Verenigde Staten

Zware kritiek op Trump na reactie op doden in Charlottesville: "Hij leutert in het aanschijn van een tragedie"

President weigert extreemrechts geweld te benoemen

- KV/TT - Bron: AP, ANP, Reuters
3 © REUTERS

Amerikaanse politici langs links en rechts hebben verbolgen gereageerd op de toespraak van president Donald Trump na de onlusten in Charlottesville. Trump sprak van "geweld van vele kanten" en riep op tot wederzijds respect en naastenliefde. Het kwam de president op kritiek te staan dat hij extreemrechtse groeperingen, die bij de protesten waren betrokken, niet bij naam had genoemd. Onder meer leden uit zijn eigen partij reageerden fel.

3 © AFP

Toen het nieuws naar buiten kwam dat de situatie in Charlottesville uit de hand begon te lopen - er waren al de hele dag rellen - bleef de Amerikaanse president aanvankelijk stil. Uiteindelijk tweette hij in de loop van de namiddag "We moeten ALLEMAAL verenigd zijn en alles waar haat voor staat veroordelen. Er is geen plaats voor dergelijk geweld in Amerika. Laten we ons allemaal verenigen!"

Trumps persconferentie later op de dag volgde op de totale escalatie van de rellen, nadat een auto op de menigte was ingereden. Daar zei hij dat de "haat en de verdeeldheid nu meteen moeten stoppen". "We veroordelen ten zeerste de tentoongestelde haat, racisme en het geweld aan vele, vele zijden," aldus Trump. "Dat bestaat al lang in ons land. Niet Donald Trump. Niet Barack Obama. Het bestaat al heel, heel lang," ging hij verder. Wat hij met die verwijzing naar zichzelf of ex-president Obama bedoelde, verduidelijkte de president niet.

Na de korte verwijzing naar de rellen, sprak Trump verder over het geplande deel van zijn persconferentie en bejubelde hij gewoon opnieuw zijn eigen regeertermijn. Na zijn toespraak negeerde Trump vragen van journalisten die hem vroegen of hij het blanke nationalisme afkeurde en of hij de aanrijding in Charlottesville bestempelde als terrorisme.

Kritiek binnen eigen partij

Verscheidene Amerikaanse politici, zowel Republikeinen als Democraten, vinden zijn reactie te lauw en eisen een scherpere veroordeling van het extreemrechts geweld.

"Mr. de president - we moeten het kwaad bij zijn naam noemen," liet de Republikeinse senator Cory Gardner weten, "dit waren blanke nationalisten en dit was een terreuraanval."

Voor senator Marco Rubio, die het in de voorverkiezingen nog tegen Trump opnam, is het "heel belangrijk voor het land" dat de president "gebeurtenissen omschrijft zoals ze zijn, een terreuraanval door #blankenationalisten", zo schreef hij op Twitter.

Zelfs de gouverneur van New Jersey, Chris Christie, een fervent Trump-aanhanger, vroeg een scherpere reactie: "We keuren het racisme en geweld van blanke nationalisten, zoals degenen die zich misdragen in Charlottesville, af. Iedereen met een leidinggevende positie moet zich [ertegen] uitspreken."

De Republikein Orrin Hatch, die 40 jaar lang senator was, verwees in zijn tweet naar zijn broer, die omkwam tijdens WOII. "We moeten het kwaad bij zijn naam noemen. Mijn broer gaf zijn leven niet in de strijd tegen Hitler, zodat nazi-idealen hier thuis niet in vraag gesteld zouden worden."

Democraten

Volgens de Democratische senator Brian Schatz toont Trump geen moreel leiderschap. "Er zijn hier NIET veel kanten," schreef hij. "Er is maar een kant," tweette tevens voormalig vicepresident Joe Biden. Ook Bill en Hillary Clinton riepen op "haat, geweld en rechts extremisme te veroordelen".

Nancy Pelosi, leider van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden, schreef op Twitter: "Zeg mij na @realDonaldTrump: blank nationalisme is een schande voor de Amerikaanse waarden." Hetzelfde geluid bij New Yorks gouverneur Andrew Cuomo: "Nee, Mr. de president, de haat heeft geen vele zijden."

Ook Bernie Sanders reageerde op Facebook: "Nee, Mr. de President. Wat er gebeurt in Charlottesville, Virgina is geen 'flagrant vertoon van haat, racisme en geweld langs veel kanten'. Het is een provocatie van de neonazi's om haat en racisme aan te wakkeren en aan te zetten tot geweld. Noem het wat het is."

"Trump leutert in het aanschijn van een tragedie"

3 © AFP

Ook in de pers kreeg Trump zware kritiek te slikken. CNN heeft het erover hoe moeilijk het is "een nog minder presidentiële toespraak in te beelden in een tijd waarin het land naar zijn gekozen leider kijkt om het op te nemen tegen intolerantie en haat". "De 'slechtste' van Trumps toespraken kiezen is niet gemakkelijk", aldus politiek commentator Chris Cillizza. "Maar de nadruk op 'vele, vele zijden' - Trump herhaalde die zin twee keer - is volgens mij het laagste van het laagste."

"Dat er bij niemand - te beginnen en eindigend bij de president - een alarmbel afging bij de gedachte dat het een goed idee was een speech te geven over zijn verwezenlijkingen in plaats van een speech die het geweld in Charlottesville zou hebben veroordeeld, dat is onthutsend, zelfs voor dit Witte Huis", aldus CNN nog.

Share

'Ik heb een boodschap voor de nazi's die naar Charlottesville kwamen. Die boodschap is heel simpel: Ga naar huis en kom nooit meer terug. We willen jullie hier niet'

Gouverneur Virginia

Ook The Washington Post kan er niet aan uit dat Trump "op een dag dat raciaal geweld een leven eiste zei dat er 'geweldige dingen gebeuren in ons land'". "De president en de zijnen vonden het moment niet waard voor retorische kracht of om even na te denken. De president denkt dat zijn lui gemijmer gelijk staat aan geschiedenis. Dat is niet zo. Het is geleuteur in het aanschijn van een tragedie. Het is beschamend voor dit land."

Vele commentatoren verwijzen naar de krachtige toespraak die de gouverneur van Virginia gaf na de rellen, "woorden die Trump had ook moeten zeggen". Geëmotioneerd sprak Terry McAuliffe de relschoppers toe. "Ik heb een boodschap voor de nazi's die naar Charlottesville kwamen. Die boodschap is heel simpel: Ga naar huis en kom nooit meer terug. We willen jullie hier niet. Wees beschaamd. Wij zijn sterker dan jullie. Hier is geen plaats voor jullie, in Amerika is geen plaats voor jullie."

Steun van extreemrechts

Trump tweette nog meermaals na de persconferentie. Hij bood zijn steun aan aan de stad en de politie van Charlottesville, maar weigerde het geweld in meer expliciete termen te veroordelen. Hij condoleerde op Twitter ook de familie van 32-jarige vrouw die om het leven kwam en die van de twee agenten die met een helikopter neerstortten.

De president kreeg in het verleden al vaker het verwijt dat hij zich de steun van extreemrechts laat welgevallen: zij maken immers een groot deel van zijn kiesbestand uit.

Na zijn verkiezing stelde Trump Steve Bannon, een gekend gezicht in blank-nationalistische kringen, aan als topadviseur in het Witte Huis. Vorig jaar werd hij als presidentskandidaat gedwongen om in het openbaar de steun van Ku Klux Klan-leider David Duke af te keuren.

cult