Zondag 17/11/2019

Interview

Marie Vinck: "Ik heb precies nog een huid minder"

Beeld jef boes @ initials la

Haar nieuw theaterstuk JR gaat over mensen die te broos zijn voor de wereld waarin ze zich bevinden. Een gevoel dat Marie Vinck (35) niet vreemd is. "Ik had verwacht dat het moederschap veel van mijn angsten en twijfels zou verdrijven. Maar dat valt dik tegen."

“Op dagen als deze stel ik mezelf de vraag: waarom doe ik deze job ook alweer? Waarom doe ik mezelf in godsnaam die stress aan? Als actrice volgt de voldoening vaak pas achteraf. In de beste momenten voel je je tijdens het repeteren heerlijk vrij en creatief. Maar de overige negentig procent bestaat toch vooral uit: vragen, onzekerheid, plankenkoorts en blinde paniek. Shit, dit lukt nooit.”

Marie Vinck lacht, en lepelt nog snel een hap couscous naar binnen voor ze in de make-upstoel schuift. Terwijl de visagiste haar zachte reeënogen voor de fotoshoot omtovert tot een stel mysterieuze smokey eyes praten we verder. Tijd is Vincks grootste gebrek dezer dagen. Haar agenda is van ‘s ochtends tot ‘s avonds volgeplamuurd. Geen minuut mag verloren gaan.

Over minder dan twee weken gaat
JR in ­première, de nieuwe voorstelling van theatergezelschap FC Bergman. Als een van de kernleden van het collectief speelt Vinck niet alleen mee, ze moet het stuk ook mee regisseren en in goede banen leiden. De verwachtingen zijn hooggespannen: JR – een satire op het kapitalisme – wordt in theatermiddens nu al getipt als dé voorstelling van het seizoen. Een mens zou voor minder fotoshoots tijdens lunchpauzes inplannen om kostbare repetitietijd te winnen.

Zeker gezien de productie monumentale proporties aanneemt, zoals al het werk van FC Bergman. JR is een bewerking van William Gaddis’ notoir complexe, zeg maar ‘onbewerkbare’ cultroman uit de jaren 70 over een 11-jarige jongen die zich na een klasuitstap naar Wall Street ontpopt tot beursgoeroe en een ware ravage aanricht op de beurs. De voorstelling duurt vier (!) uur, telt meer dan een dozijn acteurs (van Frank Focketyn tot Ella-June Henrard) en speelt zich af op een metershoge scène met verschillende ­verdiepingen.

O ja, tijdens het theaterstuk wordt er ook nog eens live een film opgenomen én geprojecteerd.

Vermoeiend maar plezant

Marie Vinck: “Het is niet dat we vooraf bewust plannen om grote, moeilijke producties te maken, maar op de een of andere manier draait het daar wel altijd op uit. We beloven Toneelhuis al lang om eens een superintieme voorstelling te doen, ook al omdat je daar veel makkelijker mee door Europa kan touren. Maar dat lijkt dus niet te lukken. Onze fantasie zal te groot zijn, zeker?”

Eerder lieten Vinck en co de parterre van de Bourlaschouwburg onder water lopen voor hun stuk
Van den vos, en bouwden ze voor Het land Nod een levensgrote kopie van de Rubenszaal van het Museum voor Schone Kunsten. Het zorgde er mee voor dat FC Bergman op enkele jaren tijd uitgroeide tot het meest spraakmakende en hippe theatergezelschap van Vlaanderen. Ook al omdat verschillende stichters van het gezelschap, zoals ‘Callboys’ Stef Aerts, Matteo Simoni en Bart Hollanders, net als Marie Vinck bekende tv- en filmgezichten zijn geworden.

Beeld jef boes @ initials la

“Natuurlijk willen we iets maken dat ‘anders’ is. Maar rebelleren of louter opvallen is nooit het doel”, beweert ze. “Wat we willen bereiken is: via beelden iets herkenbaars oproepen waardoor het publiek zichzelf, elkaar en het leven misschien beter gaat begrijpen.”

Dat is toch waarom ze zelf – naast acteren in films en series – zo graag theater maakt. Het is haar manier om uit te drukken wat ze allemaal niet begrijpt van en in het leven. Het is geen toeval dat de voorstellingen van FC Bergman vaak nietige, kwetsbare mensen neerzetten in een grote, gevaarlijke wereld. Of, zoals het theatergezelschap het zelf omschrijft: ‘mensen die vruchteloos trachten hun leven vorm te geven, en zich vergalopperen in hun wedloop tegen de eeuwigheid’.

“Die onrust en onzekerheid is herkenbaar, ook voor mij”, zegt Vinck. “Niet dat ik, op weg naar het werk of om mijn dochter op te pikken, voortdurend twijfelend en vragend rondloop. Maar ik voel wel dat de wereld waarin we leven vaak te snel gaat. Dat er veel, te veel, van je wordt gevraagd. Je moet carrière maken, aan zelf­ontplooiing doen, een kind grootbrengen, en er ondertussen ook nog eens een goedgevuld sociaal leven op na houden en er steeds goed uitzien.”

Ze mag zelf dan wel vraagtekens plaatsen bij dat gejaagde leven, ze gaat er “evengoed hard in mee”.

Op haar 35ste mag Marie Vinck zichzelf al tot de bekendste actrices van Vlaanderen rekenen. Tussen tv-series als De Kavijaks en Zuidflank, en films als Loft en Sprakeloos maakte ze de voorbije jaren zowat jaarlijks een nieuwe theaterproductie.

Een druk bestaan, dat sinds de geboorte van haar dochter Gloria, nu twaalf maanden geleden, nog net iets drukker is geworden. “Dat is het onnozele: je beseft hoe waanzinnig het is, en toch blijf je op alles springen en je best doen om vijf ballen tegelijk in de lucht te houden. Vermoeiend.” Om er snel aan toe te voegen: “Maar tegelijk heel plezant, natuurlijk. Dat wil ik er zeker bij vermelden. Ik wil absoluut niet ­klagen. Ik heb een heel fijn, rijkgevuld leven. Nog meer sinds Gloria er is.”

Over-empathisch

Marie Vinck is geen flapuit zoals haar moeder, actrice/regisseuse Hilde Van Mieghem. Ze wikt en weegt elke zin voor ze hem uitspreekt. Steeds op haar hoede. Bang om iets verkeerd te zeggen. “Ik lijd aan een misplaatst perfectionisme in sociale contacten”, zegt ze daar zelf over. “Het komt vaak voor dat ik de nacht na een ontmoeting wakker lig van wat ik heb gezegd. Of wat ik net níét heb gezegd. Was die ene uitspraak niet te cru? Of: heb ik die vriendin, die haar hart op tafel legde, wel voldoende kunnen helpen?”

Je zou het met een gehypet woord ‘hypersensitief’ kunnen noemen, zegt Vinck. Al verkiest ze zelf de term ­‘empathisch’. Al neigt het soms naar ‘over-­empathisch’. “De hoofdfiguren in
JR hebben dat ook heel erg. Ze zijn zo ontvankelijk voor alles en iedereen dat ze zichzelf in de weg zitten en zichzelf totaal ­verliezen. Te broos voor de omgeving waarin ze ­vertoeven. Ik voel me daarmee verwant. Ik heb er ­bijvoorbeeld heel veel moeite mee om een publiek figuur te zijn.”

Beeld jef boes @ initials la

Marie Vinck was pas 9 jaar toen ze haar eerste tv-rol beet had, in de televisieserie Moeder waarom leven wij?. Toch zag ze acteren lange tijd eerder als een hobby dan een roeping. “Ze zat als kind niet te roepen dat ze later actrice wou en zou worden, eerder ­integendeel”, zegt moeder Hilde Van Mieghem. "Zoals zoveel kinderen zette ze zich tegen haar ouders af. Waarom kon haar moeder geen saaie, normale job uitoefenen?"

Vinck studeerde eerst vier jaar Germaanse Taal- en Letterkunde. Ze werd gevraagd om te doctoreren, maar koos toch voor een toneelopleiding aan het Conservatorium. Vertelt Van Mieghem: “Ik hoor het haar nog zeggen: ‘Mama, ik heb heel lang met mijn morele zelf gepraat en toch beslist om actrice te ­worden’."

Je zult Vinck niet snel zien opduiken in spel­programma’s op tv, genre De slimste mens ter wereld. Acteren, in de huid van een ander kruipen? Geen ­probleem. Als zichzelf in de kijker komen? Vindt ze vreselijk.”Ik heb altijd een beoordelend oog over mezelf. Ik zit heel hard in mijn hoofd. Waardoor ik automatisch ook heel ontvankelijk ben voor oordelen van buitenaf.”

Zoals verwijten over nepotisme, omdat ze in het verleden te zien was in films die haar moeder regisseerde, zoals De kus, Smoorverliefd en Sprakeloos. Of zoals het feit dat ze lang in het hokje van de babe en de verleidster werd weggezet. Zeker na de beruchte zwembadscène in Loft, waarin ze naakt het zwembad induikt met het – gehuwde – personage van Filip Peeters. “In die scène was Filip ook naakt. Geen kat heeft daar over gerept. Maar als vrouw ben je voor altijd de bimbo”, zei ze in 2015 nog in De Standaard. “Ik ben daar een halfjaar ongelukkig van geweest. Dat je door één scène ineens een seksbom bent die niets anders meer kan.”

Heeft ze met de jaren een harder ­pantser gekweekt? Ze denkt even na, en zegt dan, stellig: “Nee. Ik ben niet beter bestand tegen opinies van de buiten­wereld. Meningen van een ander kunnen me nog steeds van de wijs brengen. Niet alleen over mijn werk, ook over iets als het ­moederschap. Ik dacht: het is mijn kind, dus ik zal het wel beter weten. En dat is natuurlijk ook zo. Maar er zijn zoveel meningen over hoe je het ­zogezegd moet doen, dat het me toch weer even in de war brengt en onzeker maakt.”

Het moederschap heeft haar nog kwetsbaarder gemaakt. “Ik heb precies nog een huid minder. Dat merk ik als ik naar het nieuws kijk op televisie, of trieste verhalen van mensen hoor. Ik denk nu meteen: ocharme, dat gaat over iemand zijn kind. Ik kan de miserie van de wereld steeds minder goed aan, ben sneller van mijn melk. En dat is niet per se ­aangenaam.”

Ze had nochtans stiekem gehoopt op het eeuwige cliché: dat kinderen helpen relativeren. Dat ze alle eerdere twijfels en angsten over leven en loopbaan zouden verhelderen of zelfs wegnemen. “Dat valt dus dik tegen. (
lacht) Hoewel: sommige kleine fobietjes, zoals mijn vliegangst, zijn wel afgenomen. Als je een kind hebt, heb je ook gewoon minder tijd om met jezelf, je angsten en je twijfels bezig te zijn. Op een vliegtuig ben ik nu zo bezig met het entertainen van mijn dochter dat ik niet eens doorheb dat we al ­opgestegen zijn.”

Beeld jef boes @ initials la

Collega’s omschrijven Marie Vinck als intelligent en ernstig. Grappig, enthousiast en gedreven, maar ook verlegen en introvert. “Ik heb niet de meest vlotte persoonlijkheid”, beaamt Vinck. “Zeker tegenover mensen die ik niet goed ken. Op filmsets zie ik collega’s soms al vanaf de eerste draaidag praatjes slaan met iedereen, en ‘s avonds met de rest van de cast op café trekken. Dat ligt niet in mijn aard.”

Bart De Pauw

Soms probeert ze zichzelf uit haar ‘comfortkot’ te lokken. “Komaan Marie, doe gewoon uw best. Praat wat over koetjes en kalfjes. Maar het lukt me niet. Ik heb daar ook geen nood aan.” Om haar eigen analyse opnieuw bij te sturen: “Niet dat ik een eenzaat ben, hoor. Ik ben sociaal en heb heel hard mensen in mijn nabijheid nodig. Maar dan eerder ‘mijn’ mensen.”

Je zult haar ook zelden betrappen op publieke boude uitspraken over maatschappelijke thema’s. Omdat ze vindt dat dat haar rol niet is, als actrice. Maar ook: omdat ze het heel moeilijk vindt om voor een mening te gaan staan. “Dat is weer dat hypersensitieve: ik begrijp vaak alle standpunten in een debat. Ik kan me in bijna iedereen verplaatsen.”

Terwijl haar moeder in Vlaanderen een van de voortrekkers was in het metoo-debat, bleef het bij Vinck opvallend stil. “Ook daar vond ik het moeilijk om één boodschap te verkondigen”, vertelt ze.”Ik ben absoluut voor een mentaliteitswijziging tegenover het aanhoudende seksisme, maar ben anderzijds echt allergisch voor opgelegde quota en andere artificïele acties die ervan uitgaan dat vrouwen sowieso een zwakke minderheidsgroep zijn. Dat vind ik zelfs beledigend.”

Binnen FC Bergman is zij de enige vrouw, en dat vindt ze prima. "Thomas (Verstraeten, KVDP) is veel feministischer dan ik. Hij is het die vragen stelt als: hebben we wel genoeg vrouwen voor dat stuk? Wat als er voor dat ene project nu meer goede mannen dan vrouwen zijn? Dan moet je dat toch niet forceren?”

Bovendien, zegt ze, werd ze in de nasleep van de zaak Bart De Pauw al gauw door de geruchtenmolen aangewezen als een van de mogelijke slachtoffers van grensoverschrijdend gedrag. “Gewoon omdat ik in Loft meespeelde (waarvoor De Pauw het scenario schreef, KVDP), werd ik ten onrechte mee in dat bad getrokken. Ik weet van andere vrouwen dat er dingen gebeurd zijn en sta volledig achter hen en de hele metoo-beweging, maar zelf ben ik geen slachtoffer van enig grensoverschrijdend gedrag. Dat maakt het lastig om me erover uit te spreken."

Er is een duidelijk verschil tussen de Marie off stage en de Marie in werkmodus. Die laatste houdt graag de touwtjes in handen. Tijdens de visagie voor de fotoshoot doet ze beleefd doch duidelijk haar zegje: geen kam door het haar want dat creëert een fluffy kapsel. En best ook aangezette wenkbrauwen, want die zijn anders “te flets op foto”.

Dominant

Ook tijdens repetities van FC Bergman is ze net heel mondig. Dan geeft ze probleemloos en sans gêne aanwijzingen aan coryfeeën als Viviane De Munyck, Dirk Roofthooft of Frank Focketyn. “Marie is heel open en menselijk, maar ze weet als regisseur en theatermaker wat ze wil en stopt niet voor ze dat resultaat beet heeft”, zegt Viviane De Munyck, die meespeelde in Van den vos en daar “dierbare herinneringen” aan overhield. “Ze is veeleisend, zonder hard te zijn.”

“Noem me gerust dominant tijdens repetities”, zegt Vinck, al lachend. “Al is Stef wellicht nog erger dan ik.”

Stef Aerts is niet alleen Vincks collega bij FC Bergman, hij is ook al jaren haar lief en de vader van Gloria. “Stef en ik kunnen gigantische discussies hebben op werkgebied. Dan willen we allebei ons standpunt doordrukken en geven we geen van beide snel af. Soms gaan die discussies thuis verder, soms niet. Zondag was het onze vrije dag, maar hebben we de hele tijd over
JR gepraat.”

Beeld jef boes @ initials la

Ze begint er zelfs niet aan, om duidelijke grenzen te stellen tussen werk en privé, want “die twee werelden lopen nu eenmaal in elkaar over. De mannen van FC Bergman waren eerst mijn vrienden op school. Ik ken ook niet anders. Ik werk al heel mijn leven samen met geliefden: met mijn moeder, maar ook achter de schermen met mijn vader die mijn manager is en met mijn zus. Zonder problemen. Want als je dan toch clasht, weet je van elkaar dat het strictly ­business is, en nothing personal.

“Ook met Stef zijn de discussies soms hard, maar nooit persoonlijk of op de man. Door de lange repetitiedagen blijft er trouwens ook niet veel tijd over om nog thuis verder te discussiëren. Dan willen we gewoon zo snel mogelijk ons bed in en slapen.”

Dierenverzorgster

Matteo Simoni, 'FC Bergman van het eerste uur', doet, afgezien van een kort filmfragment, niet mee met JR. Te druk met andere projecten. Voor Vinck blijft het maken van theater binnen het gezelschap primordiaal. Ongeacht de stress die erbij komt kijken. “De voldoening is ­misschien kort, maar zo intens.”


In de nabije toekomst staat er nog een samen­werking met de gelauwerde regisseur Ivo Van Hove op stapel. Maar meteen na
JR wacht nog een lege agenda. Vroeger zou zo’n blanco blad haar, zelfs met haar rijkgevulde palmares, retenerveus hebben gemaakt. “Als ik een poosje nergens voor word gevraagd, denk ik meteen dat ik beter dierenverzorgster word”, zei ze daar in 2015 nog over. “En dan is er een mooie aanbieding, en verdriedubbelt mijn ­eigenwaarde.”

In die zin heeft de komst van Gloria wel degelijk veel veranderd. Vrije tijd wordt meer gekoesterd dan gevreesd. Vinck: “Een lege agenda betekent tijd die ik met haar kan doorbrengen. Sinds ze zes maanden is, ben ik weer volop beginnen werken, dus die break is wel even fijn. De nood aan bevestiging blijft evenwel: doe ik het wel goed, kàn ik dit wel, zal die telefoon nog rinkelen? Maar de externe mening bepaalt mijn geluk niet.

“Ik put mijn tevredenheid niet uit applaus, publiek of waardering van anderen. Mensen mogen na een voorstelling nog zo hard klappen: als ik niet tevreden ben, doet het me niks. En omgekeerd. Ik wil uiteindelijk enkel het gevoel overhouden dat ik ­mensen toch op een of andere manier heb geraakt. Dat mensen er iets aan gehad ­hebben. Dat ik iets zinvols heb gedaan.”

JR van FC Bergman speelt vanaf 22/3 tem. 18/6 in Schelle, Gent en Amsterdam. toneelhuis.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234