Maandag 17/06/2019

Binnenkijken

Binnenkijken in een bank: een surrealistische bad trip

Beeld Loek Blonk

Voor vermogensbeheerder Creutz & Partners ontwierp Studio Job een knettergek kantoor vol knipogen naar geld. Het werd een groteske ‘fuck you’ naar de financiële wereld.

Ga in Luxemburg Stad gelijk welke bank of vermogensbeheerder ­binnen, en je belandt in een ­corporate omgeving vol discrete luxematerialen en correct design. Saai en veilig, zoals het imago van het belastingparadijs zelf. Een mens zou heimwee krijgen naar de renaissance. Toen bestelden ­bankiersfamilies als De Medici of de Fuggers bij de beste ambachts­lui en kunstenaars extravagante interieurs of over the top kunstobjecten. Het zijn die kunstschatten die de eeuwen overleefden, niet hun bankactiviteiten.

Precies bij die traditie wou Studio Job aanknopen, toen de Luxemburgse vermogens­beheerder Creutz & Partners bij hen aanklopte voor een interieuropdracht. Job maakte van hun kantoor, recht tegenover het Groothertogelijk Paleis, een spraakmakende folie. Een groteske fuck you naar de wereld van het geld.

Eigen munteenheid

“Het is alsof je in een surrealistische bad trip bent beland”, zegt Job Smeets, de Belgische mede­oprichter van Studio Job. Alice in Wonderland meets Andy Warhol, zoiets. De paraplubak is een haai met opengesperde muil, de sofa’s hebben de vorm van een hotdog en een hamburger, boven de vergadertafel hangt een enorme sigaar als ­kroonluchter. Verwijzin­gen naar de wereld van het grote geld zijn er overal. De tapijten hebben een print van munten of bankbiljetten, er is behang en wc-papier met dollartekens, er staan 75 eekhoornvormige spaarpotten uitgestald en als jachttrofee hangt er een ‘stier en beer’ aan de muur: de symbolen van de beurs.

Beeld LOEK BLONK

Smeets: “We hebben ook een eigen munteenheid ontwikkeld – drieduizend munten hebben we gemaakt. Wie weet worden die als collector’s item ooit enorm veel waard. De macht van het geld, daarover gaat mijn hele installatie. Yves en Marcel Creutz waren droomklanten: het zijn twee excentrieke bankiers en kunstverzamelaars met een heel eigen kijk op vermogen. Kom je hier als klant binnen, dan ga je lachend weer buiten. We kregen carte blanche. Voor mensen die je zoveel vrijheid geven, ga je automatisch harder werken.”

Beeld LOEK BLONK

Het resultaat: er staan honderd originele Studio Job-ontwerpen in het interieur van de Luxemburgse vermogensbeheerder.

“Als over tien jaar de huur van dit historische pand uit 1550 afloopt, kan de hele inboedel eruit”, zegt Job Smeets. “Van slim vermogensbeheer gesproken. Bij andere bankkantoren zit hun investering in dure interieur­bedrijven en waanzinnige materialen genre marmer en wengé. Die belanden bij de huur­opzeg zomaar in de container. Ik wou losse kunstwerken maken, die ook in een andere context hun waarde behouden. Koop je iets van Job, dan heb je misschien meer rendement dan op de bank.”

Eén grote provocatie

Als gewone sterveling mag je het kantoor niet binnen. Daarom heet de totaalinstallatie ook ‘Always Close’, waarbij ‘close’ verwijst naar “hoe dicht Creutz & Partners bij de klanten staat”. Het pand is één grote provocatie, terwijl Creutz & Partners net bekendstaat om zijn conservatieve werkwijze.

Een gordijn van dollar- en eurotekens, een sigaar als kroonluchter, een bankbiljet als tapijt: vergaderen over je vermogen is nergens leuker dan bij Creutz & Partners. Beeld LOEK BLONK

“Tegelijk is onze installatie heel functioneel”, zegt Smeets. “Alles wat je in een ‘normaal’ bankgebouw verwacht, is hier ook, alleen in een andere vorm: beeldschermen, vergaderruimtes, een keuken, een sigarenhumidor, een SMEG koelkast (die nu ‘SMUG’ heet, TD) en een discrete ruimte om deals af te sluiten. Alleen kregen alle losse elementen een dosis kitsch, humor en branie over zich heen.”

De graaicultuur, het fake news, de verkwisting, het geloof in virtuele munten zoals de bitcoin: de installatie in Luxemburg zit vol symboliek en weerspiegelt onze tijd helemaal. Tegelijk is het interieur ook een zelfportret, want Smeets heeft – sinds de oprichting van Studio Job in 1998 – een ambigue relatie met geld: “Ik ben heel slecht in geldzaken. Ik kan er moeilijk mee om. En ik weet eigenlijk totaal niet hoeveel er op mijn bankrekening staat.”

Beeld LOEK BLONK

Het verklaart waarom geld regelmatig opduikt in zijn ontwerpen voor Studio Job: ‘Job Office’ lijkt een brandkast met gouden sleutel, maar is een kantoorkast voor meubellabel Lensvelt, ‘Monkey Business’ is een vergulde schatkist waaruit een aap munten steelt. “Het is natuurlijk allemaal heel erg ironisch. Ik lach met de wereld van het geld, maar ik heb er zelf veel van nodig om mijn ideeën uit te voeren.”

Niet het minst omdat veel van zijn limited edition-ontwerpen ‘onbetaalbaar’ veel handwerk ­vergen. Job werkt in zijn atelier in Tilburg met houtbewerkers, vergulders, bronsgieters, glas-in-loodmakers: allemaal eeuwenoude ambachten die door de 20ste-eeuwse massa­designproductie grotendeels zijn verdwenen. “Was ik in de tijd van Gerrit Rietveld geboren, dan maakte ik gegarandeerd zo’n rationeel, functionalistisch design. Maar met Studio Job wil ik het verhaal van onze tijd vertellen.”

Of zoals hun fonkelnieuwe website schreeuwt: ‘We Fuck Minimalism’.

STUDIO JOB

Nederlands kunst- en designcollectief van Job Smeeds en Nynke Tynagel / bestaat sinds 1998 / maakte naam met gedurfde sculp­turen als ‘Curved Cabinet’ (1999) en ‘Craft’ (2001) / meer info op studio-job.com (opgepast, epilepsiegevaar)

Beeld LOEK BLONK
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden