Donderdag 27/06/2019

seks & liefde

Condoommoeheid: feit of fabeltje?

Waarom blijft het condoom voor zo velen een spelbreker in de slaapkamer? Beeld Levi Jacobs

Homo’s zouden ze minder vaak gebruiken nu hiv beter te bestrijden en behandelen valt, maar ook hetero’s lopen er niet hoog mee op: condooms zijn volgens heel wat mensen een domper op de feestvreugde, ook al gebruik je een glow in the dark-exemplaar. 

"Nooitnooit?" "Nooitnooit. Tenzij op festivals, want ik heb gehoord dat je daar al van naar het toilet gaan een soa kunt oplopen." Wie zegt dat je na je dertigste geen vrienden meer maakt, moet maar eens ‘voor een artikel’ wildvreemden aanspreken over hun seks­leven omdat je ‘echte’ vrienden het beu zijn hun bekentenissen in de krant te lezen.

Wanneer men het doorgaans heeft over condoom­moeheid, dan wordt de homoseksuele gemeenschap vaak geviseerd. Zij zouden – voornamelijk volgens een grootschalige Australische studie van The Lancet – het kapotje steeds vaker achterwege laten nu de PrEP-pil een grotere rol speelt in hun seksuele gezondheid. PrEP, of pre-exposure profylaxis, is een preventief hiv-medicijn dat gezonde mensen bij onbeschermde seks volledig beschermt tegen infectie.

Tim Devriese, journalist en een van de eerste mensen in ons land die PrEP toegediend kreeg, uitte zijn ongenoegen op Twitter toen een zoveelste kranten­artikel het nieuwe geneesmiddel verantwoordelijk achtte voor een daling van het condoomgebruik. “Ik lees werkelijk nooit een artikel over condoom­moeheid bij hetero’s door de anticonceptiepil.”

“We hebben nochtans geen concrete, recente cijfers over hoe consistent de Belgische bevolking condooms gebruikt – noch van de hetero­seksuelen, noch van homo­seksuelen”, zegt Sandra Van den Eynde, beleids­medewerker preventie van seksueel overdraagbare aandoeningen en hiv bij Sensoa. De organisatie ziet bovendien ook af van de term ‘condoom­moeheid’ in haar communicatie.

“Er zijn verschillende redenen waarom mensen besluiten geen condoom te gebruiken”, aldus Van den Eynde. “Condoom­moeheid vind ik kort door de bocht. Mensen stoppen niet enkel met het rubbertje omdat ze het ‘beu’ zijn. We zien bijvoorbeeld dat heel wat koppels geen condoom meer gebruiken na een aantal maanden omdat ze het bij één bedpartner houden en ze het gevoel hebben dat ze hun partner kunnen vertrouwen en er andere anticonceptie gebruikt wordt die instaat voor zwangerschapspreventie. Anderen geven aan dat ze minder plezier beleven aan seks wanneer er een condoom in het spel is, sommigen vrezen dat ze hun erectie zullen verliezen.”

Piemelsafari

Uit het Sexpert-onderzoek dat in 2013 de Vlaamse seksuele gezondheid in kaart bracht – die studie waaruit voortkwam dat wij gemiddeld een fascinerende 1,2 keer seks per week hebben – bleek destijds dat het condoomgebruik bij de seksueel actieve deelnemers sowieso redelijk laag lag.

Slechts 8,6 procent gebruikte een condoom bij het laatste seksuele contact. Bij mensen zonder vaste partner was dat één op de drie. Bijna de helft van de ondervraagde Belgen (zo’n 42 procent) gaf aan dat ze vonden dat het condoom het voorspel onderbreekt, terwijl 32 procent het ‘eens’ of ‘helemaal eens’ was met de stelling dat het kapotje de seksuele daad om zeep helpt. Een even groot percentage vond dat condooms een vrijpartij oncomfortabel maken voor beide ­partijen.

Ook wanneer ik rondvraag in mijn niet-zo-nabije omgeving zegt bijna iedereen (vaak met opvallend luide stem) dat ze condooms onaangenaam vinden – al zien de meesten het nog steeds als een noodzakelijk kwaad bij one­night­stands. “Je weet niet op wat voor safari die piemel al geweest is hé!”

“Het is misschien cliché, maar het voelt gewoon minder lekker”, vindt Pieter. “Mijn eerste keer, en alle keren in die relatie die erop volgden, was zonder condoom, dus wie weet voelt het daarom minder goed – omdat ik het niet zo aangeleerd heb.” Bij eenmalige vrijpartijen haalt hij het rubbertje meestal wel boven, maar doorgaans ontziet hij zich dat liever – als zijn bedpartner daarmee akkoord is. Ook Lennart zet zijn penis niet graag een hoedje op. “Het onderbreekt mijn natuurlijke flow en het is altijd een awkward moment: wie haalt het condoom boven, wie doet hem om... het voelt zo gedirigeerd tijdens een daad vol passie.”

Nouria beaamt. “Het is altijd stuntelen. En die geur... nee bedankt. Ik ben niet allergisch aan latex of glijmiddel, maar om de een of andere reden ga ik altijd over mijn nek als ik dat ruik.” Ook Alexandra kan niet genieten van seks met condoom. “Ik ben een controle­freak, en sinds een vriendje dat ding ooit eens ín mij is kwijtgeraakt ben ik panisch dat mijn bedpartner hem niet goed heeft omgedaan. Tijdens het vrijen ben ik dan alleen maar bezig met daaraan te denken.” Orale seks met een condoom vindt ze dan weer minder erg, “al doe ik dat enkel als het rubber een appelsiensmaakje heeft. Anders zit je net op een oude ballon te sabbelen.”

Vlam uit de pijp

Toegegeven, in het heetst van de strijd rond je heen moeten grabbelen op zoek naar een ritselende verpakking haalt de vlam wel wat uit de, nou ja, pijp. Volgens seksuoloog Wim Slabbinck baart oefening echter kunst. “Ik raad alle jonge mannen aan om op voorhand al een paar keer een rubber af te rollen om te weten hoe dat gaat. Zo ben je op het moment zelf beter voorbereid. Vrouwen kunnen dat trouwens ook doen. Heel wat mannen vinden het fijn wanneer hun partner een actieve rol speelt in het aanbrengen van het condoom. Dat kan met de handen, maar evengoed met de mond. Probeer er een spelletje van te maken tussen jullie twee”, aldus Slabbinck.

Het vinden van een condoom dat perfect (bij jou) past, is ook ontzettend belangrijk, weet Slabbinck. “Een condoom mag niet te knellend aanvoelen – dat is een veelgehoorde klacht, dus pasvorm is zeker belangrijk, maar voor sommigen kan het vinden van een condoom met de juiste geur of een andere textuur ook een wereld van verschil uitmaken.”

Hij verwijst naar de Condomerie, een speciaalzaak in Amsterdam waar je ontzettend veel verschillende soorten kapotjes kan bestellen. Ze hebben een uitgebreid assortiment, waaronder ook vegan condooms, en gaan prat op hun ‘condooms op maat’ – waarbij je op hun website de omtrek en lengte van je jongeheer ingeeft en vervolgens je ‘maat’ te weten komt én tips krijgt voor condooms die het beste bij je zouden passen. Geïnteresseerden kunnen zich ook inschrijven voor een proefpakket, waarin verschillende merken in jouw maat concurreren om jouw voorkeur.

Schaamrood op de wangen

Het valt op dat wie toegeeft amper een condoom te gebruiken, dat toch met het schaamrood op de wangen doet. Het is om die reden dat ik mezelf ook handig uit dit artikel schrijf – het aantal keren dat ik onveilige seks heb gehad, is wellicht het aantal volt dat ze door mijn vaders borstkas zouden moeten jagen wanneer hij dat getal te lezen zou krijgen. De enigen die schokschouderend meedelen dat ze geen condooms gebruiken, zijn zij die in een lange, monogame relatie zitten en vertrouwen op de pil, de NuvaRing of het spiraal om ongewenste zwangerschappen te voorkomen. “Een baby is toch wel de soa die je het minst graag oploopt”, wordt er gegrapt. En toch. Er is een verschil tussen zo vertrouwd zijn dat je elkaars mee-eters op de rug uitknijpt, en het delen van bacteriële infecties.

“Heel wat koppels besluiten na een aantal maanden om geen condoom meer te gebruiken en volledig te vertrouwen op andere anti­conceptie, maar ze vergeten zo dat ze niet beschermd zijn tegen soa’s”, zegt Sandra Van den Eynde. “Het is een goede gezondheidsgewoonte om – voor je die beslissing neemt – eerst even een test af te leggen, dat kan trouwens gewoon bij de huisarts.”

Matthias weet daar alles van. “Ik heb al heel vaak onveilige seks gehad, maar ik heb me wel altijd laten testen. Ondertussen weet mijn huisarts al lang hoe laat het is wanneer ze me weer eens in haar wachtzaal ziet.” De twintiger kan niet vanbuiten zeggen hoeveel testen hij ondertussen al heeft afgelegd. “Wil je dat ik eens in mijn Bankcontact-app zoek naar overschrijvingen aan het labo?”

Pieter daarentegen heeft zich nog geen enkele keer laten testen, ook al vrijt hij zeker niet altijd veilig. “Eén keer heb ik het bijna gedaan, omdat het meisje met wie ik in bed was gedoken ook seks had gehad met een kerel die nogal een reputatie had. Maar ik moest toen antibiotica nemen voor iets anders en ik dacht dat het ook wel zou oplossen.”

Volgens de recentste cijfers van Sciensano, wetenschappelijk instituut voor de volksgezondheid, is chlamydia de meest vastgestelde soa in Vlaanderen en in België – met gonorroe en syfilis op de tweede en derde plaats. Het aantal geregistreerde gevallen in Vlaanderen is tussen 2002 en 2014 significant gestegen, en die stijging is het sterkst bij jonge vrouwen tussen 15 en 34 jaar en bij mannen tussen 20 en 40 jaar.

“Dat er meer geregistreerde gevallen van chlamydia zijn, wil niet per se zeggen dat de soa nu meer voorkomt”, klinkt het bij Sensoa, dat in 2012 met een grote sensibiliseringsactie startte om het testen op soa’s (met name chlamydia, omdat dat geen onmiddellijke symptomen geeft maar toch gevaarlijk kan zijn) te bevorderen. “Er zijn meer testen uitgevoerd, dus is het logisch dat er ook meer infecties opduiken. Het is nog niet duidelijk of er ook echt meer gevallen van chlamydia  zijn.”

Duikpak

Hoewel er geen officiële cijfers zijn die kunnen bevestigen dat de anticonceptiepil ervoor gezorgd zou kunnen hebben dat we de rubbertjes aan de wilgen hangen, hoor ik ook vaak het omgekeerde verhaal. Heel wat (jonge) vrouwen zeggen een afkeer te hebben van hormonale oplossingen, en keren terug naar het vertrouwde kapotje.

Zo ook Frank en zijn vriendin. “Mijn lief heeft weinig zin in hormonale anticonceptie en in wat dat met haar lichaam en gemoed zou kunnen doen. Ik kan haar daar wel in volgen. Op zich vind ik een condoom ook niet ongemakkelijk of storend. Je kiest als koppel samen voor het soort anticonceptie vind ik. Ik ben niet te beroerd om mijn verantwoordelijkheid daarin te nemen.”

Toch mag een condoom best wel wat geiler in de markt gezet worden. Zolang we het kapotje blijven behandelen als een vuilniszak voor soa’s, een duikers­pak om af te dalen in de krochten der angst­aanjagende ziektes, gaat niemand hijgend van genot een rubbertje omrollen. Dat hebben ze bij Beiersdorf – het bedrijf dat onder andere ook Nivea onder de vleugels heeft – goed begrepen. Bij de lancering van hun nieuwe condoommerk Duo vorig jaar lag de nadruk vooral op het seksuele plezier: er was een erotische foto­tentoon­stelling, er werden erotische kortverhalen voorgelezen en iedereen kreeg een boekje met tips om het condoom te integreren in het liefdes­spel mee naar huis.

“Een goed idee”, vindt ook Slabbinck, “om de nadruk te leggen op de bevredigende eigenschappen van seks – en dat die seks nu eenmaal met condoom gebeurt – eerder dan per se op de beschermende aspecten van het condoom.”

Smurrie

Een rubbertje heeft namelijk ook heel wat voordelen. “Ik vind met condoom vrijen iets fijner omdat ik – ook al heb ik veel zin – doorgaans wat droger ben en een condoom het dan toch makkelijker maakt”, zegt Claire. Bijna alle vrouwen die ik spreek geven aan dat ze het fantastisch vinden om achteraf niet met de knoeiboel te zitten. “Zeker als we daarna nog op café moeten is het fijn om me tijdens een lachbui geen zorgen te moeten maken dat alle smurrie eruit gaat lopen”, giert Sofia.

Hetzelfde geldt voor Luna. “Mijn vriend en ik hebben alleen seks zonder condoom wanneer mijn huisgenoten niet thuis zijn en mij niet naakt door de gang kunnen zien waggelen met een prop Kleenex tussen de benen. We plannen dat echt in.”

“Iedereen weet eigenlijk wel dat een condoom gebruiken de beste beslissing is, hoe kut het ook mag voelen soms”, zegt Marnix met een knipoog. “Het is een kwestie van gezond verstand: als je wilt gaan dansen in een onweer, dan doe je toch een regenjas aan?”

Lisa blaast. “Ja, maar soms ben ik wel bereid om een bronchitis op te lopen, hoor makker.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden