bekeren, en hij zal u wegsturen. De tweede keer zal hij u ook wegsturen en zeggen dat het te moeilijk is. Pas als u het drie keer vraagt, zal hij vermoeden dat u het serieus meent. Hij zal u leren wat het jodendom is, wat de geboden en de verboden zijn. Dat traject zal een paar jaar duren. Dan moet u een examen doen voor een rabbijnse commissie, en tot slot volgt voor de mannen een besnijdenis."

Laat maar zitten, dan.
(lacht) "Bij volwassen mannen gebeurt het wel onder volledige narcose, maar ik begrijp uw reactie. Voor een vriend van mij die zich wil bekeren, is die besnijdenis ook de reden om het niet te doen. Maar het hoort erbij, dat is het Bijbelse verbond tussen God en zijn volk.

"Ik denk trouwens dat het antisemitisme daarom zo sterk blijft: het stuit een beetje tegen de borst dat wij niemand willen bekeren. Het leidt tot jaloezie, omdat wij zo zeker zijn van ons stuk."

Beeld Karel Duerinckx

U bent modern-orthodox. Wat houdt dat in?
"Ik volg alle voorschriften, maar minder fanatiek dan de ultra-orthodoxen. "Een goede vriend van me omschreef het ooit als volgt: als je op de snelweg 120 mag rijden, zal een ultra-orthodox nooit harder dan 110 gaan. Maar wij weten dat er onder de 127 toch niet geflitst wordt. Wij volgen de regels ook, maar laten ruimte voor interpretatie. Wij hebben bijvoorbeeld wel tv en internet. In de Bijbel staat immers niet dat je die dingen niet mag hebben."

Slim bekeken. En zo vermijdt u de goddelijke flitscamera.
"Ik denk het wel. Wij zijn moderne joden in een moderne samenleving. Wij leven op een open manier. Modern-orthodoxen zijn tandarts, dokter, advocaat, ondernemer - we houden ons alleen aan de beperkingen die er nu eenmaal zijn. We eten koosjer en houden de sabbat in ere. We vinden ook het keppeltje belangrijk, maar als dat je ergens hinder of nadeel zou toebrengen, mag je het afzetten.

"Mijn vader bezocht vroeger vaak ziekenhuizen, omdat hij valse gebitten maakte. Ik ging soms met hem mee en af en toe stak hij onze keppels in zijn zak en zei hij: 'Hier hoeven ze niet te zien dat we joden zijn.'"

Wat kost het meeste moeite?
"De regels van het koosjer eten zijn niet altijd makkelijk om te volgen. In Antwerpen uiteraard wel, maar op reis of in andere steden is dat niet simpel. Ook de sabbat respecteren is niet eenvoudig. Wij werken niet die dag, en kunnen ook niet bellen of mailen of wat dan ook. Al zijn mijn niet-joodse vrienden daar soms jaloers op. Ik ben ook een workaholic, maar de sabbat is een dag voor het gezin."

U zult niet zo gauw een burn-out hebben.
"Veel minder snel dan iemand die zeven dagen op zeven werkt, dat is zeker. De sabbat geeft je ook de gelegenheid om de dingen even te relativeren, om een stapje achteruit te zetten, om eens een boek te lezen en met de kinderen te praten."

"Als iemand als homoseksueel wil leven, dan mag hij dat doen. Maar dan buiten de Joodse gemeenschap." Beeld Karel Duerinckx

Als u koosjer eet, kan ik u dus bij mij thuis niet uitnodigen.
"Dat is moeilijk. U zou al een traiteur moeten laten komen, inclusief servies en bestek. Sommige van mijn niet-joodse vrienden doen dat weleens. Maar in principe is het moeilijk, ja. Daarom bestaan die regels misschien. Het zijn barrières die destijds zijn opgeworpen om te vermijden dat we ons te veel zouden assimileren."

Die geïsoleerdheid is iets wat men de islamitische gemeenschap altijd veel kwalijker heeft genomen dan de Joodse.
"Ik heb veel vrienden in de islamitische gemeenschap, maar we moeten eerlijk durven te zeggen dat er veel excessen bestaan. Wie niemand lastigvalt, moet men met rust laten. Maar dat er terechte kritiek mogelijk is op sommige moslims, mag duidelijk zijn."

Is de Joodse gemeenschap in Antwerpen bang na de recente aanslagen?
"De meesten onder ons zijn niet bang om als jood over straat te lopen. In Frankrijk is dat anders, daar komt geweld tegen joden veel meer voor. In Antwerpen leven de Joodse en islamitische gemeenschap vreedzaam naast elkaar. We kennen en bezoeken ook elkaars winkels."

Is halal voedsel ook koosjer?
"Het is andersom: wie halal moet eten, zit altijd goed met koosjer. Omgekeerd niet."

Maar u kent de rituele, onverdoofde slacht.
"Ja, maar bij ons mag het dier geen pijn hebben. De slachter is jarenlang professioneel opgeleid, het mes is vlijmscherp en zuiver, het gebeurt op een werkelijk chirurgische manier - er is een groot verschil met de moslims die hun eigen schaap slachten."

Maar er dreigt een totaalverbod.
"En dat bestrijd ik. Als de rituele slacht wordt afgeschaft, dan zijn de joden hier waarschijnlijk weg. De manier waarop wij dieren laten slachten, komt volgens mij tegemoet aan de verzuchtingen van dierenrechtenactivisten. Misschien moet dat het compromis worden: dat moslims ook op koosjere wijze gaan slachten. Daar zouden ze iets van kunnen leren.

"Ik denk dat moslims sowieso veel van ons kunnen leren: wij leven al langer in Europa en kennen de gevoeligheden van niet-religieuze burgers en beleidsmakers."

U hebt niet alleen een discussie met de Vlaamse minister van Dierenwelzijn, ook met die van Onderwijs bent u al in de clinch gegaan, over seksuele opvoeding.
"Die seksuele opvoeding is een probleem dat altijd terugkeert. In ultra-orthodoxe scholen zitten kinderen die thuis geen televisie of computer hebben, die nog geen gemengde klassen kennen, die niet eens weten wat een condoom is. En toch zouden die scholen aan jongens en meisjes van twaalf jaar oud moeten uitleggen wat een condoom is en hoe je het gebruikt. Dat is de letter van de wet, maar ik vind het pestgedrag. Ik ben al blij als die kinderen goed Nederlands kennen, en de rest van de leerstof."

Zijn die niet-gesubsidieerde scholen geen probleem?
"Ja, dat vind ik ook. Daarom ben ik blij dat een aantal scholen in de ultra-orthodoxe gemeenschap sinds vorig jaar wel subsidies vraagt en krijgt en dus de eindtermen volgt. Het besef is nog niet overal doorgedrongen, maar daar proberen wij als Joods Actueel iets aan te doen. Er zijn te veel scholen die kinderen afleveren zonder de juiste kennis."

Hoe zit het met de evolutietheorie van Darwin?
"Daar wordt in de gesubsidieerde scholen niet moeilijk over gedaan. Al wordt er wel bij gezegd dat wij een andere theorie hebben. Ik volg daarin het moderne Amerikaanse jodendom, dat de Bijbelse tekst perfect kan verzoenen met de moderne wetenschap.

"De ultra-orthodoxen zullen Darwin niet aanvaarden. Maar wij, modern-orthodoxen, geloven dat de mens niet alleen een lichaam is, maar ook een geest, die wij van God hebben gekregen."

Dan bent u het eens met de paus.
(lacht) "Oké. Dat is mooi meegenomen."

Hoe zit het met homoseksualiteit? Aanvaardt u dat?
"Dat is een moeilijke, geef ik eerlijk toe."

Voor u, of voor de joodse leer?
"Voor mij niet. Voor de joodse leer is homo zijn ook geen probleem, maar de homoseksuele daad wel. Dat staat nu eenmaal in de Bijbel. Ook al vind ik dat wij geen zaken hebben met wat twee volwassen mensen doen, als zij anderen daarbij niet schaden. Maar goed, ik heb nu eenmaal een set van regels waaraan ik mij houd."

Beeld Karel Duerinckx

Wat als een van uw zonen homo zou zijn?
"Er zijn zoveel dingen die fout zijn. Als ik later zou horen dat een van mijn zonen zijn vrouw bedriegt, zou ik ook zeggen dat het niet kan. Ook daar staan strenge straffen op."

Wat is de straf voor homoseksualiteit?
"Oorspronkelijk was dat de doodstraf, al werd die nooit uitgesproken. Het is lastig, vind ik. Als iemand als homoseksueel wil leven, mag hij dat doen. Maar dan buiten de Joodse gemeenschap. Hij kan er in elk geval niet binnen de gemeenschap mee te koop lopen."

Voor veel mensen is het onaanvaardbaar wat u nu zegt.
"Ik ben mij ervan bewust dat het geen makkelijk onderwerp is, maar ik wil eerlijk zijn."

Als een moslim dat zegt, zouden schrijver Wim van Rooy, politicus Geert Wilders en andere islamcritici moord en brand schreeuwen. Terwijl ze het voor de joden altijd opnemen.
"Dat is juist. Al moet ik zeggen dat Geert Wilders veel krediet heeft verloren sinds hij een totaalverbod op ritueel slachten wil."

"En ik wil toch wijzen op een belangrijk verschil: homo's zullen in de Joodse wijk nooit worden lastiggevallen of nageroepen. In het slechtste geval zullen wij wegkijken als twee mannen hand in hand lopen. Ik ken ook joodse mensen die homoseksuele gevoelens hebben, maar die zijn weggetrokken uit de gemeenschap. En als ze nog eens op bezoek komen, houden ze rekening met de gevoeligheden en geven ze elkaar geen hand."

Hoe kijkt de Joodse gemeenschap naar de vluchtelingen?
"Dubbel. We weten dat we mensen moeten helpen, maar we zijn ook voorzichtig."

Joden hebben zélf ooit voor gesloten grenzen gestaan.
"Dat is waar, maar wij konden in de jaren 30 en 40 nergens naartoe, we hadden geen eigen staat. Terwijl er veel moslimlanden zijn die hun deuren zouden kunnen openen voor de vluchtelingen. Daarnaast zijn het niet allemaal oorlogsvluchtelingen die hier aankomen. Er zijn ook mensen die om economische redenen migreren.

Beeld Karel Duerinckx

"Enfin, het is complex. Wij voeren hierover een stevig intern debat. Want zelfs al willen wij hen helpen, we moeten ons er ook van bewust zijn dat de meeste van die vluchtelingen één ding met elkaar gemeen hebben."

En dat is?
"Ze haten Israël en bij uitbreiding meestal ook joden. Het gaat om mensen die jarenlang gebrainwasht zijn om ons te verachten. U moet weten dat Mein Kampf van Hitler nog altijd een bestseller is in de Arabische wereld. Daar maken wij ons wel zorgen over. Ik zou zelf ook niet meteen kandidaat zijn om zulke mensen bij mij thuis op te vangen."

Toen de Israëlische premier Netanyahu onlangs beweerde dat de grootmoefti van Jeruzalem in de jaren 30 Hitler geïnspireerd heeft, reageerde u zeer fel.
"Die uitspraak was natuurlijk van de pot gerukt. Maar hij heeft er wel iets mee bereikt: iedereen weet nu tenminste dat de grootmoefti een aanhanger was van het nazisme, dat hij Auschwitz heeft bezocht. Om maar te zeggen: het conflict met de Palestijnen is ouder dan de stichting van de staat Israël in 1948."

Hoe rechtvaardig is die staat? Iedere jood ter wereld mag zich in Israël vestigen, terwijl de oorspronkelijke bewoners van het land niet mogen terugkeren.
"Net daarom ben ik voor een oplossing met twee staten. Er moet ook een Palestijnse staat komen waar die mensen dan naartoe kunnen. Maar dan moet er eerst vrede zijn, en die is er nog niet."

Wanneer zal die er zijn?
"Dat zal niet meer in mijn leven gebeuren, en ik ben nog jong. Er is een Arabisch gezegde dat luidt: 'Je kunt niet geven wat je zelf niet hebt.' Welnu, de Arabieren hebben vandaag niet eens vrede onder elkaar, hoe zouden ze dan vrede kunnen geven aan Israël?"

Is Israël bereid om vrede te geven aan de Palestijnen?
"Ik ben altijd kritisch voor de Israëlische regering, maar Israël heeft wel het meest ethische leger ter wereld."

Daar denken ze bij Human Rights Watch anders over.
"Uiteraard zijn mensenrechtenorganisaties kritisch. Die zijn kritisch voor alle landen. Maar de verontwaardiging over burgerslachtoffers, bijvoorbeeld in Gaza een aantal jaren geleden, is bijzonder selectief. Als Palestijnen worden omgebracht in Syrische of Libanese kampen, hoor je niemand. Als het Israëlische leger slachtoffers maakt, nadat het de mensen heeft verwittigd nota bene, dan hoor je meteen kritiek. Is dat misschien omdat de Joden zich verdedigen?"

U hebt weleens kritiek gehad op VRT-reporter Rudi Vranckx.
"Niemand is neutraal, maar bij Vranckx ben ik ervan overtuigd dat hij nooit voor de N-VA zal stemmen bijvoorbeeld, maar eerder voor sp.a of Groen. En als tv-kijker zou ik zoiets niet mogen merken. Ik zie dat omdat in zijn verslaggeving doorschemert dat hij kritischer is voor Israël dan voor de Palestijnen. En als hij Israëli's aan het woord laat, dan zijn dat vooral mensen die hun eigen land afvallen."

De Nederlandse schrijver Benno Barnard, een vriend van u, zei onlangs in Knack: 'Wij vinden joden alleen sympathiek als ze worden afgeslacht.'
"Ik vind het altijd goed dat niet-joodse mensen het voor ons opnemen. Maar spijtig genoeg hebben wij te weinig vrienden. De meeste Vlamingen zijn veeleer activisten voor Palestina. Dat is jammer. Er zijn niet veel mensen hier die Israël begrijpen."

Dat zal nu misschien veranderen, na de aanslagen in Brussel.
"Dat is mogelijk. Al zal de situatie nooit helemaal te vergelijken zijn. Een aanslag zoals in de Bataclan in Parijs is in Israël bijvoorbeeld onmogelijk. Op een terras in Jeruzalem of Tel Aviv zitten altijd enkele mensen die gewapend zijn, en die dus meteen zouden kunnen reageren. Dat komt omdat zoveel Israëli's legerdienst doen en met wapens hebben leren omgaan.

"En voor alle duidelijkheid: drama's zoals in de Verenigde Staten, waarbij een dolle schutter een massamoord aanricht, komen in Israël niet voor."

Beeld Karel Duerinckx

Hoe behoedt u uw kinderen voor angst?
"Dat is moeilijk. Mijn zoontjes groeien op met soldaten in de straat. De twee oudsten zijn acht en tien en met hen hebben we al gepraat over de Holocaust en over de aanslagen in het Joods Museum en in Parijs. Ze weten dus wie Hitler was en ze weten dat sommige Arabieren ons naar het leven staan. Onlangs vroeg mijn oudste zoontje of Hitler dan misschien een Arabier was."

Hoe oud was u toen uw grootouders en ouders u vertelden over de Holocaust?
"Een jaar of acht. Ik herinner mij de verhalen nog. Hoe grootvader werd opgevangen door nonnetjes, en jarenlang in het klooster ondergedoken zat. Hij kende tot op het einde van zijn leven de katholieke gebeden nog van buiten. Vandaag kom ik nog altijd regelmatig in contact met overlevers. In de synagoge, op straat, bij vrienden."

Nogal wat intellectuelen, onder wie Etienne Vermeersch onlangs nog, vinden dat de negationismewet, die het ontkennen van de Holocaust strafbaar stelt, moet worden afgeschaft. Zou u dat kunnen aanvaarden?
"Nee. Ik hoop dat de dag komt dat men die wet kan afschaffen, maar vandaag zeker nog niet. Ik las onlangs in uw krant nog een interview met Holocaust-ontkenner Siegfried Verbeke, wat ik onaanvaardbaar vond."

Is die man niet veeleer zielig dan iets anders?
"Maar het idee dat we bijna compassie met zo iemand moeten hebben, is gevaarlijk. Ook de Britse negationist David Irving was onlangs in het land om een toespraak te geven. Ik ben persoonlijk in Antwerpen de zaal gaan bezetten waar hij moest spreken, om dat te verhinderen. Zeker vandaag, met de instroom van zo veel mensen uit het Midden-Oosten, is het negationisme veel te gevaarlijk."

Hebt u Dyab Abou Jahjah ooit ontmoet?
"Nee. Ik heb dat al een paar keer geweigerd. Ik vind hem een wolf in schaapsvacht. Op Facebook postte hij ooit het bericht: 'La valise ou le cercueil', de koffer of de doodskist, over de joden in Israël. Hij beweerde dat zijn pagina gehackt was, maar dat geloof ik niet. Die man is tegen elke verzoening tussen Israël en de Palestijnen. Dat is het verschil tussen hem en mij. Ik durf te erkennen dat er ook aan Israëlische kant fouten worden gemaakt."

Wat vond u van de cartoonwedstrijd die hij met de Arabisch-Europese Liga in 2005 uitschreef naar aanleiding van de Mohammed-cartoons in Denemarken? Toen was het de bedoeling om grappen te maken over de Holocaust.
"Iran heeft ook ooit zo'n wedstrijd uitgeschreven. Ik vond dat beneden alle peil. Je mag mijn God aanvallen, mijn religie uitlachen, vinden dat ik een raar hoofddeksel draag of dat ik rare eetgewoonten heb - maar één ding wil ik wel vragen: heb alsjeblieft toch wat respect voor mensen die werden verbrand en vergast in de vernietigingskampen.

"Dat is ook mijn kritiek op komiek Alex Agnew: waarom moeten zijn grappen altijd gaan over de uitroeiing van mijn vlees en bloed? Denk toch aan de mensen die het hebben meegemaakt."

Beeld Karel Duerinckx

Maar het gaat telkens om taboes. Blijkbaar hebben moslims het moeilijk met het afbeelden van hun profeet, dat is hún taboe.
"Die vergelijking aanvaard ik niet. Wij mogen God ook niet afbeelden. Toch kunnen wij ertegen als iemand dat wel doet. Ook moslims moeten leren relativeren, bijzaak van hoofdzaak leren onderscheiden. Nogmaals: moslims kunnen veel leren van joden."

Tot slot: u hebt een uitstekende relatie met N-VA-voorzitter en Antwerps burgemeester Bart De Wever.
"Dat is zo. Wij voelen ons zeer goed in Antwerpen. Wij beschouwen de stad als ons huis."

In 2007, toen hij de excuses van toenmalig burgemeester Patrick Janssens aan de Joodse gemeenschap vanwege de politiecollaboratie 'gratuit' had genoemd, was u bijzonder scherp aan zijn adres.

"Ja, toen heb ik hem geschreven dat we bang waren, bang voor wat hij als burgemeester en politiechef zou doen mochten er opnieuw razzia's tegen joden komen. Dat was een heel grote clash."

En toen is hij door het stof gegaan, al zult u dat zo niet mogen formuleren.
"Toch wel, ik mag dat ook zo formuleren. Hij is destijds door het stof gegaan. Ik weet niet of het toen gemeend was of niet, maar vandaag is zijn houding zeker gemeend. Hij heeft veel joden leren kennen, hij heeft zich verdiept in de geschiedenis. En daardoor heeft hij een enorme transformatie ondergaan, even groot als zijn fysieke transformatie."

"Ik ben heel blij dat ik dat heb mogen meemaken. Hij noemde de collaboratie een zwarte bladzijde uit de geschiedenis van de Vlaamse Beweging en erkende publiekelijk de zonden van zijn eigen familie. Voor mij is iemand die dat durft te zeggen, een groot man."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden