buitenland

Nederland stelt Rusland aansprakelijk voor neerhalen vlucht MH17, Moskou ontkent

5 De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok. © anp/afp

Nederland en Australië stellen Rusland aansprakelijk voor het neerhalen van vlucht MH17 op 17 juli 2014. Met die formele stap hoopt de Nederlandse regering af te dwingen dat Rusland meewerkt aan het onderzoek, desnoods via tussenkomst van een rechter of internationale organisatie. Moskou ontkent opnieuw en met klem. De raket die het vliegtuig neerhaalde, was "natuurlijk niet" Russisch, aldus president Poetin.

Het vliegtuig van Malaysia Airlines werd op 17 juli 2014 boven Oost-Oekraïne uit de lucht geschoten. Alle 298 inzittenden kwamen om, onder wie 196 Nederlanders en 6 Belgen.

Waarheid en gerechtigheid

"Wij eisen dat Rusland zijn verantwoordelijkheid neemt en volledig meewerkt aan waarheidsvinding en gerechtigheid voor de slachtoffers van vlucht MH17 en hun nabestaanden", aldus de Nederlandse minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken. Hij wijst erop dat de aanslag op het passagiersvliegtuig met 298 mensen aan boord "onherstelbaar leed" heeft veroorzaakt. 

Het besluit staat los van het strafrechtelijk onderzoek en de mogelijke vervolging en berechting van de daders. "Maar deze trajecten kunnen elkaar wel wederzijds versterken", aldus de minister. Hij vraagt de nabestaanden geduld te hebben, en benadrukt dat de Nederlandse regering niet zal rusten "voor de feiten boven tafel zijn". 

Nederland zal dinsdag ook in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties aan de orde stellen dat het Rusland aansprakelijk heeft gesteld. "Nederland zal Rusland zeker recht in de ogen kijken als dit onderwerp in de Veiligheidsraad besproken wordt", kondigde de minister aan. 

Rutte zei dat hij "tot op de dag van vandaag" heeft geweigerd om te zeggen: het was Rusland dat verantwoordelijk was voor de aanval op MH17. Maar "nu is dat anders", omdat het internationale onderzoeksteam heeft bewezen dat de fatale raket afkomstig was van het Russische leger. De Nederlandse premier heeft nog niet met de Russische president Vladimir Poetin gesproken over het besluit van Nederland om Rusland aansprakelijk te stellen.

Raket

"Voor Nederland en Australië staat vast dat Rusland verantwoordelijk is voor de inzet van de Bukinstallatie waarmee vlucht MH17 is neergehaald", schrijft Blok. Hij haalt daarvoor de conclusies aan van het JIT, het internationale Joint Investigation Team dat de toedracht van de ramp onderzoekt. Het team bestaat uit leden van politie en justitie uit Australië, België, Maleisië, Nederland en Oekraïne.

Het JIT liet gisteren weten dat het “onomstotelijk” vaststaat dat de Bukraket werd afgevuurd uit een installatie van het Russische leger. Volgens het Russische ministerie van defensie zijn de BUK-raketten van een type dat in Rusland sinds 2011 niet meer in gebruik is. Dat meldden verschillende Russische media. 

Het Russische ministerie van Defensie beklemtoont dat het nummer van de raket die volgens Nederlandse onderzoekers de vlucht neerhaalde, van een Oekraïens projectiel was. De raket was in 1986 in de Sovjet-Unie gemaakt en kwam later in handen van Oekraïense strijdkrachten.

Oekraïne heeft twintig Buk-luchtafweersystemen, maar heeft sinds 1991 daar nooit meer nieuwe raketten voor verworven. Kiev verving ze dus niet, aldus het Russische ministerie.

5 © AFP

Rusland ontkent

Rusland benadrukt opnieuw en met klem niet verantwoordelijk te zijn voor het neerhalen van de vlucht. President Vladimir Poetin heeft dat deze namiddag nogmaals herhaald. Toen hij tijdens een economische conferentie in Sint-Petersburg werd gevraagd of de raket Russisch was of niet, zei Poetin: "Natuurlijk niet." 

Share

'Ik vroeg de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok feiten aan te brengen die deze beschuldigingen staven, maar hij kon er geen enkel geven'

Sergej Lavrov, Russisch minister van Buitenlandse Zaken

Eerder wees ook de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov de beschuldigingen volstrekt af. Nederland heeft "geen enkel feit" naar voren gebracht om Rusland te beschuldigen van het neerhalen van vlucht MH17 en "speculeert (...) met politieke doeleinden", klonk het. "Blok (de Nederlandse minister, red.) vertelde me wat al geweten was" en zei "dat er geen twijfel over bestaat dat de Buk-raket van Rusland was meegebracht. Ik vroeg hem feiten aan te brengen die deze beschuldigingen staven, maar hij kon er geen enkel geven", vertelde de Russische minister van Buitenlandse Zaken. "Ik herinnerde hem eraan dat Rusland meer dan wie anders met het onderzoek heeft meegewerkt en een grote hoeveelheid informatie heeft aangereikt."

Een staat moet onweerlegbaar bewijs hebben wanneer die beschuldigt omtrent de dood van honderden mensen, vond de bewindsman. Rusland vraagt zich af waarom de onderzoekers van het JIT zo geheimzinnig doen over de vraag waar die raket is gevonden en van wie ze hem gekregen hebben. Het ministerie vermoedt dat de herkomst van 'het bewijsstuk' opzettelijk geheim wordt gehouden omdat het projectiel hoogst waarschijnlijk bij de Oekraïense strijdkrachten vandaan komt.

"Het doet heel erg denken aan de zaak-Skripal", voegde Lavrov eraan toe, verwijzend naar de kwestie van de vergiftiging van de vroegere Russische dubbelspion Sergej Skripal en zijn dochter Joelia in maart in Engeland. "Ze zeiden dat Rusland 'heel waarschijnlijk' erachter zat, maar voegden er meteen aan toe dat er nog steeds een onderzoek liep en dat dit wat tijd zou vergen". "Het lijkt een déjà-vu, maar als onze partners eens te meer hebben beslist te speculeren omtrent de dood van honderden mensen uit politieke motieven, dan laat ik dit aan hun geweten over."

Oekraïne

Woordvoerder Dmitri Peskov van het Kremlin zei dat het onderzoek in Nederland is gebeurd en dat in tegenstelling tot Oekraïne, Moskou daarin niet was betrokken. Rusland heeft niettemin zijn bereidheid betoond alle nodige hulp te bieden om "degenen die achter deze tragedie zitten" te identificeren.

Peskov herinnerde eraan dat Oekraïne ondanks de gevechten op zijn grondgebied niet de nodige stappen heeft gezet om zijn luchtruim te sluiten.

Europese Unie en NAVO

De Europese Unie en de NAVO manen Rusland aan "zijn verantwoordelijkheid te erkennen". "Ik roep Rusland op verantwoordelijkheid te aanvaarden en volledig mee te werken met alle inspanningen om de aansprakelijkheid te bepalen, overeenkomstig resolutie 2166 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties", zei de secretaris-generaal van de NAVO, Jens Stoltenberg, in een persmededeling.

"De Europese Unie herhaalt haar volledige steun voor VN-resolutie 2166, die vraagt dat de verantwoordelijken voor het neerhalen van vlucht MH17 op 17 juli 2014 aansprakelijk worden gesteld en dat alle staten volledig meewerken met inspanningen om aansprakelijkheid tot stand te brengen", zo stelt de hoge vertegenwoordiger van het Europees buitenlands beleid Federica Mogherini in een mededeling. 

5 © AFP

Politieke daad

De aansprakelijkstelling van Rusland voor het neerhalen van vlucht MH17 zal geen eenvoudige zaak zijn en is vooral een politieke daad, meent internationaal strafrechtadvocaat Geert-Jan Knoops.

Moskou zal een proces voor het Internationaal Strafhof niet aanvaarden. Een klacht bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens zou meer een symbolische waarde hebben, waarbij Rusland bovendien de uitspraak naast zich kan neerleggen, meent de jurist.

Knoops ziet ook problemen omdat het bewijs voor Russische betrokkenheid nog niet onomstotelijk door een rechter is vastgesteld. "Bovendien heeft het Joint Investigation Team enkele cruciale vragen nog onbeantwoord gelaten. Zolang die essentiële vragen niet zijn beantwoord en er hiervoor nog geen bewijs is, zal een aansprakelijkheidstelling meer een politieke daad zijn".

Europees Hof

Vanmiddag raakte ook bekend dat een groep van 270 nabestaanden van Nederlandse slachtoffers naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens trekt voor een schadeclaim tegen Rusland. De Amerikaanse advocaat Jerry Skinner zegt in het Nederlandse actualiteitenprogramma EenVandaag (NPO1) dat de klacht uiterlijk 13 juni wordt ingediend.

5 Jerry Skinner. © REUTERS

Skinner stapte twee jaar geleden al namens 33 Maleisische, Australische en Nieuw-Zeelandse nabestaanden naar het Europees Hof. Die zaak loopt nog. Nu sluit een nieuwe, grote groep nabestaanden zich bij de klacht aan. Het gaat om familieleden van in ieder geval 130 slachtoffers, van wie honderd uit Nederland.

Per nabestaande wil Skinner een schadebedrag claimen dat in de miljoenen loopt. Het Europees Hof is volgens hem het enige hof dat particulieren toestaat claims in te dienen tegen Rusland. 

Reconstructie: zo crashte de MH17

5 © ANP

nieuws

cult

zine