Spaanse verkiezingen

Spanjaarden zorgen voor politieke aardverschuiving in verkiezingen

Podemos-kartel grootste in Barcelona, tweede in Madrid

- Bron: Belga, ANP, El Pais, El Mundo

In Spanje hebben de regionale en gemeentelijke verkiezingen een politieke aardverschuiving van formaat opgeleverd. De aloude hegemonie van de conservatieve PP van premier Mariano Rajoy en de sociaaldemocratische partij PSOE is op veel plaatsen gebroken ten voordele van 'indignados'-partij Podemos en het nieuwe liberale Ciudadanos. Het kartel van indignados-bewegingen en Podemos zal wellicht de nieuwe burgemeester van Barcelona mogen leveren. In de hoofdstad Madrid strandt de partij op de tweede plaats. Dat blijkt uit de officiële resultaten. Over heel Spanje blijft de conservatieve regeringspartij PP de grootste, maar verliest ze zowat overal haar absolute meerderheden.

5 © AP
5 © AP
5 © AFP

In de Catalaanse stad Barcelona won het nieuwe linkse kartel Barcelona en Comú, dat aangevoerd wordt door Ada Colau en een jaar geleden nog niet eens bestond. De lijst krijgt elf zetels en doet het daarmee net beter dan de Catalaanse nationalisten (CiU) van uittredend burgemeester Xavier Trias, die slechts tien zetels binnenhalen. De PP en de PSOE zakken helemaal weg van 8 en 11 zetels vier jaar geleden naar 3 en 4 nu.

"De hoop heeft gewonnen. Het verlangen naar verandering heeft de campagne van de angst, van de berusting, overwonnen. Dit is een overwinning van David tegen Goliath", zo verklaarde de linkse leidster Ada Colau, een activiste tegen de massale huisuitzettingen in de stad na de economische crisis van 2008, in tranen.

Barcelona en Comú ontstond vorig jaar als een burgerbeweging van linkse partijen en groeperingen en wil de beslissingsmacht in de stad terug aan het volk geven. De groepering wil ook een einde maken aan de huisuitzettingen, is voor meer sociale woningen en pleit voor een betere herverdeling van de welvaart in de stad.

5 Oud-rechter Manuela Carmena en de lijst Ahora Madrid werden vanuit het niets de tweede kracht in Madrid. © GETTY

In Madrid moet de linkse kartellijst Ahora Madrid van oud-rechter Manuela Carmena de overwinning wel aan de conservatieven van de PP laten. De PP, die al sinds 1991 onafgebroken aan de macht is in de Spaanse hoofdstad, haalt 21 zetels, een verlies van 10. Ahora Madrid springt van niets naar 20 zetels, net eentje minder. Toch bestaat de kans dat de lijst ook hier de burgemeester kan leveren, dankzij de steun van de sociaaldemocratische PSOE, die als derde partij negen zetels heeft behaald.

Zowel in Madrid als in Barcelona is er geen sprake van een rechtstreekse burgemeesterverkiezing. Uiteindelijk zullen het dus de coalitieonderhandelingen zijn die bepalen wie er de stad zal mogen besturen.

Einde van het tweepartijenstelsel

5 © El Pais

De PP van premier Mariano Rajoy krijgt over heel Spanje zware klappen. In 13 autonome gemeenschappen en in 8.119 gemeenten werd er gestemd. Met een landelijke score van 27,03 procent verliest de partij tien procentpunt tegenover de verkiezingen van 2011, het slechtste resultaat sinds 1991. De volkspartij blijft wel de sterkste politieke kracht van Spanje, maar haar absolute meerderheden werden in veel traditionele bolwerken van de partij verpulverd. De sociaaldemocratische PSOE zakt ook, maar blijft de tweede partij met 25,03 procent.

De PP en de PSOE verloren samen 13 procent, een cijfer dat zowat overal ten goede komt van de nieuwe burgerbewegingen Podemos en Ciudadanos. De verkiezingen luidden op die manier het einde in van het tweepartijenstelsel in Spanje. Vooral in grote steden hebben de nieuwelingen het goed gedaan. De partijen spelen vooral in op de onvrede over de hoge werkloosheid, zware bezuinigingen en corruptie. "De ineenstorting van de PP verzoorzaakt een omwenteling ten voordele van links", zo kopt El País vandaag. Ook voor El Mundo laat "de implosie van de PP de territoriale macht in handen van links".

Pablo Iglesias, leider van de Podemos-beweging, noemde de opkomst van zijn partij "onomkeerbaar". Podemos en Ciudadanos hebben dan ook op veel plaatsen de sleutel in handen voor wat moeilijke coalitiegesprekken zullen worden. De PP heeft de afgelopen jaren weinig vrienden gemaakt. In het najaar staan er in Spanje bovendien parlementsverkiezingen op de agenda en premier Rajoy moet met deze uitslagen voor zijn job beginnen vrezen.

nieuws

cult

zine