Review

‘Werk ohne Autor’: Hollywood-saus bederft episch werk ★☆☆☆☆

1 om Schilling kruipt in ‘Werk ohne Autor’ in de huid van Kurt Barnert, een personage dat heel veel weg heeft van de beroemde kunstschilder Gerhard Richter. © rv

Met het epische Werk ohne Autor keert Florian Henckel von Donnersmarck na een mislukt Hollywood-avontuur terug naar Duitsland. Maar de eigenzinnigheid van Das Leben der Anderen is hij onderweg verloren.

Zoals wel vaker het geval is, is de Oscar voor beste niet-Engelstalige film ook dit jaar een van de interessantste en meest kwalitatieve categorieën. Het Mexicaanse Roma en het Poolse Cold War zijn nu al uitgegroeid tot bijna klassieke meesterwerken. De Japanse film Shoplifters won de Gouden Palm in Cannes, en het Libanese Capharnaüm mocht op hetzelfde festival de juryprijs in ontvangst nemen. De vijfde nominee is Werk ohne Autor, een Duits epos van Florian Henckel von Donnersmarck.

Share

Een tweede Oscar zit er dus niet in. Daarvoor is het talent dat Von Donnersmarck in ‘Das Leben der Anderen’ toonde, te veel bezoedeld door de flauwe clichés van ‘The Tourist’

Von Donnersmarcks naam zal altijd met twee heel uiteenlopende films verbonden blijven. Er is het puike, fel bejubelde Das Leben der Anderen, een historisch drama over de Stasi dat de Oscar voor beste niet-Engelstalige film won. En er is het flauwe The Tourist, een Amerikaanse thriller met Johnny Depp en Angelina Jolie, die zich vooral onderscheidde door de haast unaniem negatieve recensies.

Acht jaar na The Tourist keert Von Donnersmarck terug naar Duitsland, voor een film die nauw aansluit bij Das Leben der Anderen. Ook in Werk ohne Autor dienen de hoofdpersonages immers als een prisma voor de Duitse geschiedenis. Enig probleem: de hollywoodiaanse logica dat sentiment belangrijker is dan geloofwaardigheid, heeft Von Donnersmarcks films bedorven.

Tom Schilling (Oh Boy) speelt Kurt Barnert, een Duitse kunstschilder die overduidelijk geïnspireerd is op de beroemde Gerhard Richter. (Volgens Richter “misbruikt” en “vervormt” Werk ohne Autor zijn levensverhaal.) Barnert groeit voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog op in Dresden, en ziet hoe zijn labiele tante door de nazi’s wordt weggevoerd. Na de oorlog leert hij hoe hij de communistische idealen van de DDR moet schilderen, vlucht hij samen met zijn geliefde Ellie (Paula Beer) naar het Westen én kruist zijn leven met dat van Carl Seeband (Sebastian Koch): de vader van zijn vriendin, en toevallig ook de nazi-arts die zijn tante de gaskamer instuurde.

Geforceerd

Von Donnersmarck passeert zo alle belangrijke hoofdstukken uit de recente Duitse geschiedenisboeken. Een enkele keer resulteert dat in prachtige cinema: dat ene shot waarin geallieerde bommenwerpers over Dresden scheren, is pure klasse. Maar voor de overige 188 (!) minuten is dit een geforceerde, weinig geloofwaardige en véél te sentimentele tv-film.

Waar Das Leben der Anderen drama en spanning feilloos combineerde, voelt Werk ohne Autor aan als een vermoeiende aaneenschakeling van scènes waarin zowel oprechte emotie als suspense ver te zoeken is. In die scènes lopen bordkartonnen figuren rond – vooral Koch, die een onwaarschijnlijk eenzijdige nazi neerzet, is storend – die ongeloofwaardige dialogen proberen uit te spreken en verdwalen in de doolhof van Von Donnersmarcks verhaallijnen.

Een tweede Oscar zit er dus niet in. Daarvoor is het talent dat Von Donnersmarck in Das Leben der Anderen toonde, te veel bezoedeld door de flauwe clichés van The Tourist. Toch heeft Werk ohne Autor succes: een prijs in Venetië staat al op het palmares, en een Oscar-nominatie voor beste niet-Engelstalige film dus ook. Is het door de ambitie en de epische speelduur? Met drie uur aan oorlogstrauma’s en politieke geschiedenis verleent Von Donnersmarck zijn film meteen een aura van belangrijkheid. Zeker als hij en passant ook een biopic van ’s lands bekendste schilder maakt.

Tot slot zullen heel wat critici – ook wij – zich erop hebben verheugd dat de Duitse filmmaker een Amerikaanse carrière heeft laten liggen en is teruggekeerd naar zijn corebusiness: het Duitse Drama. Maar dan wel overgoten met een Tinseltown-saus die de smaak van alle lekkere ingrediënten verdoezelt. In de VS kunnen ze dat wel smaken: een behapbare historische film, Europees genoeg om exotisch te zijn, Amerikaans genoeg om een groot publiek te kunnen verleiden. Geen rasfilm, maar een compromis. 

Het beste van twee werelden, dus? Nee hoor: een flauw afkooksel van wat een indrukwekkende film had kunnen zijn.

nieuws

cult

zine