Iran-deal

Trump steunt atoomdeal met Iran niet meer: dit zijn de gevolgen

De Amerikaanse president Donald Trump heeft bevestigd dat hij het nucleair akkoord omtrent Iran niet zal "certifiëren" en heeft "harde sancties" tegen de Iraanse Revolutionaire Garde in het vooruitzicht gesteld. Wat nu? Vijf vragen over de onrust rond de nucleaire deal.

1. Wat is het atoomakkoord met Iran?

Iran beloofde in 2015 na onderhandelingen met zes wereldmachten en de EU het eigen atoomprogramma af te bouwen. Teheran toonde zich bereid inspecties toe te staan en accepteerde dat het geen grote hoeveelheden verrijkt uranium meer mocht hebben. Dat moest de ontwikkeling van kernwapens onmogelijk maken.

In ruil daarvoor werden economische sancties tegen het land opgeheven. Ook mocht Teheran wel nucleaire technologie gebruiken voor vreedzame doeleinden, zoals het opwekken van energie. Meerdere restricties op de nucleaire activiteiten vervallen na vijftien jaar.

2. Waarom keert Trump zich tegen de atoomdeal?

Trump noemde het onder zijn voorganger Barack Obama gesloten atoomakkoord "eenzijdig" en "de slechtste deal ooit". Hij beloofde als presidentskandidaat de deal "te verscheuren" als hij de verkiezingen zou winnen.

Toch liet president Trump het Congres al twee keer met tegenzin weten dat de Iraniërs zich aan de afspraken houden. Dit 'certificeren' gebeurt om de negentig dagen. Maar de president geeft zijn goedkeuring geen derde keer meer.

"Als president van de VS is het mijn hoogste plicht de veiligheid van het Amerikaanse volk te waarborgen", zei Trump. "Ik heb een volledig strategisch herbekijken van het schurkenregime in Teheran bevolen. Dat is nu rond."

De nieuwe strategie moet ervoor zorgen dat "Iran nooit, en ik bedoel nooit, een atoomwapen zal verkrijgen", aldus Trump die zei dat Iran "een van de belangrijkste helpers van het terrorisme" in de wereld is. Teheran "zaait dood, vernieling en chaos doorheen de wereld" en de "agressie van de Iraanse dictatuur blijft tot vandaag de dag duren".

Trump klaagde eerder onder meer dat Iran zich niet houdt aan de 'geest' van de overeenkomst. Critici verwijten Teheran het Midden-Oosten te destabiliseren door bijvoorbeeld de Syrische president Bashar al-Assad en het sjiitische Hezbollah in Libanon te steunen.

3. Wat gebeurt er nu?

2 De Iraanse en Amerikaanse vlag worden opgeruimd na het tekenen van het atoomakkoord in Wenen. © reuters

Nu de president weigert het atoomakkoord te certificeren, betekent dat niet automatisch dat de Verenigde Staten zich terugtrekken uit de overeenkomst. Wel verhoogt Trump zo de politieke druk op Iran. Het Congres krijgt dan zestig dagen de tijd om te besluiten of weer sancties worden opgelegd. Als het Congres geen bevredigende oplossing voor een nieuwe wet komt, wordt het akkoord (alsnog) opgezegd.

4. Wat wil de rest van de wereld?

Voorstanders wijzen erop dat het akkoord alleen betrekking had op het atoomprogramma van Iran, niet op steun aan extremisten of het raketprogramma van het land. De andere landen die tekenden hebben Trump opgeroepen het atoomakkoord overeind te houden. China, Rusland, Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland benadrukten onlangs hun steun voor de deal.

Toch was het akkoord niet onomstreden. Zo keerde Israël zich destijds fel tegen de afspraken. Premier Benjamin Netanyahu zei dat het akkoord het voortbestaan van zijn land bedreigt en het gevaar dat Iran is voor de regio alleen maar vergroot.

5. Hoe reageert Iran?

"Als Washington besluit zich terug te trekken uit de deal, heeft Iran de mogelijkheid dat ook te doen, evenals andere opties", zei de Iraanse minister Mohammad Javad Zarif (Buitenlandse Zaken) vorige maand. De bewindsman zei in een ander interview het certificeren van de overeenkomst te zien als een "interne Amerikaanse procedure".

nieuws

zine