Maandag 23/09/2019

Rotterdam

"De junks en daklozen verdwenen en er kwamen gezinnen in de plaats"

Richard Hutten op de Euromast. Beeld Senne Van Der Ven

Een dorp met grootstedelijke allures, zo noemt designer Richard Hutten zijn Rotterdam. Wat dat wil zeggen, laat de founding father van het Dutch Design ons zien tijdens een blitz­bezoek. Hutten is vergroeid met de stad; veel van zijn werk is bovendien te bewonderen in Museum Boijmans Van Beuningen.

Het is alsof ze het daarboven geweten hebben. Vanuit een zonnig Antwerpen naderen we Rotterdam en de hemelsluizen scheuren open. Enkele seconden later zien we geen fluit meer op de weg. De ruitenwissers draaien overuren. Een schim van de Erasmusbrug die in de verte opdoemt uit de mist, en eerlijk gezegd vooral de gps, wijzen ons in de richting van onze eerste stop. 

De hipsterbars zijn in Rotterdam de laatste jaren als paddenstoelen uit de grond geschoten, maar al even instagrammable (en een vaste waarde onder de Rotterdammers) is Hotel New York, gelegen op de Kop van Zuid, het puntje van een klein schiereiland te midden van de stad. In de jaren 30 was dit de plek waar immigranten vertrokken om hun American dream na te jagen, nu is hier een hotel en restaurant waar je een verfijnd broodje zalmkroket eet in plaats van de ­gehypete toast avocado. “Kijk naar dat ­uitzicht”, zegt Hutten enthousiast. 

Erasmusbrug

Aan een tafeltje naast het raam kijken we recht op de skyline van Rotterdam, de Nieuwe Maas en de Erasmusbrug – de Zwaan in de volksmond – die het stadscentrum met het ­zuidelijker deel van de stad verbindt. Nadat Rotterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog platgebombardeerd werd, heeft het zich onder andere op architecturaal vlak volledig heruitgevonden. “Een handvol gebouwen, zoals Hotel New York, het stadhuis en enkele kerken die overeind bleven staan, clashen met de nieuwbouw en wolkenkrabbers. Ik vind dat prachtig.”

Samen met klasgenoten Hella Jongerius en Piet Hein Eek werd Hutten begin jaren 90 door het Nederlandse Droog Design uitgenodigd om deel te nemen aan de Salone del Mobile in Milaan. De start van hun succes­carrière. Want wat de Antwerpse Zes hebben betekend voor Belgische mode, heeft het groepje van Hutten en co. gedaan voor het Dutch Design: er een begrip van gemaakt.

Na zijn studies aan de Design Academy in Eindhoven maakte Richard Hutten nog een stop in San Francisco voor een stage, om daarna te stranden in Rotterdam, waar hij intussen al vijfentwintig jaar woont en werkt. “Rotterdam is de enige Nederlandse stad met grootstedelijke allures. Nederlandse kunstenaars, designers en architecten komen naar hier. Hier gebeurt het.” En we kunnen hem geen ongelijk geven, zo blijkt.

De watertaxi voert ons met volle vaart – onze fotograaf moet zijn best doen om tijdens het nemen van de foto’s niet uit de boot te worden gekieperd – de Nieuwe Maas over richting het westen van de stad. In het Makers District, een site in het Merwe-Vierhaven­kwartier (M4H), bieden panden die vroeger gebruikt werden voor fruit­distributie een thuis aan een aardig onderonsje van creatievelingen. Ook Hutten heeft hier sinds jaar en dag zijn studio. “Als ik hier ’s morgen door fiets, lijk ik een beetje op wereldreis. Fruitboten uit alle windstreken meren er aan. Verse ­banaantjes uit Puerto Rico lijken me heerlijk, maar naar de veilingen ben ik nog niet geweest. Die zijn al om 6 uur ’s morgens, een beetje vroeg voor mij. (lacht) Ooit heeft een vrachtwagen wel zijn lading voor de studio verloren. De stoep zag oranje van de sinaasappelen.”

Sabine Marcelis

Lunchen doet hij aan de overkant van zijn atelier, bij de stadsboerderij. Een initiatief van de organisatie Uit Je Eigen Stad, die de voedselproductie terug naar de stad wil brengen en stadsbewoners bewust wil maken van wat ze eten. Wat je op je bord krijgt, komt van de omliggende tuinen en akkers.

De kans dat hij bekende buren, zoals designers Studio Wieki Somers en Sabine Marcelis, tegenkomt tijdens het verorberen van een broodje makreel – zijn favoriet – is groot. Ook zij vestigden hun ateliers in de fruithaven.

Kunstenaar Joep van Lieshout, een goede vriend van Hutten, zit ook om de hoek. Wanneer we bij hem arriveren, worden we verwelkomd door de geur van gerookte worstjes. Is Van Lieshout aan het barbecueën? Ongeveer: in de loods van zijn Atelier van Lieshout zijn ze bezig aan een nieuw kunstwerk. Salami’s en hammen, in een niet-eetbare vorm, hangen aan het spit. Het lijkt alsof we bij de betere slager zijn. Alledaags is zijn werk niet. Zijn Domestikator veroorzaakte vorig jaar nog heel wat controverse. Googel even en je kan begrijpen waarom sommigen hem het enfant terrible van de kunstwereld noemen.

De Erasmusbrug. Beeld Senne Van Der Ven

Maar hier in zijn studio in Rotterdam draait het niet alleen om hem. Met zijn stichting AVL-Mundo wil hij creatief talent samenbrengen. Het werk van ­verschillende kunstenaars is te zien in de exporuimte achter de werkplaats en in de beeldentuin die gratis te bezoeken is.

De kunstwerken buiten worden omgeven door de Rotterdamse voedseltuin, die de voedselpakketten van Rotterdam voorziet van verse groenten en fruit. Die loopt helemaal door tot aan de voordeur van kunstenaar en uitvinder Daan Roosegaarde. Een van zijn beroemde Smog Free Towers voorziet het stukje gedempt dok van zuivere lucht.

Fucking Beiroet

Bijdragen aan die zuivere lucht doen we vandaag, een beetje tot onze schaamte, niet. Het weer mag dan wel onverwacht opnieuw in een betere bui zijn, voor onze trip naar het centrum huurde Hutten een auto. Totaal tegen zijn natuur in, maar hij wilde niet met een stel doorweekte fietsers opgescheept zitten. De ­stoplichten in Rotterdam hebben nochtans regensensoren, die ervoor zorgen dat fietsers in de regen sneller kunnen doorfietsen en niet voor een rood licht moeten staan verzuipen. Geniaal en een van de vele bewijzen dat Rotterdam een van de meest vooruitstrevende steden van de Lage Landen is.

“Maar voor vandaag is de auto wel lekker efficiënt, toch?”, lacht Hutten. En of. Wanneer we door de straten van Rotterdam-West rijden, waar hij in de jaren 90 ook kort heeft gewoond, richting Het Industriegebouw in het centrum, ­vertelt Hutten hoe het hier vroeger eerder desolaat was, hoe vrolijke graffiti­slogans à la ‘It’s fucking Beiroet here’ bewezen dat mensen hier niet echt voor hun plezier kwamen. Dat is nu anders. “De dichtgetimmerde panden hebben plaatsgemaakt voor leuke winkeltjes en restaurants. De junks en daklozen ­verdwenen en er kwamen gezinnen in de plaats. Niet alleen deze buurt is getransformeerd. De hele stad.”

Hotel New York, gelegen op de Kop van Zuid. Beeld rv

Zoals het een echte Nederlander betaamt, doet Hutten normaal alles met de fiets. Zijn huis is energieneutraal en reizen probeert hij te beperken. Af en toe een trip naar Azië, waar zijn sterrenstatus piekt tot ongekende hoogtes. “In de jaren 90 kwam ik als eerste ontwerper in Japan. Ik was daar de enige westerse ontwerper en kreeg alle pers over me heen. Mijn eenvoudige ontwerpen sluiten goed aan bij de Japanse traditie. Ook de humor in mijn werk werd gesmaakt en de populariteit sijpelde al snel door naar de rest van Azië.”

De trots op het Dutch Design wordt in Rotterdam dan ook niet onder stoelen of banken geschoven. Dat bewijst Groos, een designwinkel waar ze werk verkopen van lokale ontwerpers, zowel van grote namen als van opkomend talent. Te vinden in het Industriegebouw, een icoon van de Rotterdamse wederopbouw, ontworpen door architect Huig Maaskant. Het biedt ook onderdak aan een heleboel galerijen, restaurants (voor de beste pizza moet je volgens Hutten bij Old Scuola zijn, “zit hier altijd tsjokvol”) en kantoren voor jonge starters en het wereldberoemde architectenbureau MVRDR. Dat mag Dolce & Gabbana en Bulgari onder zijn klanten rekenen, en het ontwierp ook de Markthal. Wie er al eens een daguitstap naar Rotterdam op heeft ­zitten, is de Markthal ongetwijfeld al ­gepasseerd. Ja, de vele foodstandjes zijn indrukwekkend, maar geef ook eens je ogen de kost en kijk een keertje omhoog.

Museum Boijmans Van Beuningen

“Op het plafond zie je het 11.000 m2 grote kunstwerk Hoorn des overvloeds van Arno Coenen”, legt Hutten uit. “Om de illustraties te maken, waren er servers nodig die even zwaar zijn als degene die Pixar Studios gebruikt voor animatiefilms. Internationaal wordt er wel eens gesproken over de Sixtijnse Kapel van Rotterdam.”

Zijn eigen werk behoort inmiddels tot de permanente collecties van musea als het MoMa in New York, het Londense Victoria and Albert en het Art Institute of Chicago, om er maar een paar te noemen. Zelf pikt hij regelmatig ook een expo mee, zoals onlangs bij kunstgalerij Garage Rotterdam. Gelegen in een oude Volkswagen-garage in het Laurenskwartier. Nog tot eind oktober kun je er de expo Prosecute my Posture bekijken. Vier internationale kunstenaars tonen werk over de identiteit en staat van het kwetsbare lichaam. Een van hen, Jimmy Robert, zal met zijn live danceperformance Metallica ook te zien zijn in Pure Rubens in het Museum Boijmans Van Beuningen. Het museum nodigt bij de overzichtstentoonstelling over Rubens artiesten uit de dans-, muziek- en theaterwereld uit om zich te verdiepen in de verhalen uit de werken van Rubens. Ook het Rotterdams Philharmonisch Orkest en het Scapino Ballet brengen hun vertolking van het werk van de kunstschilder.

Richard Hutten in Garage Rotterdam. Beeld Senne Van Der Ven

Voor onze laatste stop ontsnappen we even aan de stadsdrukte en trekken we naar het Euromastpark, genoemd naar de 185 meter hoge uitkijktoren. “Een ­toeristische attractie, zou je denken, maar ook veel Rotterdammers komen hier regelmatig even uitwaaien. Toen mijn kinderen jonger waren, woonden we aan de voet van Euromast. We hadden zelfs een abonnement.”

Eenmaal in de lucht valt pas op hoe groen Rotterdam is. De natuur lijkt goed stand te houden tussen de architecturale parels en wolkenkrabbers die zich in de stad blijven vermenigvuldigen. “Kijk je een beetje verder, dan zie je Delft en Den Haag. Aan de andere kant zijn er de torens van Doel. Vanuit dit perspectief besef je wel dat Rotterdam slechts een stipje is, een van de zovele op de ­wereldbol, een groot dorp eigenlijk.”

Maar wat voor een. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234