Vrijdag 19/07/2019

Restorestje

Het is een winnend concept, maar dragen we het Restorestje ook in ons culinair hart?

Twee jaar geleden lanceerde Gent het Restorestje, de Belgische tegenhanger van de doggybag. De stad won er onlangs de allereerste ‘food waste award’ mee. Het is nuttig, relevant en we schamen ons steeds minder als we ernaar vragen. Maar dragen we het in ons culinaire hart? 

Toen ‘le doggybag’ in 2016 in Frankrijk verplicht werd, vertaalde de krant Sud-Ouest het als ‘sac à chien’, en voelden ze zich verplicht om de lezers van a tot z uit te leggen waar het voor diende. Beeld CREDIT: ImageDesk.be / Tom Verbruggen

"Ik kwam vroeger wel eens in een sparerib-restaurant en daar zag ik voortdurend van die zakjes passeren”, zegt Paul (50). “Ik begrijp heel goed dat mensen de beenderen willen meenemen voor de hond.” Hij kijkt oprecht verbaasd als ik vertel dat een doggybag niet altijd voor het beestje is, maar soms ook voor het baasje. En hij is nog verbaasder als ik vertel dat het restaurant waar hij net buitenkomt, Restaurant Bar Cafe Theatre, ze ook uitdeelt. Met grote bijval, al twee jaar lang, bijna dagelijks, volgens Dieter Vandermeeren, sales & marketingmanager.

Paul: “Serieus? Het is mij nog nooit opgevallen. Zelf vraag ik het niet. Nee, gêne heeft daar weinig mee te maken. Ik eet gewoon altijd mijn bord leeg. En ik heb thuis ook helemaal geen microgolf, dus dat opwarmen zou moeilijk worden.”

Europeanen hebben de doggybag, of het Restorestje zoals het hier heet, nooit zo omarmd als de Amerikanen. Onze restaurants serveren kleinere porties. Onze keuken is verfijnder, minder geschikt voor karton en microgolf. En misschien zijn we in Europa ook wel wat meer snobistisch.

Toen ‘le doggybag’ in 2016 in Frankrijk verplicht werd, vertaalde de krant Sud-Ouest het als ‘sac à chien’, en voelden ze zich verplicht om de lezers van a tot z uit te leggen waar het voor diende. Die hadden het uiteindelijk nog niet begrepen. In een lezersbrief: “Bedoelt u dat voorgerecht, hoofdgerecht en dessert in één ‘hondenzak’ worden gestoken? Ik zou het mijn hond niet durven serveren. Hij bijt me.”

Leve de lege borden

Gent reageerde enthousiast op het Restorestje; wie is er niet tegen voedselverspilling? De lijst van deelnemende restaurants is lang, 103 doen er mee, al staan enkele grote kleppers er niet op. Geen Kobe, Olly of Jason. “De reden is simpel”, zegt Ziggie, zaalverantwoordelijke J.E.F. “Onze borden zijn altijd leeg. Als er dan al restjes zijn, doen we daar zelf iets mee. Van het brood maken we croutons bijvoorbeeld. Het enige wat we kunnen meegeven, is de mergpijp, een klassieker bij ons. En dat doen we altijd. We hebben al veel honden gelukkig gemaakt.” Eenzelfde antwoord bij Publiek. Kelly: “Er blijft nooit iets over. Het is te lekker. En onze porties zitten gewoon goed denk ik.”

Ook in veel deelnemende restaurants zijn de porties zo goed gedoseerd dat Resto­restjes niet nodig zijn. Phil Dewulf: “Bij Alberte wordt haast nooit iets meegenomen, maar dat is omdat we in de keuken al doordrongen zijn van duurzaamheid, en hard werken op het vermijden van foodwaste. In het Gouden Hoofd serveren we brasseriegerechten – een vleesschotel, een hachis parmentier – en daar blijft al wel eens iets op het bord liggen. En dan geven we dat uiteraard met veel plezier mee.”

Ook bij Villa Bardon geen stormloop op de dozen. Anna: “Er gaan misschien vijf doosjes per maand buiten. We stellen het altijd voor als mensen hun schotel niet op krijgen, maar meestal eten klanten keurig hun bord leeg. Mensen die een Restorestje meenemen, zijn wel altijd heel gelukkig met hun doosje. Een beetje alsof ze een cadeautje krijgen.”

Laagdrempelig

Als er restjes zijn, laat de Gentenaar zich zelden tegenhouden door gêne of snobisme. Ruben van Balls & Glory: “Bij ons komen veel gezinnen met kinderen, en dan heb je gegarandeerd overschotjes. Haast iedereen neemt die mee naar huis, niemand schaamt zich daarvoor. En waarom zouden ze? Bovendien doen wij ook take-away. Mensen zien hier de hele tijd doosjes heen en weer gaan.”

Beeld rv

Philippe Merchiers van Mosquito Coast: “Als je het meenemen van restjes laagdrempelig maakt, wordt het snel een gewoonte. Het staat bij ons duidelijk op de kaart: doggybags beschikbaar, en je ziet de doosjes ook liggen. We hebben een aantal gerechten die zich makkelijk laten meenemen en opnieuw opwarmen: lasagne, moussaka, pastaschotels… Het Restorestje is bij ons echt ingeburgerd.”

Neem ook advies mee

Voor sommige klanten staan er pannen in de weg, en praktische bezwaren. Frieda (34): “Als ik honger heb, bestel ik altijd te veel, dus ben ik blij als ze voorstellen om de restjes mee te nemen. Maar dan moet ik eerlijk toegeven dat ik ze achteraf niet altijd gebruik. Eenmaal thuis ziet het er een stuk minder smakelijk uit, alles samen in een pannetje. En vaak is de portie net niet genoeg voor een maaltijd en weet ik niet zo goed wat ik er dan bij moet doen om er een gerecht van te maken.”

Chix en Eat Love Pizza staan niet op de lijst – Valentina: “Restorestje? Supertof initiatief, maar ik had er nog nooit van gehoord” – maar Valentina Gatti deelt wel al lang restjes en culinaire adviezen uit. “Bij Chix horen we de klanten twijfelen: nemen we een halve kip, hele kip… Dus blijft er vaak wat op het bord liggen, en het zou dom zijn om dat weg te gooien. Wij geven zeker een tiental porties per dag mee naar huis. Ik stel dan voor dat ze er een slaatje van maken of zo, of er nog wat champignons en aardappels bijvoegen en dan heb je een eenpansgerecht. Ik heb veel geleerd van mijn tante Andrea (83), zij is een kei met restjes . Ze combineert ze in een ovenschotel, of in een omelet.”

Italiaanse chefs hebben de neiging de doggybag te zien als een van de tekenen van de apocalyps en dat was bij Valentina’s vader niet anders. “Toen hij nog in de zaak werkte, kon hij daar erg over mopperen: ‘Wij maken het eten à la minute en zo moet het gegeten worden, nu, en niet morgen als opgewarmde kost.’ Hij vond dat we afbreuk deden aan het werk van de chef.”

Hopelijk is het nooit tot meneer Gatti doorgedrongen dat de resten van zijn pizza’s vaak koud gegeten worden als ontbijt, of om 4 uur ’s nachts na een nachtje stappen. Valentina: “Ja, dat is typisch. Opgewarmd met wat verse kaas erover is ook lekker, geef ik mee als advies, maar ik weet dat de punt pizza waarschijnlijk koud en recht uit de doos in de mond wordt gestopt.”

Geef het weg

Verrassend genoeg werd in Amerika, het land van de doggybag, de gewoonte niet zonder slag of stoot aanvaard. Etiquette-experte Emily Post noemde het meenemen van restjes die niet bestemd waren voor het huisdier ‘degrading’ en vond er pas in 1975 vrede mee, “door de hoge prijzen, de gigantische porties en de honger in de wereld”.

Allemaal goede redenen, al staat voedselverspilling tegengaan en de druk op het klimaat verlichten niet in het rijtje. Het is volgens Scandinavisch onderzoek ook niet meteen waar we aan denken bij het zien van de restjes op ons bord. Maar we horen waarschijnlijk wel allemaal onze moeders: “Denk aan al die arme kindjes en eet je bord leeg.”

Sommige mensen nemen dat letterlijk. De website Ethical Foods signaleert een nieuwe trend. “In de San Francisco Bay Area is het helemaal ingeburgerd dat restjes worden meegenomen. Niet met de bedoeling om ze zelf op te warmen, maar om ze aan de daklozen te geven. Rond etenstijd verzamelen een heleboel daklozen zich in het bekende Haight-Ashbury en ze vragen voorbijgangers niet om geld, maar om een doggy­bag. Zo bekeken ziet dat stuk brood, of die overgebleven curry, er plots anders uit: they suddenly do appear too good to waste.”

Wat is het Restorestje?

Het Gentse Restorestje werd gelanceerd in januari 2015, samen met Test-Aankoop, in het kader van Gent Klimaatstad, om op een laag­drempelige manier te werken rond voedsel­verspilling. Het woord Restorestje – volgens Van Dale woord van het jaar in 2015 – kwam er na een bevraging bij het publiek als een alternatief voor de term doggybag. Andere kanshebbers waren Nagenieter, Overdoos en Verspil-me-nietje.

Lijst van deelnemende restaurants vind je op klimaat.stad.gent 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden