Filmrecensie

'The Death of Stalin': De meest amusante geschiedenisles die we ooit hebben gekregen

2 © RV NICOLA DOVE

Een komedie over Stalin: je moet het maar durven. Maar Armando Iannucci, het brein achter de succesvolle HBO-reeks Veep, is niet bang van bijtende humor die ook ergens over gaat. Al is het vooral zijn ensemblecast die The Death of Stalin tot hoogst entertainende geschiedenis verheft.

De voorzichtigste schattingen houden het op zo'n drie miljoen, andere historici doen de cijfers oplopen tot vijftien miljoen. Maar ook al zullen we nooit weten hoe veel slachtoffers er onder zijn bewind zijn gevallen, we kunnen met vrij veel zekerheid zeggen dat Jozef Stalin geen doetje was, en al zeker geen bron van pret. Maar de Britse regisseur Armando Iannucci, die in tv-series als The Thick of It en Veep en zijn eerste langspeelfilm In the Loop genadeloos de Britse en Amerikaanse politiek op de korrel nam, zoekt toch naar de humor tussen de horror. En hij vindt die nog ook.

The Death of Stalin, zijn nieuwste film, is nauwelijks bezig wanneer Stalin zelf (Adrian McLoughlin) neerzijgt en daarbij meteen ook zijn tapijt bevuilt: het startschot voor een even gewetenloze als van de pot gerukte machtsstrijd tussen zijn kring van scrupuleuze getrouwen. Terwijl ze openlijk om het heengaan van hun Grote Leider betreuren, zijn ze achter de schermen naarstig aan het werk om elkaar al dan niet figuurlijk uit de weg te ruimen en zo het laken naar zich toe te trekken.

Share

'The Death of Stalin' verveelt niet én biedt een bijzondere inkijk in de radarwerken van een moreel door en door rot regime

Vooral Lavrenti Beria (Simon Russell Beale), het agressieve hoofd van de geheime dienst, en Nikita Chroesjtsjov (Steve Buscemi), de zielige, maar gewiekste voorzitter van de Communistische Partij, komen tegenover elkaar te staan. Wie zijn geschiedenis kent, weet wie er aan het eind van de film aan het langste eind zal trekken, maar de groteske en scrupuleuze methodes die aan de dag worden gelegd, maken van The Death of Stalin toch een pijnlijk entertainende zit. Hoogtepunt: Chroesjtsjov die in pyjama komt opdraven wanneer hij hoort dat Stalin is bezweken, om geen tijd te verliezen bij het grijpen van de macht. Het is niet alleen komisch, het is tegelijk ook diep tragisch. Lachen om niet moeten huilen, zeg maar.

Klasbakken

Steve Buscemi is dan ook geweldig als de gluiperige machtswellusteling, maar Jeffrey Tambor (als de ruggengraatloze Georgi Malenkov) en Jason Isaacs (als de grootsprakerige maarschalk Zhoekov) moeten nauwelijks onderdoen. In de bijrollen ziet u trouwens ook Andrea Riseborough, Olga Kurylenko en Monty Python-icoon Michael Palin fantastisch acteren. Het is die laatste, in de gedaante van de idealistische buitenlandminister Molotov, die met een behoorlijk ingehouden prestatie de film ook wat menselijkheid verleent. Ook al vertolkt hij een moreel dubieuze politicus van een moreel nog veel dubieuzer regime.

2 © RV NICOLA DOVE

De spitante dialogen en de dynamiek tussen al die klasbakken verheffen The Death of Stalin tot een spektakelstuk waarin eigenlijk vooral gepraat wordt. Het is de verdienste van de acteurs dat ze de vinnig geschreven dialogen van Iannucci met zo veel panache gestalte kunnen geven, want de woorden die ze moeten uitspreken zijn vaak zo grotesk dat The Death of Stalin nu en dan in een smakeloze en weinig subtiele parodie dreigt te vervallen. Al ligt dat misschien eerder aan de geschiedenis die Iannucci vertelt, en niet aan de manier waarop hij die vertelt. Qua regie houdt de Britse filmmaker het immers opvallend klassiek voor een inhoudelijk behoorlijk gewaagde film.

The Death of Stalin verveelt niet én biedt een bijzondere inkijk in de radarwerken van een moreel door en door rot regime. Iets meer visueel lef en iets subtielere dialogen hadden de film nog meer scherpte verleend, maar u hoort ons niet klagen: dit is de meest amusante geschiedenisles die we ooit hebben gekregen.

Vanaf 18/4 in de bioscoop.

Lees ook het interview met Iannucci: "Ik denk niet dat de Russen me zullen vergiftigen"

nieuws

cult

zine