Dinsdag 31/03/2020

Film

'Les cowboys': een western, maar dan met moslims

Scène uit Les cowboys. Kid, een jonge Fransman, is samen met een premiejager (rol van Thomas C. Reilly) in Afghanistan op zoek naar zijn zus en haar geradicaliseerde vriend.Beeld © ANTOINEDOYEN.NET

Het verrassend actuele Les cowboys volgt de obsessionele zoektocht van een Franse vader én cowboyfan naar zijn dochter, spoorloos verdwenen met haar geradicaliseerde moslimvriend. Of hoe Thomas Bidegain bij zijn regiedebuut slim de codes van de western gebruikt voor een pijnlijk drama over een vader en een zoon, neokolonialisme en de islam.

Bidegain (47) heeft kleine oogjes wanneer we hem 's morgens tijdens Film Fest Gent ontmoeten. De avond voordien heeft Sam Louwyck het café Jan Van Gent onveilig gemaakt met de rockpunkband Falling Down. Omdat Louwyck ook een rolletje speelt in Les cowboys - als een verlopen verkoper van valse paspoorten op een aak in Antwerpen - is de gevierde scenarist van films als Un prophète, De rouille et d'os en Dheepan gaan kijken. En de drink achteraf is langer uitgelopen dan gepland.

Louwyck is niet de enige Belg met wie Bidegain recent heeft samengewerkt. Les cowboys is co- ontwikkeld door de productiepoot van de Brugse filmverdeler en bioscoopexploitant Lumière. De hoofdrol van de vader Alain wordt vertolkt door François Damiens, een Waalse acteur en humorist die in Frankrijk stilaan net zo populair is als Benoît Poelvoorde.

Binnen twee jaar zul je Bidegains naam ook tegenkomen op de generiek van The faithful, de nieuwe film van Michaël R. Roskam waaraan hij meeschreef als coscenarist. "Het scenario van deze Brusselse gangsterfilm, doorweven met een liefdesverhaal tussen Adèle Exarchopoulos en Matthias Schoenaerts, is zo goed als af", verduidelijkt Bidegain. "Toen Michaël me contacteerde, was er het idee. Vervolgens zijn we een week in de Ardennen gaan schrijven. Daar hebben we de basis gelegd. Het is een verhaal dat zich afspeelt over verschillende jaren. Ik hou er van om een ietwat epische dimensie aan verhalen te geven. Dat is mijn bijdrage geweest."

Die epiek vind je ook in Les cowboys terug - het verhaal begint in 1991 en eindigt in 2012. Maar Bidegain is ook iemand die graag van de codes van een klassiek filmgenre vertrekt om er vervolgens een hedendaagse of eigen draai aan te geven. Of Les cowboys als een revisionistische western, gesitueerd tussen Rhône-Alpes, Antwerpen en Pakistan, waarin de indianen door moslims vervangen zijn. "Zoals Cheyenne Autumn en vooral The Searchers van John Ford", vult Bidegain aan. In dat meesterwerk uit 1956 gaat John Wayne op zoek naar zijn door de Comanches ontvoerde nichtje. Om na een bittere speurtocht van zeven jaar te ontdekken dat ze een squaw geworden is.

"Ik begin met hetzelfde thema", zegt Bidegain. 'Maar ik heb er ook een verhaal van transmissie van gemaakt. De zoon van Alain ziet de anderen niet als indianen of als een minderheid. Hij ziet hen als mensen en wil verzoening. Voor Alain was het ook een narcistische queeste. Daarom wilde ik het verhaal uitstrekken over verschillende generaties, omdat wonden tijd nodig hebben om te helen.

Beeld antoinedoyen.net
Beeld antoinedoyen.net

"Ik ben van Baskische afkomst. Als ik als kind naar westerns keek, zei mijn broer altijd dat de indianen de Basken waren. Ik weet niet of mijn nieuwsgierigheid naar minderheden daar van komt, want het klopt dat je dat thema terugvindt in veel films van Audiard. Als cineast kun je die minderheden wel een voorstelling of vertegenwoordiging geven en er misschien helden van maken, want in een genrefilm moet je een held hebben.

Een genre is ook heel democratisch. Vergelijk het met een trein. Iedereen kan er instappen. Als de kijker eenmaal in die trein zit, kun je hem meenemen naar de wagon met het restaurant waar alleen maar Indiase keuken wordt geserveerd. Zo laat je hem van iets anders proeven. Het is mijn manier om aan politiek te doen, om de kijker te confronteren met een wereld of personages die hij niet onmiddellijk verwacht."

Ouders in de rouw

Als Bidegain een scenario voor een andere regisseur schrijft, vraagt hij zich altijd af wat de film die ze aan het maken zijn over de regisseur vertelt. In het geval van Les cowboys begreep Bidegain pas veel later dat de film ook iets vertelde over zijn eigen relatie met zijn tienerzoon. "Als kinderen opgroeien, kijken ze lange tijd naar de wereld doorheen jouw ogen. De films die je hen toont, de muziek die je hen leert ontdekken, ze vinden het allemaal geniaal. Maar op een dag, als bij een vingerknip, hebben ze er geen interesse meer voor, sluiten ze zich op in hun kamer en weet je niets meer over hen. Dat is een rouw waar zelden iets over verteld wordt. Voor de ouders is het een echt crisismoment. Je moet gaan zoeken naar een nieuw evenwicht. En soms is het moeilijk om erover te spreken. Knip het westernaspect en het hoofdstuk in Pakistan uit Les cowboys en dat is wat er overblijft: een film over wat je als ouder doet als je kinderen zich van je losmaken en je de indruk hebt dat ze van je vervreemden."

Ouders van kinderen die als Syrië-strijders vertrokken zijn of plots radicaliseerden, gaan anders niet wijzer uit de film komen. Les cowboys staat nooit stil bij het hoe of het waarom van die radicalisering. Alsof Bidegain het bewust op de achtergrond heeft willen houden. "Toch niet", zegt de regisseur. "Er hangt altijd een vorm van mysterie rond zo een vertrek. Een kind is ook iets mysterieus. Veel ouders begrijpen zelf ook niet wat er gebeurt. Het is iets wat me opgevallen is bij al de getuigenissen van ouders: dat ze zelf niet weten waarom. Zoals met normale adolescenten hadden ze het moeilijk om met hen te praten en op een dag zijn ze weg. Iedereen is verrast, van de familie tot de buren. Ik weet niet of we het waarom kunnen uitleggen.

"Wat we daarentegen wel kunnen doen, is iets vertellen over wie er achterblijft. Ouders van jihadisten kunnen uit de film leren dat je vertrouwen moet blijven hebben, dat je moet leren wachten en dat de tijd de problemen ook kan oplossen.

"Toen ik het scenario van Un prophète schreef, heb ik geleerd dat alle gevangenen iets gemeen hebben: op een dag zullen ze de gevangenis verlaten. Voor de jihadisten geldt hetzelfde. Als ze niet sterven, keren ze op een dag terug. Wat gaan we dan met hen doen? Die vraag moeten we ons stellen. Om opnieuw een evenwicht te vinden, en dat geldt zowel voor de wereld als voor mensen individueel, heb je tijd nodig. Dat wil ik laten zien."

Beeld antoinedoyen.net
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234