Woensdag 20/11/2019

Mode

Een jurk zegt meer dan duizend woorden: hoe Michelle Obama haar outfits gebruikte om een punt te maken

Michelle Obama's laatste speech, op 6 januari, in een jurk van Narciso Rodriguez.  Beeld rv

Michelle Obama heeft haar garderobe in het Witte Huis leeggemaakt en de fakkel van first lady doorgegeven aan Melania Trump. Al heeft ze de vestimentaire lat wel héél hoog gelegd...

Of je het nu wil geloven of niet: de wereld is vandaag wakker geworden met een kersverse president van de Verenigde Staten. En zodoende ook met een nieuwe presidentsvrouw. En die heeft, net als haar man, heel grote voetstappen om in te treden: Michelle Obama (53) blonk uit in vorm én inhoud.

Tijdens de inauguratie van Obama, januari 2009, lag een groot deel van het internet wakker van deze vraag: wie was de Cubaans-Amerikaanse Isabel Toledo die de goudgroene jurk had gemaakt waarmee Michelle Obama in de parade wandelde? En wie was Jason Wu, dat Canadees-Taiwanees jonkie dat naam maakte in New York? Hij ontwierp de witte galajurk met ontblote schouders waarmee de 45ste First Lady ’s avonds verscheen. Het werd een exemplarisch moment.

In acht jaar tijd wist Michelle LaVaughn Robinson Obama uit te groeien tot misschien wel de meest indrukwekkende first lady die de Verenigde Staten al hadden gekend; haar eigenwijze manier van communiceren, haar groot empathisch vermogen, sterke retoriek en individuele stijl gaven gestalte aan de eerste zwarte presidentsvrouw, én de eerste die intellect en gevoel voor stijl zonder vrees combineerde.

Everyday icon

En dat laatste is iets wat niemand voor 2009 had zien aankomen. Aan het begin van Baracks campagne kwam Michelle eerder over als een strenge bussinessvrouw. Ze had toen nog een belangrijke functie in het universitair ziekenhuis van Chicago, en ging vaak gekleed in donkergrijze mantelpakjes. Tijdens een conventie in Milwaukee, Wisconsin, in 2008, zei ze dat ze toen pas voor het eerst trots kon zijn op haar land. Waarop haar populariteit in de peilingen daalde: ze kreeg het verwijt niet van Amerika te houden, werd afgeschreven als de zoveelste ‘angry black woman’. Daarop besloot ze het over een andere boeg te gooien: in luttele weken tijd waren de mantelpakjes van de Princeton- en Harvard-alumnus verleden tijd en kreeg Amerika een lossere versie van Michelle te zien. Enter: die typische look met kleurrijke jurken en een slimme combinatie van designerkleren met winkelstraatmerken.

Of je nu gratis T-shirts draagt of fortuinen aan je uiterlijk besteedt, hetzelfde geldt: je kledij communiceert over je waarden, hoe je voor de dag wil komen en door anderen gezien wil worden. En dat geldt voor een presidentsvrouw des te meer. “Michelle Obama heeft een sterke persoonlijke stijl die veel zegt over haar gevoel voor esthetiek en haar gevoeligheden”, vertelt Robin Givhan, modecriticus bij de Amerikaanse krant The Washington Post. “Dankzij haar aandacht voor Amerikaanse designers zet ze hun talent in de verf, bewijst ze dat de modewereld bestaat uit kleine ondernemingen die ingebed zijn in de samenleving.”

Modejournaliste Kate Betts stemt in. Na de eerste ambtstermijn van de Obamas schreef de voormalige hoofdredactrice van Elle en Harper’s Bazaar een boek over haar: Everyday Icon. “Ze kwam binnen in het Witte Huis als een historische first lady en demonstreerde vanaf dag één dat ze zich niet zomaar de dresscode van Washington liet aanmeten.” Google ‘Michelle Obama’ maar eens in de combinatie met ‘bare feet’ of ‘shorts’, en je ziet een vrouw die besloten heeft dat de first lady ook in relax-modus mag gaan.

Michelle Obama in een outfit van GAP. De tuniek kostte 29,99 dollar. Beeld rv

Het verklapt van alles over haar persoonlijkheid, vindt Cécile Narinx, die hoofdredactrice is van de Nederlandse Harper’s Bazaar en Dit boek gaat niet over mode schreef, over de communicatieve kracht van klederdracht. “Het gaat om haar zelfbewustzijn als vrouw, en om niet te moeten voldoen aan een norm die in Hollywood en op de catwalks geldt. Michelle is een behoorlijke vrouw met brede schouders en gespierde armen, en ze laat zien dat ze trots is op haar lichaam.”

Aan de kritiek dat haar vaak mouwloze jurken te informeel zouden zijn voor officiële plechtigheden had Michelle Obama duidelijk lak. Ze vormt het levende bewijs dat stijl niet alleen voor erg magere of slanke vrouwen is weggelegd, maar toont een wereld van mogelijkheden, los van bevolkingsgroep én lichaamsvorm.

Op 27 oktober 2008 was Michelle Obama te gast bij Jay Leno in The Tonight Show. De Republikeinse presidentskandidaat Sarah Palin was niet lang daarvoor in opspraak geraakt omdat ze meer dan 150.000 dollar (140.000 euro) aan kledij had besteed tijdens de campagne. Grijnzend vroeg Leno over Obama’s outfit: “Zestig-, zeventigduizend dollar?” “Wel,” kraaide Michelle: “Dit is allemaal van J.Crew (Amerikaanse kledingketen, red.). Dames, wij kennen J.Crew en weten dat je daar online goede vondsten kunt doen!"

Bij Jay Leno in The Tonight Show, in een outfit van J.Crew die ze online had geshopt. Beeld rv

Michelle Obama werd synoniem voor ‘modedemocratie’. Verscheen de presidentsvrouw de ene dag in een outfit van een opkomende ontwerper, dan droeg ze de volgende dag een cardigan van GAP, nog zo’n Amerikaanse keten, terwijl ze met kinderen tuinierde. Diezelfde cardigan van amper 30 dollar (28 euro) dook weer op tijdens een ­officiële visite van voormalig presidentsvrouw Nancy Reagan.

Gaat het over stijlvolle first lady’s, dan wordt Michelle Obama vaak in één adem genoemd met diezelfde Reagan en Jacky Kennedy. Maar waar zij indruk maakten met ontzettend dure designers – Jacky had een huisdesigner maar was ook wild van Dior, Givenchy en Chanel, terwijl Nancy zwoer bij de praal van Amerikaanse couturiers als Oscar de la Renta en James Galanos – gaf niemand jonge ontwerpers zoveel zichtbaarheid als Michelle Obama. Jason Wu, Narciso Rodriguez, Isabel Toledo, Pinto... Niet zelden hadden die een multiculturele achtergrond en belichaamden ze de American dream.

Kenzo in Tokio

Ook op diplomatiek vlak communiceerde Michelle Obama met haar outfits. Een geblokte jurk van Derek Lam in Bejing in 2014? Geen toeval. Lam groeide dan wel op in San Franscisco, hij is van Chinese komaf.

Sinds de Obamas van Chicago naar Washington verhuisden, werd Michelle kledinggewijs geholpen door Meredith Koop. De nu 35-jarige styliste werkte voor Ikram, de favoriete boetiek in Chicago van Michelle, en helpt al jaren haar garderobe samen te stellen. Over die kledingfilosofie vertelde ze tegen Harper's Bazaar: “We proberen altijd rekening te houden met waar we naartoe gaan en met de culturele normen van dat land. Zo willen we een eerbetoon brengen aan dat land, zonder de spirit van de Verenigde Staten te verliezen.” Zo droeg Michelle vorig jaar tijdens een bezoek aan Londen een volledig Britse garderobe met onder anderen Christopher Kane en Mary Katrantzou. In Tokio ging ze voor Kenzo; op visite bij de Italianen droeg ze Moschino of Atelier Versace.

Op staatsbezoek in Tokio: toepasselijk in Kenzo. Beeld rv

Michelle Obama lijkt de eerste te zijn die inhoud combineerde met vorm om haar zaak te bepleiten. Waarom gebeurde dat nooit eerder? Daarvoor mag je volgens Robin Givhan van The Washington Post niet vergeten hoe de vorige lady’s de weg plaveiden. Jackie Kennedy en Nancy Reagan – “Hoewel ze best wat controverse veroorzaakten door geleende designerstukken niet terug te brengen” – maakten een opvallende en eigen stijl mogelijk en Hillary Clinton toonde wat het potentieel is van een first lady met heel wat inhoud. “Op het moment dat Michelle Obama opdaagde, was het grondplan al gedeeltelijk gelegd.”

Zelf communiceerde de vorige first lady weinig over haar kleding. Interviews gaf ze er al helemaal niet over. Dat vindt Givhan spijtig: “Die terughoudendheid bewijst dat Michelle nog vooroordelen heeft over mode. Terwijl het een sector is die te kampen heeft met dezelfde uitdagingen en financiële moeilijkheden als andere. Een man is toch niet ‘oppervlakkig’ als hij uitweidt over zijn favoriete sportwedstrijd? Maar mode is wel voor leeghoofden...” Stof tot nadenken, want wat is leeghoofderig? Over kleding praten, of te licht over een business gaan die een miljoenenindustrie behelst?

Tijdens het Inaugural Ball, in 2009, droeg ze Jason Wu. Beeld rv

Het gele J.Crew-ensemble dat Michelle Obama droeg toen ze Jay Leno lik op stuk gaf op tv? Zoals veel van haar outfits: onmiddellijk uitverkocht. David Yermack, professor economie aan de Stern-universiteit in New York, ging op onderzoek – op aanraden van zijn vrouw – en ontdekte dat de aandelen van een modebedrijf dat in het openbaar door de presidentsvrouw gedragen werd, stegen met gemiddeld 2 procent (soms tientallen miljoenen dollars). Je zou voor minder een presidentsvrouw willen kleden.

De zaak Melania

Of toch niet? De uit Slovenië afkomstige Melania Trump mag met haar lange figuur dan wel makkelijk te kleden zijn, verschillende designers – sowieso al een wereldje waarin er velen tégen Trump stemden – distantieerden zich op voorhand al van haar. Het begon met een open brief van de Franse ontwerpster Sophie Theallet in november, waarin ze de politieke waarden van Donald Trump hekelt. De ontwerpster die in het ­verleden Michelle Obama kleedde, riep andere designers op Melania te boycotten omdat “de retoriek van racisme, seksisme en xenofobie die haar man tijdens zijn presidentiële campagne vertoonde” niet matcht met haar waarden. 

Anderen reageerden: Marc Jacobs (“Ik steek mijn energie liever in het helpen van zij die door Trump en zijn supporters gekwetst zullen worden”), Humberto Leon van Kenzo (“Distantieer je van haar als ze toch je kleren draagt!”), Derek Lam (“Ik werk liever aan een eerbare wereld met wederzijds respect”) enzovoort. Tom Ford verklaarde dat hij haar in het verleden al niet wou kleden omdat hij haar stijl maar niets vindt. Dat had volgens hem niets te maken met het feit dat hij, als Democraat die op Hillary Clinton had gestemd, liever een andere werkelijkheid had gezien.

Ook Harper’s Bazaar-hoofdredactrice Cécile Narinx heeft het er moeilijk mee: “Onlangs had ik een jurk van Roksanda (Londens label, red.) in optie voor het ‘Woman of the Year’-event hier in Nederland. Die was fantastisch, maar Melania had hem ook gedragen. Dat vond ik echt niet gepast, ook al zou niemand het in de gaten hebben."

Lang niet iedereen zit in het anti-kamp. Ze willen het voormalig lingeriemodel wel kleden, uit respect voor de first lady, of omdat ze mode los van politiek zien. Tommy Hilfiger, Diane Von Furstenberg, Thom Browne en Dolce & Gabbana zeiden al vereerd te zijn.

Melania Trump, catwalk-proof in Catherine Malandrino. Beeld rv

Uiteindelijk is over Melania nog niet zo veel geweten, buiten dat haar diploma architectuur vals bleek en haar publieke optredens niet van het hoogste niveau zijn. Denk maar aan het moment waarop ze Michelle Obama’s speech plagieerde. Haar vestimentaire keuzes – vooral monochrome pakken, meestal erg zedig – lijken daarentegen solide maar erg veilige keuzes. Misschien wil ze vooral niet de aandacht trekken? Dat lukt enigzins. Met uitzondering dan van die keer waarop ze, vlak na Trumps gelekte ‘Grab-Them-By-The-Pussy’-filmpje, kwam aandraven in een roze Gucci-blouse met grote pussy bow-strik om de hals. Toeval of niet.

Als Trump zo rijk is als hij beweert te zijn – op zijn belastingaangifte is het alleszins nog wachten – dan kan Melania al die mooie kleren natuurlijk lekker zelf kopen. Maar ook dat wordt vast niet onbesproken. Dat de Trumps op een onconventionele manier zaken en politiek van elkaar gescheiden houden, is geweten. Bij die zaken hoort ook het juwelenbedrijf van dochter Ivanka. Ze werd onlangs nog op de vingers getikt toen, daags na een televisieoptreden met haar vader, reclame verscheen ‘om haar look te shoppen’. Als het door professor Yermack beschreven Obama-effect ook maar een beetje opgaat, betekent dat, in tegenstelling tot Michelle Obama’s ‘jongedesignerpolitiek’, vooral meer geld in de zakken van de familie Trump.

De beruchte ‘pussy bow’-jurk: uitschuiver of bewuste knipoog? Beeld rv

Het belangrijkste dat Melania nog kan leren van Michelle? Robin Givhan: “Het zou zonde zijn, moest ze de wereld van mogelijkheden die Michelle Obama heeft gecreëerd niet benutten en verrijken. De manier waarop we nu naar een first lady kijken is zoveel breder geworden, ze heeft zo veel meer vrijheid gekregen. Laura Bush kreeg, telkens ze in een broek verscheen, nog brieven waarin stond hoe ‘ongehoord’ dat was!"

Michelle zwaaide de wereld tijdens haar allerlaatste officiële speech uit in een rode jurk van Narciso Rodriguez. De cirkel was rond, vond het internet: ze droeg een van zijn jurken ook tijdens Obama’s eerste overwinningsspeech, toen het dus allemaal begon. Benieuwd naar wat komen gaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234