Woensdag 18/09/2019

Astrologie

De revival van astrologie

Je baas heeft er binnenkort misschien wel begrip voor als je hem laat weten dat je een aantal dagen niet kunt komen werken 'omdat de planeten niet goed staan'. Beeld Nanna De Jong

Van helende kristallen en tarotkaarten tot birth charts: wat vroeger hippie was, is nu plots hip. "Toen de healer zei dat mijn aura een goede kleur had, was ik best trots."

"Ik doe mijn Tinder de komende weken niet open, zot. Mercury is weer retrograde!” Het meisje aan de bar heeft het wel degelijk over de planeet Mercurius, en niet over een exotisch lief dat ze via die dating-applicatie heeft leren kennen. Mercurius is de planeet voor technologie en communicatie. Wanneer die ‘retrograde’ is – een optische illusie waardoor het lijkt alsof de planeet een omgekeerde beweging weg van de zon maakt – loopt er heel wat mis op die gebieden, zo menen astrologen.

Een fabelachtig excuus dat steeds populairder wordt. Wie ‘mercury retrograde’ intikt op sociale media, ziet Mercurius regelmatig opduiken als zondebok. Contracten die fout lopen, sms’en die verkeerd worden geïnterpreteerd, iPhones die in het toilet duiken... Het internet is zo geobsedeerd door de kleinste planeet van ons zonnestelsel en wat die al dan niet voor impact heeft op ons leven dat Google de voorbije tien jaar een significante groei mocht optekenen voor de zoekterm ‘Is mercury retrograde?’ Het antwoord op moment van schrijven: ja, en dit nog tot 15 april.

Vooralsnog moet je van je baas geen begrip verwachten wanneer je stuurt dat je een aantal dagen niet kunt komen werken “want de planeten...”, maar daar komt binnenkort misschien wel verandering in. Astrologie lijkt immers aan een opmars bezig, vooral bij twintigers en dertigers. Volgens een studie uit 2014 van de National Science Foundation gelooft meer dan de helft van de Amerikaanse jongvolwassenen dat het een wetenschap is. (Alvast een spoiler: dat is het niet). Ook bij onze noorderburen zijn de percentages van mensen die geloven in de werking van tarotkaarten (15 procent) en astrologie (22 procent) niet gedaald, maar gestegen.

Volgens het marktonderzoeksbureau IBISWorld is de industrie van handlezers, kaartleggers, aura-analytici en andere metafysische diensten tussen 2011 en 2016 met 2 procent gegroeid. Op dit moment zou de sector goed zijn voor twee miljard dollar per jaar.

Salie branden

Astrologie-apps, podcasts, vlogs en socialmedia-accounts als Moonphase, AstroTwins, The Quietest Revolution, Stars on Fire en Café Astrologie rijzen als paddenstoelen uit de grond. De servers van Co-Star waren bij de lancering in oktober zodanig ­overbelast dat de persoonlijke horoscoopapplicatie drie keer crashte tijdens zijn eerste week. Mystic Lipstick, dat boxen met geneeskrachtige stenen, reiki-badzout en ‘spirituele hulpmiddelen’ samenstelt, kreeg in 2017 driekwart meer abonnees dan het jaar ervoor.

Zelfs The Cut, de lifestylesectie van het gerenommeerde New York Magazine, mocht het voorbije jaar 150 procent meer kliks noteren op hun artikels over horoscopen.

Op het internet circuleren verschillende op astrologie geïnspireerde memes; hippe feestjes in New York bieden je de mogelijkheid om je aura te laten fotograferen; modehuizen als Valentino en Pucci versieren hun kleding met mythische tekeningen; populaire websites als Nylon en Broadly breiden hun horoscoopgedeelte steeds verder uit; en bij Urban Outfitters liggen healing crystals naast postkaarten van Kanye West en gescheurde Levi’s.

De astrologiehype gaat verder dan het uitzoeken of boogschutters al dan niet een aanvaring met een collega krijgen en waarom de ram zich vandaag maar beter niet met bankzaken bezighoudt. Want waar de meeste mensen doorgaans wel op de hoogte zijn van hun sterrenbeeld – dat overeenstemt met de positie van de zon op het moment van je geboorte – kunnen heel wat jongeren vandaag de dag hun volledige birth chart opsommen.

Dat wil zeggen: ze weten waar planeten als Mars, Venus en Jupiter zich bij hun geboorte aan de hemel bevonden en wat voor invloed dat volgens hen heeft op hun persoonlijkheid. Ze houden rekening met de fases van de maan wanneer ze belangrijke beslissingen moeten maken. Ze wijden hun nieuwe appartementen in door salie te branden en ze hebben hun favoriete sterrenconstellatie op hun schouderblad getatoeëerd. Op yogavakantie laten ze door lokale healers de slechte energie uit hun lijf verwijderen.

Intense volle maan

Onze interesse voor het spirituele is natuurlijk niet nieuw. Sinds het begin der tijden heeft de mens de blik op de hemel gericht op zoek naar betekenis en richting, zegt ook moraalfilosoof en hoogleraar aan de universiteiten van Antwerpen en Gent Patrick Loobuyck. Hij is er niet van overtuigd dat astrologie weer in de lift zit, maar verklaart wel onze drang naar wat hij bijgeloof noemt.

“De mens is een homo metafysicus”, zegt hij. “We zijn geneigd om dingen die gebeuren een diepgaande betekenis toe te kennen: van vogels die in een bepaalde formatie vliegen tot een aardbeving of een droom. Door de omvang van onze hersenen zullen we onszelf altijd waarom-vragen blijven stellen. Dat iets gewoon toevallig gebeurt, vinden we heel moeilijk om te aanvaarden en astrologie speelt daarop in.” In zijn boek
Dagelijks irrationeel stelt wetenschapsjournalist Michiel van Straten eveneens dat mensen graag geloven in iets onverklaarbaars, omdat we op die manier meer controle hebben op de wereld, een soort houvast creëren.

'De mens is een homo metafysicus', zegt moraalfilosoof Patrick Loobuyck; 'Dat iets gewoon toevallig gebeurt, vinden we heel moeilijk om te aanvaarden en astrologie speelt daarop in.' Beeld Karel Duerinckx

Astrologie geeft een vorm van berusting, bevestigt Daphné (30), die zich enkele jaren geleden begon te verdiepen in astrologie en nu haar kennis deelt op de Instagram-pagina @HelloMissFortune. “Ik heb het een lange tijd heel moeilijk gehad. Sinds ik mezelf wat meer ent op de hemellichamen, heb ik rust gevonden. Ik ben meer in balans, ik begrijp mezelf beter. Ik durf zelfs te zeggen dat astrologie me bij momenten meer heeft geholpen dan therapie.” Daphné is niet wat je verwacht van iemand die tarotkaarten legt in haar Instagram-stories. Ze is een vlotte, jonge vrouw die mee is met de laatste mode en muziek. Toch heeft ze de sterren geraadpleegd om het ideale moment te vinden om te ­stoppen met roken. “Van de ene dag op de andere is het me gelukt!”

Leen (30) is iets minder gepassioneerd bezig met de verschillende aspecten van astrologie, maar ook zij liet een birth chart opmaken. “Ik was al een tijdje op zoek naar nieuwe vormen van spiritualiteit, iets wat in mezelf een zekere rust en stabiliteit kon teweegbrengen. Astrologie heeft mij echt geholpen om mezelf en hoe ik mij voel te aanvaarden, ook op mijn slechte dagen”, zegt de Brusselse journaliste. “Ik ben niet elke dag bewust bezig met de stand van de hemellichamen, behalve wanneer het volle maan is. Dat voel ik altijd heel intens. Maar goed, als de maan zo’n invloed kan hebben op de zee, waarom dan niet op de mens?”

Brein openstellen

Waar dat soort uitspraken vroeger op café op hoongelach onthaald zouden worden, wordt er vandaag instemmend geknikt. Het is cool om nu een ­connectie te maken met een groter geheel, zegt Tom Palmaerts van trendwatchingbureau Trendwolves die al in 2015 de term ‘mindful mind wandering’ ­lanceerde. “We voelen een noodzaak om anders te gaan denken in een extreem veranderende maatschappij”, zegt Palmaerts. “De doors of perception worden als het ware weer geopend. Dat gaat niet alleen over drugs, maar ook over je brein openstellen voor andere manieren van denken en voor het niet-rationeel benaderen van onze leefwereld. Het is logisch dat ook astrologie hierdoor meer aanhang krijgt.”

Zijn Amerikaanse collega’s van het trendbureau JWT Intelligence labelden deze trend als een drang naar ‘unreality’. Het is volgens hen ook niet toevallig dat we uitgerekend nu teruggrijpen naar een nieuwe manier van zingeving. De romantische ­periode van de 18de eeuw, die gekenmerkt werd door introspectie, emotie en intuïtie, kwam er ook als reactie op de verlichting, waarin wetenschap en vooruitgang centraal stonden.

“Astrologie biedt mij leerzame en aanvullende informatie die mij meer inzicht geeft in de connectie tussen mens en natuur”, zegt Kim (36). Ze raakte door veel te surfen gefascineerd door de maan. “Sowieso let je dan al meer op de getijden, de ­golven, de wind en de werking van de elementen en hoe die ook jou als mens beïnvloeden.” De Antwerpse verdiepte zich in de wereld van maan­cycli omdat ze zelf merkte dat ze altijd wel ‘last’ had van de volle maan. “Ik heb geleerd dat het heel logisch is dat wij, net als planten en dieren, reageren op de verschillende maanstanden.”

Kim vertaalde haar inzichten naar een kleine kledinglijn van sweatshirts, T-shirts en make-uptasjes met een tekening en het opschrift Moonchild, die ze via haar Instagram-account @thefieldwork vlot over de toonbank laat gaan.

Dat esthetische aspect van constellaties en mindful quotes maakt astrologie volgens Tom Palmaerts ook zo aantrekkelijk en shareable. “Bovendien is astrologie perfect op maat van de internetgeneratie. Ze heeft een lage instapdrempel – je kunt gewoon online even je horoscoop raadplegen – maar geeft je tegelijkertijd de mogelijkheid om je er helemaal in te verdiepen en eindeloos door te klikken.”

Marie (28) werkt als juriste en zag steeds meer mensen in haar omgeving de app Moonphase op hun sociale media delen en helende stenen op hun bureau leggen. Ze besloot uit nieuwsgierigheid met een collega mee te gaan naar een healer. “Ik heb nooit echt iets gehad met chakra's en al die zaken, maar toen zij me zei dat mijn aura een mooie kleur had, was ik best trots”, lacht ze. “Ik ben daarna ook mijn birth chart gaan opzoeken en het is angstaanjagend hoeveel daarvan klopt. Dat zet je wel aan het denken.”

Niet waar, wel nuttig

Nog even voor de goede orde: astrologie wordt niet wetenschappelijk onderschreven. Er is geen enkel empirisch bewijs voor de samenhang van de sterrenhemel en onze persoonlijkheid. Laat staan voor de invloed van Mercurius op de manier waarop je lief het aantal xxx-jes onder je sms interpreteert. En dat weten de meeste mensen die ermee bezig zijn.

Alleen: dat is niet van belang, laat astrologiehistoricus Nicholas Campion weten aan
The Atlantic. “De vraag is niet of mensen ‘geloven’ in astrologie, want die vraagt houdt te veel nuance in. Je kunt ‘geloven’ in astrologie, zonder astrologie voor waarheid aan te zien”, zegt Campion. Een beetje zoals religie dus.

Recent onderzoek toont aan dat 65 procent van de Belgische jongeren zich als niet-gelovig bestempelt. Volgens een enquête van IPSOS is 69 procent van de Belgen ervan overtuigd dat religie meer kwaad doet dan goed. En vorig jaar mocht het PEW Research Centre noteren dat 27 procent van de Amerikanen “zich eerder als spiritueel dan als religieus” zou omschrijven. In West-Europa zie je dat ook steeds meer gebeuren, zegt hoogleraar cultuursociologie aan de KULeuven Dick Houtman. “Dat wil niet zeggen dat mensen niet meer religieus zijn, maar wel dat ze meer onderscheid maken in de ­verschillende soorten van religie. Wanneer je gaat kijken wat ze nu daadwerkelijk bedoelen met ‘spiritualiteit’, dan beschrijven ze nog steeds een vorm van religie, maar gewoon eentje die heel anders is dan bijvoorbeeld het katholicisme.”

In een cultureel klimaat dat de voorbije jaren het individualisme zo naar voren heeft geschoven, is het volgens Houtman logisch dat vormen van religie die persoonlijke vrijheid en authenticiteit ondersteunen hoogtij vieren. “Het christendom wordt door de betrokkenen geassocieerd met het aanvaarden van externe autoriteiten, met conformisme en kuddegedrag, terwijl de hedendaagse vorm van spiritualiteit net gaat om je eigen pad bewandelen, met het bestuderen van jezelf. Maar vergis je niet: ­mystieke vormen van religie mogen dan wel anders zijn dan kerkelijke: ze zijn nog steeds een vorm van religie”, zegt Houtman.

“Voor mij maakt het niet uit of astrologie waarachtig is, het is belangrijk dat het nuttig is”, zegt Daphné. “Ik zie astrologie als een kapstok voor mijn leven, niet als een manier om de toekomst te voorspellen. Wanneer mijn horoscoop bijvoorbeeld zegt dat ik in mei moet oppassen met mijn geld, zal ik beginnen nadenken over de manier waarop ik nu met mijn geld omga en of er ruimte is voor verbetering. Wanneer mijn planeten voorspellen dat ik in de zomer de liefde zal tegenkomen, ga ik daar meer voor openstaan. Daarom ben ik er nog niet van overtuigd dat er daadwerkelijk iets zal gebeuren, maar ik heb zo toch aan introspectie gedaan, iets wat ik misschien niet had gedaan als ik mij niet had beziggehouden met astrologie.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234