Zondag 17/11/2019

Aids verspreidt zich als lopend vuurtje door Oost-Europa

Beeld thinkstock

Ondanks de inspanningen van Oost-Europese en Centraal-Aziatische overheden om aids te bestrijden, een van de acht millenniumdoelstellingen, verspreiden de hiv-besmettingen in deze regio zich als een lopend vuurtje. Een bestraffend drugsbeleid, discriminatie en problemen met de toegang tot geneesmiddelen en therapie leiden ertoe dat deze epidemie volgens experts moeilijk te beheersen valt.

De WHO schat dat slechts 23 procent van de mensen die in aanmerking komen voor de hiv-medicijnen in Oost-Europa en Centraal-Azië ze ook daadwerkelijk ontvangen.

"In de meeste post-Sovjetlanden waar hiv vooral voorkomt bij injecterende drugsgebruikers, werken het harde beleid en de discriminatie in de gezondheidszorg verlammend op het vlak van aidsbestrijding", zegt Daniel Wolfe, directeur van het International Harm Reduction Development Programme van de Open Society Foundations.

170.000 nieuwe infecties in 2011
De cijfers die de omvang van de problemen in deze regio aantonen, beloven niet veel goeds. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is er een dalende trend van hiv-infecties wereldwijd, maar is dat voor Oost-Europa en Centraal-Azië (OECA) net omgekeerd. De WHO spreekt over 170.000 nieuwe hiv-infecties in de regio in 2011. Daarmee stegen die met 22 procent in Oost-Europa en Centraal-Azië sinds 2005. Er zijn geen tekenen van een vertraging.

Zeventig procent van de nieuwe infecties komt voort uit intraveneus drugsgebruik, zegt de WHO. Activisten zeggen dan ook dat de sleutel tot de aanpak van de epidemie in de eerste plaats in de bestrijding van intraveneus drugsgebruik ligt.

"Bestraffend drugsbeleid moet worden gestopt. Mensen laten zich dan niet behandelen uit angst voor strafrechtelijke vervolging of problemen met de politie. Er zijn gevallen bekend van mensen die liever het risico lopen op hiv dan zich te melden bij een centrum om naalden uit te wisselen", zegt Dasha Ocheret van het Euraziatische Harm Reduction Network.

Methadon verboden in Rusland
Rusland en Oekraïne kampen met de grootste problemen. Zo is bijvoorbeeld de behandeling met methadon of buprenorphine als vervangmiddelen voor heroïne, gebruikelijk in een groot deel van de rest van de wereld, bij wet verboden in Rusland. Critici van de methadonbehandeling in Rusland beweren dat die de patiënten verslaafd houdt of dat de westerse landen de behandeling willen aanbieden in Rusland voor commercieel gewin.

Maar nu Rusland de afgelopen jaren in opkomst is als belangrijke donor in het OECA-gebied, groeit de vrees dat de Rusische houding met betrekking tot drugsbehandeling met methadon een invloed zal hebben in andere staten. "Rusland is een serieuze regionale speler en het Russische beleid ten aanzien van drugs zal invloed hebben op andere landen in de regio", zegt Ocheret.

Intimidatie en vervolging
Desondanks zijn experts het erover eens dat de verspreiding van hiv onder injecterende drugsgebruikers grotendeels kan worden gestopt als behandeling met vervangmiddelen in combinatie met naalduitwisselingsprogramma's worden aangeboden. Maar zelfs in OECA-landen waar naalden en vervangingsbehandelingen worden aangeboden, zijn er vaak ernstige problemen met de toegankelijkheid van die programma's. Veel ambtenaren blijven de effectiviteit ervan in twijfel trekken en financiële ondersteuning weigeren.

Een nog groter probleem is de actieve vervolging van diegenen die openheid proberen te creëren. "Intimidatie van drugsgebruikers is routine bij de politie. Drugsgebruikers, mensen uit de seksindustrie en dienstverleners hebben getuigd over hoe de politie hen zwaar mishandelde. Ook zijn er meldingen waarbij drugs door de politie in huizen of op personen werden aangebracht en gebruikt als bewijs om hen te arresteren", zegt een woordvoerder van de International HIV/AIDS Alliance in Oekraïne.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234