Mosoel Plus

Hoe wek je een dode stad weer tot leven?

Na verwoestende strijd tegen bezetter IS gaat herbouw Mosoel jaren duren

Na negen maanden oorlog ligt Mosoel in puin. Bakstenen en cement zijn niet genoeg om de Iraakse stad weer op te bouwen. Het zijn bewoners zelf die de stad moeten redden. "Als ik moet wachten op de regering zit ik te lang op mijn handen."

Over Mosoel hangt een grijsbruin doodskleed. Van puin, van verwrongen staal. Bruggen hangen er geknakt bij. Wegen zitten vol met diepe kraters van ingeslagen bommen. Alleen al in 15 van de 54 wijken in het westelijke stadsdeel aan de oevers van de Tigris zijn 32.000 huizen verwoest. De Grote Moskee van al-Nouri, de universiteit, overheidsgebouwen, winkelcomplexen, het zijn geraamten.

Mosoel is na negen maanden oorlog bevrijd van Islamitische Staat, maar het leven in de Iraakse stad, waar tot 2014 bijna 2 miljoen mensen woonden, moet weer worden aangezwengeld. "De wapens zwijgen, maar de humanitaire crisis woedt voort", zegt Lise Grande, VN-vertegenwoordiger in Irak. Meer dan een miljoen inwoners leven in opvangkampen. Sommigen hebben de hoop opgegeven dat zij ooit nog terugkeren. "De stad is dood. Elke straathoek heeft zijn eigen boze herinnering, geschreven in bloed", zegt de onderwijzer Aisha Abdullah. Maar de meeste inwoners willen terug naar hun stad, om er hun bestaan weer op te rapen.

Hoe breng je een door oorlogsgeweld geteisterde stad weer tot leven? Wouter van der Heijde (41) heeft er ervaring mee. De planoloog heeft vanaf 2007 enkele jaren gewerkt aan de wederopbouw in Afghanistan en Kosovo, namens de VN-organisatie Habitat, die zorg draagt voor sociale en duurzame stedenbouw. "De wederopbouw van Kabul en andere steden in Afghanistan is niet te vergelijken met die van Aleppo of Mosoel, maar er zijn wel degelijk overeenkomsten", zegt Van der Heijde. Er zijn lessen te trekken.

Puinruimen

Les 1: Bij herbouw gaat het niet alleen om bakstenen en cement. "Vanaf het eerste moment moet je de lokale bevolking erin betrekken. Leid handwerkslieden en ambtenaren op. Werk samen met bewoners op straat- en buurtniveau, want zij zijn belangrijk voor het onderhoud van wat je hebt opgebouwd", aldus de planoloog.

zine