Maandag 14/10/2019

Vriendschap

‘Het is lelijk, maar ik wilde zelfs niet meer met hem geassocieerd worden’: als de vriendschap ten einde is

Beeld Charlotte Dumortier

Spelregels zijn er niet voor het einde van een vriendschap. En dus doe je maar wat, met alle verdriet, woede of opluchting van dien. Vier verhalen over het verlies van je beste vriend of vriendin. 

Selma (31): ‘Het ergst vond ik dat ze me kopieerde. Liet ik mijn haar knippen, dan ging zij ook naar de kapper’

“Ik verzamelde lp’s, zij hield van obscure rockbandjes. Tussen Caro en mij klikte het, als 14-jarigen. Ze was grappig en ontwapenend. Na school chatten we altijd op MSN, en na een tijdje vroeg ze me om brieven te schrijven. Met de hand! Die wisselden we ’s ochtends uit en lazen we stiekem in de klas. Aanvankelijk was dat leuk, het was ons geheim. We schreven over thuis en roddelden, stopten er liedjesteksten bij of dingen die we op het internet lazen. 

“In het begin vond ik haar aandacht leuk, maar na een paar jaar voelde het beklemmend. Ik kreeg thuis op mijn kop als ik de lijn te lang bezet hield met al dat chatten. Caro werd boos als mijn brieven niet lang genoeg waren, of ze klaagde over mij bij andere vriendinnen. Op een zeker moment sms’te ze me een pak verwijten en eiste haar brieven terug – inmiddels hadden we elk een vuilniszak vol. Maar toen ik de dag nadien naar school kwam, met die grote zak, bleek dat zij mijn brieven niet bij zich had. Want, zo redeneerde ze, ik was de slechte vriendin die niet genoeg moeite deed, dus had zij er recht op. Waarna ik ze terug mee naar huis nam.

“Daarna hebben we het bijgelegd, ze kreeg een tijdje een vriendje en ik ademruimte. Ik merkte wel dat wat me vroeger zo aantrok, me nu wegduwde. Het ergst vond ik dat ze me in alles kopieerde. Liet ik mijn haar knippen, dan ging zij ook naar de kapper. Of ze kocht dezelfde jas. Ik testte uit hoe ver ze zou gaan. Dan deed ik lelijke plastic bloemen in mijn haar en ja, zij dus ook. Als puber wilde ik bijzonder zijn en ontdekken wie ík was. Zij stond dat in de weg. Toen ik vertelde dat ik Scandinavische talen wilde studeren, wilde zij dat ook. Ik was als de dood dat ze de volgende vier jaar aan me zou blijven plakken, dus heb ik haar een tijd wijsgemaakt dat ik nog niets had beslist, terwijl ik het wel al lang wist. Waarna ze dan zelf iets heeft gekozen.

“Ik schreef net het boek ‘Vriendschap in tijden van eenzaamheid’ en vooral bij het stuk over hoe je een einde maakt aan een vriendschap, heb ik over Caro nagedacht. Ik had explicieter moeten zeggen: ik voel me emotioneel gechanteerd door jou en wil niet dat je me de hele tijd kopieert. Achteraf vind ik mezelf laf. Ik besef dat ik hetzelfde patroon heb verdergezet in andere relaties. Ik vermijd conflicten. Ik laat mensen, ook in de liefde, veel te lang op mijn dak zitten. Maar als ik het echt beu ben, vertrek ik. Zelfs op het werk. In plaats van een compromis te zoeken, heb ik de neiging op te stappen op het moment dat het te lastig wordt. Dan doe ik de grote verdwijntruc.”

Ivan (55) : ‘Als ik eerlijk ben, komt het ook omdat ik niet meer met hem geassocieerd wil ­worden.  Dat klinkt raar, besef ik, en lelijk’

“Jos wist meer over mij dan mijn vrouw. Ik deelde mijn diepste geheimen met hem. Ik kende hem van toen ik studeerde, en we woonden in hetzelfde dorp. Omdat we allebei van sport hielden, hebben we een tennisclub opgericht. Daarvoor moesten we vaak vergaderen, en achteraf gingen we dan altijd op café. We dronken weleens een pintje te veel – zoals iedereen, zeker.

“Wanneer alcohol precies een probleem geworden is, weet ik niet. Achteraf denk ik dat het is misgelopen toen Jos zijn vrouw van een verhouding verdacht. Dat heeft iets in hem gebroken. Zijn ­huwelijk is gestrand en hij hield vooral van het ­drinken na het sporten. Hij kon fysiek niet meer mee en verzon telkens smoesjes om niet meer mee te moeten sporten, terwijl ik achteraf hoorde dat hij de hele dag op café had gezeten.

“Hij is gestopt met ­werken omwille van zijn gezondheid. Daarna ging hij nog vaker op café. Een keer heeft Jos me verteld dat zijn levertesten niet al te best waren. Toen heb ik hem gewaarschuwd dat het vijf voor twaalf was. Maar als je echt verslaafd bent, dringt dat niet door.

“Ik heb nooit meer een vriend gehad zoals hij. Behalve een goede vriend heb ik vooral sport­vrienden met wie het contact oppervlakkiger is. Zo gaat dat vaker bij mannen, wij praten minder snel over onze problemen. Ik heb nog lang geprobeerd Jos te helpen, terwijl de anderen hem hadden ­opgegeven. Ik voel me soms schuldig. En toch. Als ik eerlijk nadenk over mijn beweegredenen, komt het ook omdat ik niet meer met hem geassocieerd wil ­worden. Dat klinkt raar, besef ik, en lelijk. Maar het speelt mee. Jos sluit zich af en ik zoek geen contact meer. 

“De laatste keer dat ik hem zag, was hij een wrak. Als hij zo verder doet, loopt dit slecht af. Het ­verbaast me dat zijn lichaam het nog zo lang ­uithoudt. Ik zal nooit meer zo’n vriend hebben. Maar ergens heb ik al afscheid genomen.”

Griet (39): ‘Alle initiatief om af te spreken moest van mij komen. En ze was een notoire afzegger, er kwam altijd iets tussen’

“Ik heb haar nog leren roken! Sarah en ik woonden in een dorp waar niets te beleven viel, dus zorgden we daar zelf voor. Terwijl iedereen in het jeugdhuis aan de toog hing, vond je ons op de dansvloer. (lacht) Er zat zo veel pit in haar, we hadden diepe gesprekken en maakten ongelooflijk veel plezier. Ooit zijn we halsoverkop vertrokken met de auto en naar Italië gereden. Zomaar.

“Ik heb altijd gedacht dat je je jeugdvrienden moet koesteren, maar Sarah en ik zijn alsmaar meer uit elkaar gegroeid. Dingen die voor mij belangrijk waren, zoals mijn werk, leken haar niet te ­interesseren. Alle initiatief om af te spreken moest van mij komen. En ze was een notoire afzegger, er kwam altijd iets tussen.

“Vijf jaar geleden werd ze zwanger – een ongelukje. Als alleenstaande moeder kon ze gelukkig bij haar zus terecht. Ik werd meter van haar zoontje en hielp waar ik kon. Maar op het moment dat ik mama werd, twee jaar later, heeft ze zich nooit laten zien. Ik snap dat je weinig tijd hebt, als single mom, maar ik was toch haar beste vriendin?

“Een jaar geleden zouden we eindelijk weer afspreken. Om een nachtje te kamperen. Zij en ik, samen met onze kindjes. Het plan was om bij te ­praten bij een fles wijn, als de kinderen sliepen. Ik was al halverwege, in een volgeladen auto, toen ik een eerste sms’je kreeg. Ze zou wat later zijn. En dan nog later. Toen heb ik haar teruggestuurd dat, als het niet zou lukken, het niet hoefde. Waarop zij sms’te dat het een drukke week was geweest, dat haar zoontje moe was, en zij ook, en ja, liever een rain check...

“Gek genoeg voelde ik me enorm opgelucht, toen ik dat laatste sms’je las. Ik had er allang geen zin meer in. Toen ik ’s avonds in de tent lag, met mijn zoontje, heb ik beslist: ik wil dit niet meer. Al die onuitgesproken verwijten. Deze vriendschap voelde al jaren consequent netelig en ambetant. Ik heb sindsdien niets meer laten weten. Eerlijk? Ik weet niet of ze doorheeft dat we geen vrienden meer zijn. (lacht) Want voordien kwam alle initiatief ook van mij. Het enige vervelende vind ik dat mijn petekind hier niet voor gekozen heeft. Ik stuur hem straks nog een cadeautje, voor zijn verjaardag. Dat wel.”

Fien (25): ‘Ik kreeg het gevoel dat ze mij op dezelfde hoogte plaatste als mijn aanrander’

“Als vrouwen slapen, blijf er dan de fuck van af. Is dat nu zo moeilijk? (boos) Ik ben mijn twee beste vrienden verloren. Ik kende Timon en Anouk zes jaar. We hebben samen in een gemeenschapshuis gewoond. Ze waren allebei een paar jaar ouder dan ik, en noemden mij hun ‘kleine zus’.

“Alles is veranderd na die ene avond. We gingen op stap en hadden gedronken. Niet overdreven veel. Timon had al een paar keer gevraagd mee met hem naar huis te gaan om een film te kijken. Ik had geen zin, maar toen hij het de derde keer vroeg, voelde ik me als vriendin verplicht. Hij was al een tijd depressief, dus dacht ik dat hij misschien wilde praten. Op zijn appartement ben ik tijdens de film ingedommeld. Hij heeft me in mijn slaap aangerand. Eerst was ik bevroren, ik kon niet reageren, de typische freeze-reactie. Later die nacht ben ik wel gevlucht.

“Het was al ochtend toen ik er vertrok, totaal in de war. Toen ik Anouk vertelde wat er gebeurd was, vond ze dat ik een brief moest schrijven. Dat heb ik gedaan, via Facebook. Ik wilde weten wat Timon in godsnaam had bezield. Hij stuurde een antwoord terug. Dat het de alcohol was. Maar ook – hij gaf het toe – dat hij over zijn grenzen was gegaan. Hij wilde praten. Desnoods met Anouk erbij.

“Ik wilde hem niet meer zien, maar Anouk ging wel met hem praten. Nadien heeft ze me een lang bericht geschreven waarin ze weliswaar niet goedkeurde wat Timon had gedaan, maar ze zei dat ik ook over háár emotionele grenzen was gegaan. En dat was toch even erg? Ik begreep niet wat ze daarmee bedoelde, maar kreeg het gevoel dat ze mij op dezelfde hoogte plaatste als mijn aanrander. Ik wilde haar toen nog het voordeel van de twijfel geven, en tijd. Zo’n situatie is voor iedereen moeilijk. Drie weken later had ik nog niets gehoord en was ik het beu om dat groene bolletje bij haar naam te zien op Messenger. Ik heb haar ontvriend.

“Ik was intussen naar de politie gestapt. Sinds kort weet ik dat deze zaak niet voor de rechtbank komt. Timon gaat wel akkoord om in therapie te gaan. (schamper) Ik moet mijn therapie zelf betalen. Ik heb posttraumatisch stresssyndroom en angststoornissen, ik heb een half jaar amper kunnen ­slapen – omdat het gebeurd is tijdens mijn slaap.

“Toen ik Anouk terugzag op een feest, heeft ze een vriend van haar op me afgestuurd. Om te vragen waarom we niet meer bevriend zijn. Net op die vraag wil ik van haar een antwoord. Ze heeft me nooit verteld waarom zij boos was. Ik wacht nog. Ik zal nooit begrijpen waarom je je beste vriendin zo behandelt.”

Sommige namen werden gefingeerd om privacyredenen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234