Buitenland

Irak staat voor cruciale verkiezingen na zege over IS

1 © AFP

De Irakezen trekken zaterdag naar het stemhokje voor de verkiezing van een nieuw parlement. Veel waarnemers menen dat de stembusgang cruciaal en richtinggevend kan zijn. Het zijn de eerste verkiezingen sinds de zege over de terreurgroep Islamitische Staat (IS). Ze zullen beslissen of het land de verschillende bevolkingsgroepen kan verzoenen en opnieuw duurzaam stabiel kan worden. Op de achtergrond maken de sjiitische buur Iran en de Verenigde Staten uit wie de grootste vinger in de pap krijgt bij de regeringsvorming.

Het uitgangspunt kon nauwelijks moeilijker zijn, want IS mag dan wel zo goed als verslagen zijn, vernietigd is de terreurbeweging niet. Volledige steden in de soennitische gebieden van het land liggen in puin, ook Mosoel, het voormalige IS-bolwerk in het noorden van Irak. Honderdduizenden mensen leven er nog steeds in vluchtelingenkampen. De kloof tussen de sjiitische meerderheid, die het leeuwendeel van de macht in handen heeft, en de soennitische minderheid, die zich onderdrukt voelt, verdeelt het land. Behalve leger en politie zwaaien onafhankelijke milities in delen van het land nog altijd de plak.

'Zegecoalitie'

In die gespannen atmosfeer brengt de oude politieke garde zichzelf in stelling om na de verkiezingen een nieuwe regering te vormen. De sjiitische premier Haidar al-Abadi, die al vier jaar aan de knoppen zit, heeft zijn eigen alliantie opgericht, de 'Zegecoalitie'. De 66-jarige politicus geniet de steun van het Westen en kan zich op de borst kloppen dat tijdens zijn ambtstermijn en met hem als opperbevelhebber IS overwonnen werd. De veiligheidssituatie is er sindsdien duidelijk op vooruitgegaan: er worden minder aanslagen gepleegd. Vorig jaar scoorde al-Abadi ook punten met zijn standvastigheid nadat de Koerden in het noorden van het land zich eenzijdig onafhankelijk probeerden te verklaren.

Bovendien heeft de eerste minister de reputatie geen deuren dicht te slaan. Hij reikt zowel sjiitische als soennitische kiezers de hand, en onderhoudt goede contacten met hun respectievelijke regionale beschermingsmachten Iran, Saoedi-Arabië en Turkije. Al-Abadi is ook populair bij de man in de straat. Dat kan niet gezegd worden van Noeri al-Maliki, die gedurende acht jaar premier was tot 2014 en door velen wordt gezien als een van meest corrupte politici van Irak. Onder zijn bewind slaagde IS erin op te rukken in het land. De 67-jarige al-Maliki behoort tot dezelfde partij als al-Abadi, maar is de topkandidaat van een concurrerende alliantie.

Versplinterd

Iraks onoverzichtelijke partijensysteem oogt bij deze verkiezingen in elk geval nog meer versplinterd dan ooit. Dat is vooral het geval in het sjiitische kamp. Naast de lijsten van al-Abadi en al-Maliki wordt de alliantie van Hadi al-Amiri goede kansen toegedicht. Het Westen en de soennieten kijken er met enige argwaan naar: al-Amiri is de meest bekende - en ook meest beruchte - voormalige leider van de machtige sjiitische Badr Brigades, die nauwe banden onderhouden met Iran. Mocht al-Amiri premier worden, dan zal Bagdad wellicht nog meer in de pas lopen van Teheran.

Iran

Zoals vroeger zal Iran ook dit keer een aardig woordje meepraten bij de vorming van een nieuwe regering. Sommige bronnen stellen dat Teheran zich al heeft geroerd tijdens de verkiezingscampagne en alle politici geld heeft toegeschoven. De seculiere politicus Iyad Allawi beklaagt zich erover dat Irak maar deels democratisch is, vanwege de buitenlandse inmenging door Iran en de Verenigde Staten. Critici van premier al-Abadi verwijten hem dat hij daar de voorbije vier jaar niks aan veranderd heeft en heeft nagelaten de kernproblemen van het land aan te pakken.

Corruptie

Dan is er nog de wijdverspreide corruptie. Ook bij deze verkiezingen worden opnieuw stemmen afgekocht, is her en der in Irak te horen. En jongemannen steken niet onder stoelen of banken dat ze 25.000 Iraakse dinar, omgerekend zo'n 20 euro, hebben toegestopt gekregen voor hun aanwezigheid op een verkiezingsmeeting. Humam Hamoedi, leider van de Hoge Islamitische Iraakse Raad (SIIC, voorheen SCIRI), een invloedrijke sjiitische partij, beschouwt het proportionele systeem, waarbij de ministeries en de ambten in Irak onder de verschillende politieke partijen worden verdeeld, als de oorzaak van de corruptie. 

nieuws

cult

zine