Dinsdag 18/06/2019

Procrastinatie

Eerste hulp bij uitstelgedrag: waarom u niet durft te beginnen aan wat u écht wil doen

Beeld Thinkstock

“Stel altijd uit tot morgen wat je vandaag nog zou kunnen doen”, zei Herman Koch in een interview met deze krant. Hoewel velen het graag zullen horen, toch niet meteen dé manier om vooruit te raken in het leven. Wie spannende taken voor zich uit blijft schuiven komt meestal bedrogen uit. Waarom doen we dat eigenlijk en vooral: hoe raken we ervan af?  

Uitstelgedrag: wat is het en waarom doen we eraan?

Uitstelgedrag is de vervelende, maar zeer menselijke neiging om belangrijke taken voor ons uit te schuiven omdat we er om een of andere reden tegenop zien. De meeste mensen die procrastineren, zorgen er bovendien voor dat ze hun uitstelgedrag niet onder ogen moeten zien. “We verhullen het door ons druk te houden met onbenullige taakjes - zoals het doen van de afwas of het checken van e-mails. We maken onszelf wijs dat we écht niet aan de grote dingen kunnen beginnen voor deze dingen afgehandeld zijn”, legt Wim Annerel, professioneel life en business coach, uit. “Natuurlijk is vaak niets minder waar en begoochelen we met die smoesjes onszelf en ook de doelen die we voor ogen hebben." 

Meestal is er meer aan de hand dan luiheid: de angst om te falen of zelfs een gebrek aan zelfvertrouwen.  De taken die we vaakst uitstellen zijn meestal niet de kleine, lastige taakjes - zoals het uitpluizen van een kleerkast - maar eerder grotere projecten waar we echt op gesteld zijn, maar waar we dus ook meer bij te verliezen hebben.  

"Een mislukking kan voor sommige mensen zelfs betekenen dat ze hun hele toekomst moeten herdenken. Dat zulke vooruitzichten angst inboezemen, is niet verwonderlijk", zegt Annerel. "Bovendien weten veel mensen zelf niet precies wat ze willen van het leven. En zo blijven veel mensen hangen in net niet doen." 

Daarnaast kan het mensen ook gewoon ontbreken aan voldoende motivatie om de stress die bij een grote taak komen kijken, te verdragen. Daarbij kan de hoeveelheid werk zelf een grote hinderpaal zijn: “Wie een nieuw project voorgeschoteld krijgt, laat zich vaak afschrikken door de complexiteit ervan. Doordat we het takenpakket niet goed kunnen overzien, raken we overdonderd: we zien door de bomen het bos niet meer." Ook  perfectionisme speelt veel mensen parten: “Mensen leggen de lat voor zichzelf erg hoog: als ze iets ondernemen, dan willen ze een perfect resultaat afleveren. Als ze inzien of vrezen dat dat niet mogelijk is, vermijden ze de opdracht nog liever in zijn geheel dat te riskeren dat ze een ontoereikend resultaat zouden neerzetten." 

Beeld Thinkstock

Welk effect heeft uitstelgedrag op ons werk en ons gemoed?

Wie zijn dromen niet wil zien wegkwijnen, bezondigt zich beter niet té veel aan uitstelgedrag . “Wie toegeeft aan zijn angst om te falen, en wacht tot álle omstandigheden hem gunstig gezind zijn, komt waarschijnlijk nooit aan realiseren toe”, zegt Annerel. De angst om te falen zal zelfs nog groter worden. 

Ook de kans op mislukken zelf zal groter worden bij mensen die blijven uitstellen. “Doordat ze onvoldoende tijd uittrekken om aan hun project te werken, zal dat uiteindelijk uitmonden in haastwerk, wat de kwaliteit niet ten goede komt. Door het stomende gevoel van tijdsdruk, komt de uitsteller bovendien onder extra stress te staan." Al zijn er natuurlijk altijd mensen die die druk net nodig hebben om goed te presteren, merkt Annerel op. 

Beeld Thinkstock

Hoe pakken we uitstelgedrag dan het best aan?

“Essentieel is om mensen van hun perfectionisme en een eventueel gebrek aan motivatie af te helpen”, zegt Annerel. “Perfectionistische neigingen kan je best temperen door een beetje milder te zijn voor jezelf: goed is goed genoeg en ook fouten maken mag, daar leer je van.” 

Wie moeite heeft om de verveling of stress die bij een inspanning komen kijken, te verdragen, raadt hij aan zijn gedachten alvast te focussen op de voldoening achteraf: “In plaats van te gaan voor comfort op korte termijn, kan je proberen de voldoening die je zal ervaren op lange termijn al wat meer voelbaar te maken: hoe trots zal je je voelen als je je doel bereikt hebt?”

Wie moeite heeft met het vooruitzicht uren tijd aan lastige taak te moeten spenderen, kan de 10-minutenregel overwegen. “Als ik zelf zwaar opzie tegen een taak, omdat ze toch al snel twee à drie uur van mijn tijd zal kosten, leg ik mezelf op er tien minuten aan te beginnen. Na die tien minuten staat het mij vrij om het werk weer neer te leggen als ik dat wil, maar vaak ben ik dan zo in the flow geraakt dat ik toch doorzet.”

Beeld Thinkstock

Negen tips om uitstelgedrag te counteren 

1.Pick a goal

Maak uit wie je bent en wat je wil van het leven. Stel je jezelf in de toekomst voor. Wat wil je bereikt hebben? Hoe wil je dat je leven eruit zal zien? Ga na met welke doelen en projecten je dat leven concreet richting zou kunnen geven. Werk die plannen uit en schrijf ze neer. Stel voor jezelf een haalbare, maar afgebakende termijn op om dat doel ook effectief te realiseren.

2. Kleine stapjes, grote berg

Hoe groter het project, hoe complexer de weg ernaartoe en hoe sneller je daar ook door overspoeld geraakt. Verdeel het proces daarom onder in kleine, hapklare brokjes: concrete stappen die duidelijk maken wat je wanneer moet doen. Het hele proces gedetailleerd op de tekentafel hebben liggen alvorens te beginnen hoeft niet, maar altijd een paar stappen vooruit denken is handig.

3.Zie je angst onder ogen

Angst kan ervoor zorgen dat we onze ogen sluiten voor wat er werkelijk aan de hand is, en dat we naar excuses blijven zoeken om onderliggende frustraties toe te dekken. Zo zorgen we er echter ook voor dat onze dromen en talenten voor altijd onontgonnen zullen blijven. Waar zijn we bang voor? En hoe kunnen we op een gepaste manier met die angst omgaan. 

4.Vraag raad

Je hoeft niet alles alleen te doen. Omring jezelf met een hecht netwerk van mensen die je echt kennen, en die je right on track kunnen houden. Zo’n netwerk houdt je op het juiste spoor, en kan je helpen wanneer dat nodig is. 

5.Beloon jezelf

Wees mild voor jezelf. Ook wanneer het einde nog niet in zicht is, maar er wel al hard gewerkt is, mag daar best even bij stilgestaan worden. Beloon jezelf voor de inspanningen die al geleverd zijn. Tussentijdse beloningen houden de motivatie levend.

6.Sta open voor fouten 

Een van de voornaamste redenen waarom mensen het nalaten om aan een grote onderneming te beginnen, is omdat ze bang zijn om te falen. Voor wie een mislukking meteen ook de vernietiging van zijn hele zelfbeeld betekent, zal niet snel in iets nieuws durven stappen. Wie fouten bekijkt als een kans om iets bij te leren, zal zich vrijer voelen om ook effectief iets te ondernemen. Leg de lat bovendien niet te hoog: goed is goed genoeg, niets hoeft perfect te zijn.

7.Ken je talenten

Wees eerlijk over wat je kan en wat niet. Leer jezelf en je talenten kennen en leg je daar dan ook bij neer: het heeft geen zin tegen beter weten in een doel te blijven nastreven dat niet in je bereik ligt. Eens je weet welke taken of deelaspecten absoluut niet binnen je bereik of comfortzone liggen, kan je daar ook rekening mee houden. Elimineer taken die je toch nooit zal volbrengen. 

8.Weg met sirenes

Gevoelig aan prikkels van buitenaf: collega’s die een praatje willen slaan, een e-mailbox die op springen staat of de Facebook-meldingen die maar blijven binnenstromen? Wees dan slim en blok verleidingen zelf al zoveel mogelijk af: schakel je gsm uit en leg je computer even aan de kant.

9.Wees moedig, begin vandaag

Wie voor een grote uitdaging staat, vindt altijd wel weer een nieuw excuus om het allemaal nog een dagje uit te stellen. Maar van uitstel komt afstel, wees dus gewoon moedig en begin – voordat angst opnieuw om de hoek komt kijken. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden