Review

Brimstone dwingt tot nadenken over wraak, religie, afkomst en vrijheid

De Nederlandse film Brimstone komt uit op dvd

De Nederlandse regisseur Martin Koolhoven levert met Brimstone een kundig en precies vertelde horrorwestern af, vol grote gebaren in structuur en spel. De dvd is nu te koop.

2 Brimstone gaat over over de jonge, tongloze vrouw Liz, gespeeld door Dakota Fanning. © rv Paradiso Films

Martin Koolhoven begint zijn western, het filmgenre waarin het verhaal zich steevast ontvouwt tegen een decor van uitgestrekte vlakten, met een onderwaterbeeld. Kogels banen zich een weg de diepte in. Wie hier het doelwit is, wat diegene onder water heeft te zoeken en waarom er wordt geschoten, verklaart hij pas in de laatste scène van zijn film. Meer opvallende beelden in Brimstone ('zwavel') worden pas na verloop van tijd in hun context geplaatst.

Share

Koolhoven dwingt je tot nadenken over wraak, religie, afkomst en vrijheid

Wie weet dat Koolhoven bijna acht jaar geleden aankondigde een Engelstalige western te willen maken, vrij vlot na het succes van zijn Terlouw-verfilming Oorlogswinter (2008), gaat tijdens dit nogal on-westernse openingsshot onmiddellijk rechtop zitten. En gedurende de film speelt de Nederlandse regisseur en scenarist vervolgens op vergelijkbare wijze met de verwachtingen van zijn publiek.

Brimstone gaat over over de jonge, tongloze vrouw Liz (Dakota Fanning). Ze raakt in acute doodsangst als ze in het kerkje van haar 19de-eeuwse Amerikaanse plattelandsdorp de stem hoort van de nieuwe dominee (Guy Pearce). Koolhovens spel zit 'm onder meer in de vertelstructuur: het verhaal bestaat uit vier hoofdstukken. De eerste drie heten naar de bijbelboeken 'Openbaring', 'Exodus' en 'Genesis'. In Brimstone wordt hun rangschikking in de Bijbel omgekeerd; als een zoektocht naar de oorsprong van de religieuze waanzin en perversiteit die schuilgaan achter Liz' schrikreactie.

Geweld

Aardig detail: de bron van het kwaad ligt in een streng religieuze gemeenschap van Nederlandse immigranten. Het laatste hoofdstuk ('Vergelding') is ook chronologisch het slot, waarin Liz heft in eigen hand tracht te nemen.

De omgekeerde vertelvorm heeft vooral effect op hoe de kijker het geweld in de film beleeft. Dat wordt à la Irréversible, de achterstevoren vertelde Franse wraakfilm van Gaspar Noé, in eerste instantie van zijn context ontdaan. Denk aan een scène waarin een man aan zijn darmen wordt opgehangen, terwijl op dat moment nog onduidelijk is waarom. Het roept de vraag op in hoeverre geweld überhaupt valt te rechtvaardigen, maar het maakt de film ook cerebraal.

2 Guy Pearce speelt de hoofdrol in Brimstone. © rv Paradiso Films

Koolhoven dwingt je tot nadenken over wraak, religie, afkomst en vrijheid. Maar ook over westernclichés en de vastgeroeste rolverdeling in het genre: dominante mannen en ondergeschikte vrouwen (Carice van Houten speelt er ook een, in een onvergetelijke bijrol). Hij rekent knap af met het imago van de western als stoeremannenfilm: de man is in deze film een psychisch gemankeerd en seksueel gefrustreerd wezen, die de vrouw slechts aankan door haar tong af te snijden, haar te muilkorven of te geselen. Maar de film laat het hart onberoerd.

B-FILM-CHIC

Of het moet de vertolking van Fanning zijn, die in het eerste hoofdstuk ogenschijnlijk moeiteloos haar getroebleerde verleden via enkel gezichtsuitdrukkingen tevoorschijn tovert. Tegenspeler Pearce speelt vetter, in de trant van Robert Mitchums moordzuchtige dominee in klassieker The Night of the Hunter, een film die Koolhoven noemde als inspiratiebron. Het wordt hier al gauw een soort B-film-chic: meer filmschurk dan waarachtige engerd. Ver verwijderd van de ambiguïteit die de tegenwoordige verbeelding van het kwaad in film en tv-drama kenmerkt, maar er wordt gespeeld met zichtbaar plezier en veel gevoel voor theater.

Brimstone is een kundig en precies vertelde horrorwestern, gemaakt met vaste auteurshand, vol grote gebaren in structuur en spel, waarmee Koolhoven geregeld de contouren van zijn film benadrukt. Dat zit de serieuze thematiek soms in de weg. De omgekeerde vertelling houdt je bovendien op afstand. Maar, en dat is misschien wel belangrijker, die weerbarstigheid geeft de film ook een nadrukkelijk eigen smoel.