Dinsdag 22/10/2019
 Salomé en Filomena: ‘Ik greep mijn moeder vast, keek haar in de ogen en zei: dit kan zo niet verder’.

Interview Familieklap

‘Mama aanvaardt nu mijn karakter, ze is rustiger’: Blu Samu en haar moeder Filomena

Salomé en Filomena: ‘Ik greep mijn moeder vast, keek haar in de ogen en zei: dit kan zo niet verder’. Beeld Bob Van Mol

De jongste is 24 jaar en staat bekend als de hiphopartieste Blu Samu. De oudste is 61 jaar, woont in Antwerpen en slaat rood aan bij Portugese scheldwoorden. Salomé en Filomena Dos Santos Ataide Magalhaes, dochter en moeder.

SALOMÉ

“Er is in de relatie met mijn moeder al zodanig veel gebeurd dat ik er een boek kan over schrijven. Lange tijd was de relatie slecht. Meer nog: er was quasi geen relatie want ik kende haar amper. Ik ben in België geboren, in het Erasmusziekenhuis in Borgerhout, als kind van een Portugese moeder en een Kaapverdische vader. De relatie van mijn ouders was barslecht. Nog tijdens de zwangerschap verbrak mijn moeder het contact en bracht me kort na de geboorte naar haar moederland: Portugal. Het was te moeilijk voor haar om me degelijk op te voeden, om als alleenstaande werk en gezin te combineren. Dus groeide ik op nabij Porto. In de zon, aan het strand, omringd door familie, in volle vrijheid en geluk.

“Ik was bijna vier jaar toen moeder me terug naar België haalde. Hier werd ik gepest op het internaat, vermagerde fel en werd uiteindelijk opnieuw naar Portugal gestuurd om dan als zesjarige wéér terug te keren en definitief in België te blijven.

“Door het enorme contrast tussen mijn leven in Portugal en dat in België was ik kwaad op mijn moeder. Voor mij was België een koud land met koude mensen die een andere taal spraken en nooit goeie­dag zeiden op straat. ’s Avonds zat ik op haar te wachten in ons appartementje. Toen ze thuiskwam was mijn moeder telkens doodop van het werken, gestrest ook, en slaagden wij er niet in om normaal te communiceren. We begrepen elkaar niet. Roepen en schreeuwen, in plaats van gewoon te praten en verhalen te delen. Een kind begrijpt niet dat een volwassene geen tijd heeft voor haar, dat ze moe is en geagiteerd.

Uitlaatklep

“Op zaterdag luisterde mijn moeder naar Bob Marley terwijl ze het appartement poetste, maar dat prikkelde mij niet. Mechanicus, dat zou ik worden. (lacht) In Portugal zou ik aan auto’s sleutelen, de motor smeren, opgaan in die masculiene cultuur. Het zijn de moeilijkheden met moeder, met het leven an sich, die me uiteindelijk wel richting muziek dreven. Ik zocht een uitlaatklep, een medium om me te uiten en al wat in mijn hoofd speelde van me af te gooien. Dat werd dus hiphop. Nog altijd vermeng ik de Portugese, Franse en Engelse taal in mijn muziek – talen die ik mezelf aanleerde door onophoudelijk naar de televisie te kijken. Het journaal in het Frans, de telenovelles in het Portugees, de films in het Engels: that kinda shit.

“De déclic kwam er toen ik negentien was. Toen pleegde mijn vriend zelfmoord. Ik was al van het pad afgeweken: uitgaan, drugs, dat soort dingen. Mijn vriend was psychotisch en ik was zo naïef te denken dat liefde alles overwint. Toen greep mijn moeder in. Onze band bereikte een dieptepunt. Ik herinner mij een moment in de keuken. Ik greep haar vast, keek haar in de ogen en zei: ‘Dit kan zo niet verder.’ Mijn mama toonde uiteindelijk begrip voor wie ik ben. Ze aanvaardt nu mijn karakter, ze is rustiger. Toen ik ‘I Run’ uitbracht (een autobiografisch nummer waarin de relatie aan bod komt en mama Dos Santos ook meespeelt in de clip, red.) trad de dooi verder in. En nu zitten we hier. Pffff, vanwaar komen wij eigenlijk? Het is niet te geloven.

“Ik hou van je, mama.”

Filomena: ‘Ik ben ontzettend trots op mijn dochter. Echt.’ Beeld Bob Van Mol

FILOMENA

“Het heeft inderdaad lang geduurd voor ik mijn dochter begreep. Toen ze als kind gepest werd drong de ernst niet tot me door. Ik kom zelf uit een ruw gezin, werd zelf gepest door broers en zussen en heb die strijd kennelijk als doorsnee ervaren. Waardoor ik de problemen met Salomé als ‘normaal’ beschouwde, wat ze niet waren.

“Praten heb ik als kind nooit gedaan. Thuis, in een gezin van zeven kinderen, was mijn vader vaak afwezig. Hij dronk, zat bij andere vrouwen en sloeg zijn kinderen. Ik ben de oudste en was verondersteld het gezin mee te runnen. Natuurlijk was dat een harde tijd. Ik werkte toen in een feestzaal en leidde een keukenploeg van twaalf mensen, maar ik wilde weg uit Portugal, weg uit het dorp waar ik al mijn hele leven doorbracht, weg van familie, weg van de armoede, weg van alles.

“In een lokale krant las ik een advertentie. Een Portugees restaurant in Heist-op-den-Berg zocht een Portugese kok. Ik raapte mijn moed bijeen, contacteerde het restaurant en voor ik het wist stond ik in België. In mijn eentje, het Nederlands niet machtig, droomde ik van een nieuw leven en kreeg dat ook. Simpel was dat niet, maar ik had er veel voor over. Mijn jeugd achtervolgde mij in zekere zin. Toen ik vijf maanden zwanger was, verliet ik mijn man en vond ik hulp in een opvangtehuis voor vrouwen, allemaal slachtoffers van partnergeweld. Daarom bracht ik Salomé na één jaar terug naar Portugal, omdat het in België gewoon veel te moeilijk was. Met erg veel pijn in het hart, dat spreekt.

“Later, hier in Antwerpen, werkte ik de hele dag, kwam thuis, zag dat Salomé de tafel keurig had gedekt, maar was niet in staat om haar te geven waar ze nood aan had. Ik was ’s avonds kapot, viel in slaap in de zetel en begreep niet goed hoe mijn dochter in elkaar zat. Het heeft jaren geduurd voor we dichter tot elkaar kwamen. Ik was streng, schreeuwde in plaats van te praten en ervoer een schok toen haar toenmalige vriend stierf. Dat was een wake-upcall. Er moest iets veranderen. Rustig praten, ruimte maken voor elkaars emoties, dat leer je niet in één dag. Het kostte veel tijd.

“‘I Run’ gaf ons een boost, ja. Daarin kon Salomé haar emoties kwijt, kon ze haar jeugd voor een deel van zich af gooien. Niet dat alles nu is opgelost. Mijn dochter is verhuisd naar Brussel en bloeit er onder de vleugels van hiphopcollectief Le 77, en ook die van Zwangere Guy, helemaal open. Ik ben ontzettend trots op haar. Echt. Toen ik haar als Blu Samu voor het eerst op een groot podium zag, in het voorprogramma van Coely in de Roma in Borgerhout, was ik onder de indruk. Ze doet het maar, hè. Al schrok ik wel van de Portugese scheldwoorden. Ik schaamde me. (lacht) Maar goed. Ik kan zeggen dat wij op de goede weg zijn. We zijn nog niet waar we moeten zijn, maar weten dat we er komen.”

Gekke gewoontes

Salomé over Filomena: “Wie op bezoek komt, móét hier ook eten.”

Filomena over Salomé: “Als baby wilde ze na het slapen altijd eerst een tijd op de grond liggen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234