Expo

Hoe Dirk Braeckman in zwart-wit beroeren kan

Dubbeltentoonstelling in Bozar Brussel en Museum M in Leuven

- Jozefien Van Beek - Bron: Eigen berichtgeving
2 © RV Sarah Bruyninckx

Na zijn passage in Venetië houdt Dirk Braeckman halt in eigen land met een knappe dubbeltentoonstelling. In Bozar kan je een aangepaste versie van het Belgisch Paviljoen zien en in Museum M presenteert de kunstenaar nieuw, experimenteel werk.

Share

'Gordijnen zijn een thema in mijn oeuvre.Hier toon ik voor het eerst een hele reeks samen'

Dirk Braeckman, fotograaf

Een vrouw op hoge hakken, gezien vanop de rug, verwelkomt je in Bozar. Hier krijg je een snelcursus Braeckman: het herfotograferen van bestaande afbeeldingen, en het in beeld brengen van naakte vrouwen, landschappen en onbestemde ruimtes. Op een beeld van Braeckman wordt een banaal raamkozijn van wit plastic, gordijnen erlangs, een werk van immense schoonheid, maar evengoed van dreigende spanning, van intrigerende associaties en verhalen.

Heel sterk is een reeks van vier verticale foto’s van gordijnen naast elkaar. Een gordijn verhult dingen, maar schept ook verwachtingen. Sommige zijn mysterieus en statig, andere groezelig en spannend. En nergens menselijke aanwezigheid, al wordt die overal gesuggereerd. Het gordijn als motief, dat in je hoofd deurtjes opent naar David Lynch, maar evengoed naar de klassieke schilderkunst.

“Gordijnen zijn inderdaad een thema in mijn oeuvre”, zegt Braeckman. “Normaal probeer ik ze zo ver mogelijk uit elkaar te houden, hier toon ik voor het eerst een hele reeks samen. Ze zijn op verschillende tijdstippen gemaakt en je ziet duidelijk een evolutie in mijn werk. Waar er in de vroege werken meer een verhaal gesuggereerd wordt, werk ik in de laatste foto’s veel donkerder, abstracter en grafischer. Zelfs voor mij was het verrassend om ze naast elkaar te zien.”

Natuurlijk kon in Bozar het pièce de résistance van Venetië niet ontbreken: vier beelden van een rollende golf, stilgelegd nét op het moment dat hij omslaat, met glinstering van de zon op het water. Vier keer hetzelfde, en toch een beetje anders. Braeckman herhaalde hetzelfde negatief, maar bewerkte het anders in de donkere kamer.

Share

'Mijn vader ging duiken en ik bleef alleen achter, dobberend op een bootje, geen oevers in zicht'

Dirk Braeckman, fotograaf

Hoewel hij steeds terughoudend is in het spreken over zijn werk – “het gaat over de kunst, niet de anekdote” – wil hij deze keer toch wat meer prijsgeven over de keuze voor de zeegezichten. “Iederéén heeft iets met de zee, maar voor mij is ze écht heel bijzonder. Mijn vader was semiprofessionele diepzeeduiker en ik heb als tiener ook gedoken. Maar als jong kind heb ik veel tijd op zee doorgebracht. Mijn vader ging duiken en ik bleef alleen achter, dobberend op een bootje, geen oevers in zicht. Elke keer zei hij dat hij over een uur terug zou komen, en élke keer bleef hij twee uur weg. Als hij boven kwam, voelde ik telkens een vreemde mengeling van grote opluchting en woede voor de angst die ik doorstaan had. Duizenden keren heb ik in mijn hoofd zijn begrafenis geënsceneerd. Om maar te zeggen dat mijn band met de zee zéér intens is.”

De golven van de zee brengen ons vanzelf naar Museum M, waar Braeckman voor het eerst een video-installatie van grote omvang mét geluidsband toont. Drie projecties van golven die soms rustig kabbelen, en er dan weer wild aan toegaan. Met een mysterieuze soundscape over die dreiging in zich draagt. Je kunt niet exact horen wat er gezegd wordt, maar de vreemde conversaties geven je een ongemakkelijk gevoel.

2 Dirk Braeckman in Bozar. © RV Sarah Bruyninckx

“De video’s heb ik alledrie opgenomen in dezelfde kamer”, zegt Braeckman. Ik ben al sinds de jaren 80 met videowerk bezig, maar ik toon het zelden. Voor dit werk heb ik oude footage van de zee, gemaakt met mijn 16 mm camera, geprojecteerd en opnieuw gefilmd, zodat ik ze in digitaal formaat had. Het geluid is gewoon het geluid van de kamer waarin ik filmde: je hoort mij soms hoesten of rondlopen en de tv stond op, een stom programma over mensen die geesten oproepen en proberen te fotograferen. Maar uiteindelijk paste het qua sfeer goed en bovendien verbindt het geluid de drie video’s met elkaar. Die factor van toeval omarm ik altijd in mijn werk.”

In de tweede en laatste zaal van de bescheiden tentoonstelling in Museum M zijn reeksen te zien van bijna abstracte werken, puur textuur en licht. Sommige beelden lijken wel schilderijen of houtskooltekeningen dankzij de materialiteit van het werk. Alsof je het zwart zou wegvegen, mocht je er met je vingen over gaan. Maar als je beter kijkt, ga je details zien, en dan blijkt dat het foto’s zijn van een werk van de Italiaanse Renaissance-schilder Paolo Veronese. “Zo leg ik de link met Venetië. Toen ik me voorbereidde op de Biënnale ben ik veel gaan kijken naar oude schilderkunst, en Veronese is toch een van de grote namen die in de Dogenstad gewoond en gewerkt heeft.”

Net als in Venetië zijn Braeckman en curator Eva Wittocx erin geslaagd een knappe presentatie samen te stellen. Ze biedt een mooie inkijk voor wie Braeckmans werk nog moet ontdekken, maar biedt ook pareltjes voor wie ’s mans oeuvre al eerder gezien heeft.

Tot 29 april in Bozar in Brussel en Museum M in Leuven. 

nieuws

zine