Film

‘Rabot’: Prachtige documentaire over de lelijkheid van kansarmoede

1 Een still uit 'Rabot', de torens zijn het restant van een mislukt sociaal experiment uit de jaren 70. © rv

Zelden zo’n gestileerde en aangrijpende documentaire gezien als Rabot. Regisseur Christina Vandekerckhove brengt een eerlijk portret van kwetsbare, kansarme mensen. Een portret dat hun kleine kantjes niet verbergt, maar ook niet veroordeelt.

*** Dit artikel dateert van 16/01/18. De film is opnieuw te zien tijdens het documentairefestival Docville. ***

“Als je te veel vogels in dezelfde volière steekt, pikken ze elkaar dood”, hoor je in sappig Gents op de voice-over van Rabot. Maar afgezien van de tongval is er weinig sappigs aan de documentaire van Christina Vandekerckhove, die binnenkijkt in de 537 appartementen van de drie sociale woontorens in Gent, en er ellende en tristesse vindt, maar ook menselijkheid, en, hier en daar, een sprankeltje hoop.

Share

Vandekerkhove toont de inwoners van de Rabottorens zoals ze zijn: ze lacht hen niet uit, ze poetst hen niet op

De Rabottorens, die momenteel worden afgebroken, zijn de restanten van een sociaal experiment uit de jaren 70 met een vrij kortzichtige insteek: steek alle kansarmoede weg in een woonblok aan de rand van de stad, en doe of het probleem verder niet bestaat. Rabot toont de gevolgen van die aanpak: Vandekerckhove volgde, verspreid over een periode van twee jaar, meer dan een dozijn bewoners van de sociale woningen, en ontdekte hoe mensen op de bodem van de samenleving leven.

Mooi is dat niet, ook al is Rabot een uiterst gestileerde film. Vandekerckhove gaat met haar onderwerp – zowel de torens als de mensen die er wonen – portretterend te werk, en giet haar documentaire in uiterst gestileerde frames. Het thema mag dan wel sociaal bewogen zijn, de beelden zijn dat niet: geen schokkerige schoudercamera die je onderdompelt in een portie miserie, wel perfect gecomponeerde shots die je even brutaal confronteren met de verlatenheid, de uitzichtloosheid, de ellende.

Het overleven zoals het is

Dat is wat van Rabot zo’n unieke documentaire maakt: met zo’n nadrukkelijke en geësthetiseerde aanpak riskeer je een gevoelig en breekbaar onderwerp als dit oneer aan te doen. Vandekerckhove weet die val feilloos te omzeilen. Ze toont de inwoners van de Rabottorens zoals ze zijn: de man die dunnere sigaretten rolt om geen geld te verspillen, de drugsverslaafden die vertellen over hun kind dat ze niet meer zien, de weduwnaar die droevig toekijkt hoe zijn zesjarig dochtertje opgroeit zonder moeder en zonder voorbeeld. Ze lacht hen niet uit, ze poetst hen niet op.

Share

Het zijn schrijnende taferelen, maar Rabot legt de menselijkheid van deze personages bloot – ook al zijn ze die menselijkheid vaak zelf al vergeten

Nee, voor Vandekerckhove is de camera een objectief venster dat mensen een inkijk biedt in de zelfkant van de samenleving. Die inkijk is confronterend, maar noodzakelijk. We zien hoe de brievenbussen zijn vernield, hoe de muren en liften zijn besmeurd met racistische boodschappen en swastika’s. We zien mensen schriftjes bijhouden met daarin hun uitgaven, tot op de centiem. 

We zien het kleine geluk van een oude man omdat zijn vrouw, die lijdt onder psychoses, voor hem kookt – en enkele scènes later kwijnt hij weg, alleen aan de tafel. We zien de vrouw wier enige meubilair bestaat uit een zetel, een tv en de ijskast die is volgestouwd met halve liters Jupiler: terwijl ze van haar Marlboro Light trekt, spuugt ze op de vloer van haar eigen appartement.

Het zijn schrijnende taferelen, maar Rabot legt de menselijkheid van deze personages bloot – ook al zijn ze die menselijkheid vaak zelf al vergeten. Door de ellende, door de moedeloosheid, door de omstandigheden. Kortom, door de volière waarin ze leven, en vooral overleven.

Vanaf 17 januari in de bioscoop.

Dossier Docville 2018
Dossier Docville 2018

Elke dag tipt een Cult.redacteur een film op het documentairefestival Docville in Leuven.

Lees alle artikels

nieuws

cult

zine