Dinsdag 22/10/2019

Seks met Valentijn

"Ja, vrouwen mogen fantaseren over seks die ze liever niet meemaken"

Emily Witt: '‘Ik heb ook seks gehad terwijl ik het niet echt wilde. Het is gewoon iets dat gebeurt, zeker als je jong bent.’ Beeld Natan Dvir / Polaris Images

Hoe seksueel vrij zijn we echt? Dat valt tegen, vond Emily Witt (36) en ze dompelde zich onder in de wereld van porno, onlinedating en orgastische meditatie. "Dat porno vrouwonvriendelijk zou zijn, is zo'n typisch feministisch ding."

Net als veel mensen stelde Emily Witt zich haar liefdes- en seksleven voor als een trein. Een monorail, zegt de Amerikaanse journaliste, die uiteindelijk een eindstation zou bereiken.

Tijdens de reis zou er af en toe iets gebeuren. Een onenightstand of turbulente affaire, maar dat waren niet meer dan tussenhaltes in afwachting van het echte werk: een huwelijk of lange relatie.

Maar toen werd Witt 30 en stelde ze vast dat ze helemaal geen relatie had en ongelukkig was. “Mijn geluk was diep verbonden met het standaardmodel van een succesvol leven: een monogame relatie, samenwonen, eventueel kinderen. Maar het lukte niet en ik voelde me een mislukkeling.”

Tegelijk leven we in een tijd waarin veel kan: mensen trouwen niet, of later dan vroeger, het internet biedt nieuwe mogelijkheden om mensen te ontmoeten (een onuitputtelijk reservoir aan seksuele beelden) én er is meer openheid over de brede waaier aan seksuele interesses en identiteiten. Kortom: nog nooit was er zoveel tijd en gelegenheid voor seks.

En dus ging Witt de hort op, op zoek naar haar seksuele vrijheid. Ze ging internetdaten, keek naar porno en bezocht opnames van extreme pornofilms. Ze liet zich gaan op het nogal hedonistische festival Burning Man, verdiepte zich in webcamseks en volgde een polyamoureus koppel. “Ik zocht vooral mensen met een eigenschap die ik mankeerde: ze zijn niet bang dingen te proberen die de meeste mensen raar, vies, naïef of zelfdestructief vinden.”

Die omzwervingen pende ze na vijf jaar neer in Future Sex, een bundel essays die internationaal goed onthaald werden met onder andere lovende kritieken in The Guardian of van Arnon Grunberg. Witt zoekt uit hoe vrij we echt zijn, dik vijftig jaar na de seksuele revolutie en hoe het beter kan.

De titel Future Sex is daarbij een tikkeltje misleidend want de daad op zich, die zal niet onherkenbaar veranderen. Wat evolueert – of volgens Witt zou moeten evolueren – is de manier waarop we erover praten en hoe we ermee omgaan. De verhalen die we erover vertellen en de fantasieën die we cultiveren. Zoals die van het vredige eindstation als universele lotsbestemming, terwijl een hoop mensen daar nooit aankomen.

“Ik wilde dit boek schrijven omdat ik het beu was om daarover triest te zijn; ik zocht optimisme in mijn seksuele realiteit. En hoe ik kon omgaan met die vrijheid die ik had. Want om een of andere reden had ik ooit bedacht dat ik niet te ver mocht gaan in mijn experimenten, want dan zou er van dat huwelijk helemaal niets meer komen.”

Want je mag als vrouw niet met te veel mensen seks hebben?

Emily Witt: “Ja. En het zou een teken zijn dat ik niet in staat ben om een relatie te hebben. Maar het is meer dan dat. Tien jaar geleden zou ik over porno gezegd hebben: ‘O, ik ben niet zo visueel ingesteld.’ Zonder het echt te proberen.

“Voor andere mensen was ik tolerant, maar in mijn eigen seksleven was ik conservatief en veroordelend. Mijn voorkeuren kwamen schijnbaar precies overeen met wat cultureel als goede, degelijke seks wordt beschouwd. Echte vrijheid is dat niet, en ik denk dat dat voor veel mensen opgaat.”

Hoe moet het dan wel?

“Ik heb bijvoorbeeld orgastische meditatie geprobeerd, een new age-achtige tantrische praktijk waarbij een vrouw zich half ontkleedt en iemand dan een kwartier lang haar clitoris streelt. En dan is het gedaan. Dat lag heel ver uit mijn comfortzone maar ik had de journalistiek als alibi.

“Experimenteren is niet noodzakelijk met honderd Tinder-dates in bed duiken. Je kunt ook boeken lezen van mensen met andere voorkeuren, naar porno kijken zonder je af te vragen of dat wel of niet goed is, workshops volgen. Allemaal dingen die niets te maken hebben met daten of romantiek.”

En toen bleek dat je eigenlijk wel enthousiast werd van een pornofilm met als titel 'Bondageslet wordt getrakteerd op wilde neukpartij’. Wat zegt dat dan?

“Dat echte seksuele vrijheid ook betekent dat je jezelf moet toelaten om te fantaseren over dingen die je in het echte leven niet wilt meemaken. Dat je zo inzichten opdoet die je kunt gebruiken. Dat seksualiteit er onder lijdt als je je te veel zorgen maakt over het oordeel van anderen.

“Ik voelde ook bewondering voor sekswerkers: ze hebben zo veel seksueel vertrouwen en zelfverzekerdheid. Ze voelen geen schaamte over hun lichaam. Gewoon omdat ze meer seks hebben, en dus meer oefening.”

Het is eigenlijk de schuld van het feminisme, zeg je, dat vrouwen zo verkrampt omgaan met porno en seks.

“Het taboe waarmee ik ben opgegroeid, heeft niets te maken met religie maar met feminisme: porno is vrouwonvriendelijk en moedigt geweld tegen vrouwen aan.

“Ten eerste: porno is geen monolitische wereld. En de vraag is: wat is dan wel feministische seks en hoe ziet dat eruit? Dat is nooit echt uitgeklaard, maar wat je wel krijgt zijn zogenaamde vrouwvriendelijke films met romantische verhaallijnen en shots van zachtjes ruisende gordijnen. Of van die vrouwvriendelijke seksshops met vibrators in de vorm van dolfijnen.

“Ik weet niet of die zogenaamde voorkeur voor verhalen boven beelden komt uit echte verlangens of dat het voor vrouwen vooral een alibi is om zonder ongemak naar porno te kijken. Maar wat als je als vrouw fantaseert over dominantie of onderdanigheid? Wat als je houdt van ruwe seks, al is het maar om naar te kijken? Ben je dan gebrainwasht? Er bestaat nog altijd een eng beeld over wat vrouwelijke seksualiteit hoort te zijn.

“Toen ik uiteindelijk naar porno keek en gewoon erkende wat er met mijn lichaam gebeurde, bleek dat die mooie zetel in het decor of het verhaaltje van de man die een Ikea-meubel in elkaar komt steken, er niet toe deed.”

Emily Witt: 'Op een gegeven moment moeten we vrouwen in de porno-industrie gaan vertrouwen als ze zeggen dat ze doen wat ze willen.' Beeld Natan Dvir / Polaris Images

Je bezocht de opnames van 'Public Disgrace', een (door vrouwen opgezette) pornoreeks waarin vastgebonden vrouwen publiekelijk vernederd en geslagen worden, en met voorwerpen gepenetreerd. Extreme kost, maar achteraf is de hoofdrolspeelster in de wolken, schrijf je. Ze vond het fantastisch. Een recensente van The Spectator noemde je een schande voor het feminisme, want ze was duidelijk een slachtoffer. Snap je dat?

“Er zijn veel situaties waarin jonge mensen slechte keuzes maken, en de seksindustrie kan veiliger. Maar op een gegeven moment moeten we vrouwen gaan vertrouwen als ze zeggen dat ze doen wat ze willen. En stoppen met denken dat ze uitgebuit worden of dat ze dom zijn.

“Dat is zo’n typisch feministisch ding. Als je een bikiniwax neemt, dan ben je zogezegd ook medeplichtig aan het patriarchaat. En ik was ook geneigd om te denken dat al die blanke vrouwen die op Trump gestemd hebben, gebrainwasht zijn door het patriarchaat. Maar misschien zijn ze gewoon racistisch.

“Vrouwen groeien op met veel angsten. Volgens mij gaat het bij dit soort pijnlijke, gewelddadige maar erg gecontroleerde seks net om die angsten. Ze willen bewijzen dat ze sterk zijn, dat niets hen afschrikt. Misschien is het voor sommigen zelfs een vorm van verzet na seksueel geweld.

“En ja, sommige mensen vinden dat ziek, maar al onze fantasieën komen voort uit de messed up stuff rond ons. Daar kun je moeilijk omheen. Iemand zei me dat als je een trauma hebt opgelopen, dat je soms ook minder moeite hebt om regels te verbreken. Dat betekent niet dat je beschadigd bent, alleen dat je minder bang bent.”

Porno vandaag is ofwel het dieptepunt van de menselijke beschaving, of ze rekt de grenzen van menselijke ervaringen op, schrijf je.

“De verhalen van Casanova zijn ook extreem, dus zo nieuw is dat allemaal niet. Maar de pessimistische lezing is dat hoe meer porno je kijkt, hoe vaker je het nodig hebt. Dat lijkt niet helemaal te kloppen. De mannen in mijn omgeving gebruiken het als een vorm van onderhoud: het maakt masturbatie makkelijker.

“De optimistische versie is dat porno de heersende ideeën vernietigt. Er blijkt immers niet één geijkt lichaamstype te zijn dat iedereen sexy vindt. Online vind je alle mogelijke lichaamsvormen, beharing en seksuele handelingen. Lichaamsdelen waar je je onzeker over voelt, worden er gevierd. Sexy heeft niets te maken met jong en mooi: er zijn populaire, vrouwelijke pornosterren die dik in de veertig zijn of hun hoofd kaal scheren. Dat deed mij beseffen dat er altijd iemand zal zijn die mij aantrekkelijk vindt. Dat vind ik troostend.”

Seksrobots, wordt dat iets?

“Als je naar sciencefiction kijkt, zijn die robots toch eerder seksbediendes of sekswerkers in plaats van partners. Virtual-realityporno vind ik interessanter. In het boek praat ik met mensen die webcammen en iemand noemde zichzelf internetseksueel: ze verkiest dat soort indirecte seks boven het echte werk. Als die digitale omgevingen verbeteren, zie ik dat wel een echte seksuele identiteit worden. Maar de drang naar lichamelijk contact is sterk, dus daar zou ik me niet te veel zorgen over maken.”

Het loopt wel niet altijd zo vlot, dat lichamelijk contact. Er is veel te doen om het kort verhaal 'Cat Person' dat in 'The New Yorker' verscheen, over ongemakkelijke en tegenvallende seks. En ook over acteur Aziz Ansari werd een gelijkaardig verhaal geschreven. De #metoo-beweging is geëvolueerd naar een gesprek over hoe stroef en pijnlijk afspraakjes soms eindigen.

“Ik herkende me erg in het verhaal Cat Person. Ik heb ook seks gehad terwijl ik het niet echt wilde. Maar wat ik er goed aan vond, is dat schrijfster Kristen Roupenian het niet opschrijft als iets traumatiserends. Het is gewoon iets dat gebeurt, zeker als je jong bent.

“Ik veralgemeen niet graag maar ik heb de indruk dat mannen denken dat vrouwelijk genot een kwestie is van een paar knoppen in te duwen, terwijl vrouwen niet goed aangeven wat ze willen omdat ze niet altijd wéten wat ze opwindend vinden. Je moet echt leren over je seksualiteit te praten, en te beschrijven. En aan de andere kant moeten mensen ook leren luisteren.”

Homo’s doen het beter, schrijf je. Hetero’s geven aan van welke films ze houden en of ze ooit kinderen willen, maar praten niet over seks. Homo’s vragen online naar fysieke kenmerken en voorkeuren. Ze weten dat seksuele aantrekking geen geheimzinnig toeval is, maar iets dat je kunt onderzoeken en beschrijven.

“Vrouwen zijn bang dat ze met expliciete taal op de datingapp de verkeerde mensen aantrekken. Zelf merkte ik dat ik nooit geleerd had om te beschrijven wat ik precies wil. Ik denk dat mannen dat meer oefenen, al is het maar via de zoektermen op pornosites. Afspraakjes zijn niet altijd leuk en je wordt al eens afgewezen. Maar zelfs al is de seks niet zo denderend, het kan wel dienen als oefening om te communiceren over wat je wel en niet wilt, of om eens iets nieuws te proberen.”

Maar wat dan met chemie en vuurwerk?

“Dan zitten we weer met die fantasie waarbij je elkaars kleren afrukt en alles vanzelf gaat. In de films zie je dat. Dat is bijzonder maar zeldzaam. Maar het is onnozel om te doen alsof je superhete seks hebt als het niet zo is. Het valt tegen als mensen een filmrolletje spelen. Ik begrijp dat niet: waarom stop je dan niet even? Knuffel en praat. Maak samen plezier. Waarom kan het niet wat vriendelijker?

“Uit ervaring weet ik nu dat het inderdaad sexy is om te praten met iemand terwijl je seks hebt, als je het goed kunt uitleggen.”

En denk je dat polyamorie ooit een serieus alternatief wordt voor langdurige, monogame relaties waar koppels nu vaak mee worstelen?

“Het ziet er wel naar uit dat er een breder palet ontstaat in de manier waarop we seksualiteit en relaties organiseren. Ik zie het ook bij mijn vrienden: mensen die samen kinderen opvoeden, homokoppels die met een vriendin een kind krijgen, allerlei soorten verbintenissen. Tot op een zekere hoogte heeft dat altijd bestaan, maar nu hebben we er ook de taal voor. En in het ideale geval volgt ook wettelijke, fiscale en sociale ondersteuning.

“Maar het verschil met het huwelijk is dat je niet levenslang polyamoureus hoeft te zijn. Het kan een fase zijn. En in sommige relaties zal het makkelijker zijn dan in andere. Maar wat ik onthouden heb van het koppel dat ik volgde, is dat ze met een bijna laboratorische precisie probeerden te communiceren en ‘best practices’ onderzochten. Met in hun achterhoofd het ideaal dat je verschillende relaties kunt aangaan zonder te liegen en de ander onnodig te kwetsen.

“Jaloezie zal er altijd zijn, maar je kunt leren om dat niet als een bepalende emotie te behandelen. Ik heb nu een vriend en ik heb op dit moment geen behoefte aan een andere relatie daarbij, maar ik hou van het perspectief die zo’n redenering biedt.”

Ogenschijnlijk veranderde er weinig na die vijf zoekende jaren. Maar dat is de buitenkant, schrijf je: je bent veranderd omdat je veel beter begrijpt hoe je seksualiteit in elkaar zit en hoe willekeurig de verhalen zijn die we graag om seks heen weven.

“Relaties kunnen mislopen en daar ben ik minder bang voor dan vroeger. En ik geloof graag dat dit soort persoonlijke exploratie beschikbaar is voor iedereen – op elke leeftijd. Je moet er alleen tijd voor maken en niet verwachten dat seks iets perfect en kant-en-klaar is. Je moet eraan werken en een beetje oefenen. Al is het maar door een boek te lezen.” 

Emily Witt, Future Sex, Amsterdam University Press, 216 p., 19,99 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234