congres

Europese populisten richten hun pijlen op vijanden: de islam, de EU en de pers

- Redactie - Bron: de Volkskrant

De verkiezingen hebben ze nog niet gewonnen, maar ze liggen goed in de peilingen. Geert Wilders, Marine Le Pen en Frauke Petry waren de hoofdgasten op het eerste congres van West-Europese rechts-populistische en nationalistische partijen, waar Donald Trump nooit ver weg was.

2 Janice Atkinson (UKIP), Tomio Okamura (voorzitter Tsjechische Partij voor Vrijheid en Directe Democtratie), Matteo Salvini (Lega Nord) en Geert Wilders (PVV).
© Getty Images

Ze lachten alle drie, Marine Le Pen, Geert Wilders en Frauke Petry. Ze waren immers onder vrienden en bewonderaars en niet omringd door politieke vijanden, zoals gewoonlijk. Die vrienden klapten toen het drietal - de leiders van respectievelijk het Franse Front National, de Nederlandse Partij Voor de Vrijheid en de Duitse Alternative für Deutschland - zaterdag zijn entree maakte in de Rijn-Moezelhal in het Duitse Koblenz. Lachend, en wellicht enigszins verblind door de neonpaarse lichtshow die hun entree van mythische proporties moest voorzien.

"Hier zijn de toekomstige regeringsleiders van Europa!" riep de spreekstalmeester. Daarmee liep hij wat op de zaken vooruit. Maar de bijeenkomst was wel historisch; het was het eerste congres van West-Europese rechts-populistische en nationalistische partijen. De organisator was Marcus Pretzell, Europarlementariër voor de AfD.

Revolutie

Behalve de drie hoofdgasten waren ook de vertegenwoordigers van het Italiaanse Lega Nord, het Vlaams Belang, de FPÖ, de UKIP en een kleine populistische partij uit Tsjechië aanwezig. En overal waren nationale vlaggen. Het publiek, voornamelijk lokale AfD-politici, zwaaide met door de organisatie versterkte pamfletten met de namen van de sprekers.

De hiërarchie, gebaseerd op het succes van de partijen in de peilingen, werd de hele dag strikt gehandhaafd. Dus was het steeds Marine Le Pen, aangekondigd als de vrouw met de mooiste glimlach van Frankrijk, die eerst mocht praten. Wilders, aangekondigd als "de man die zijn eigen vrijheid opgegeven heeft", was steeds nummer twee, Frauke Petry van de AfD nummer drie.

Share

'We beleven het einde van een wereld en het de geboorte van een nieuwe'

Marine Le Pen

"We beleven het einde van een wereld en het de geboorte van een nieuwe", zei Le Pen. Waarna Donald Trump zijn symbolische entree maakte op het congres, om de hele dag niet meer te vertrekken. Ook Frauke Petry feliciteerde de nieuwe president van de Verenigde Staten en Wilders verwelkomde zijn presidentschap als een historisch moment, en kondigde aan dat 2017 het jaar van de revolutie was.

Verdeeldheid

Trump werd door alle sprekers dankbaar gebruikt als het cement van de dag. Want, hoe uitgelaten de stemming ook was, het congres was een waagstuk. Omdat er iets tegenstrijdigs zit in gezamenlijk het patriottisme prediken.

Maar vooral omdat er tussen de deelnemende partijen veel gevoelige meningsverschillen bestaan - de reden waarom een bijeenkomst als deze niet eerder had plaatsgevonden. En hoezeer iedereen ook zijn best deed om de overeenkomsten op de voorgrond te stellen, toen het over Israël ging, ging het mis.

Toen Marcus Pretzell zich positief over Israël uitsprak, begon een man in het publiek onverstaanbaar te schreeuwen. Hij werd door veiligheidsmensen afgevoerd. Toen Wilders zich later "een vriend van Israël" noemde, zweeg het publiek boekdelen.

2 Marcus Pretzell en Geert Wilders. © Getty Images

Extreem rechts en extreem extreem rechts

Die momenten onthulden wat Petry en Pretzell zo graag wilden verdoezelen: de grote onenigheid binnen de AfD. Een deel van de mensen in de zaal stond duidelijk meer aan de kant van de nog rechtsere partijvleugel. Dat is de vleugel van Björn Höcke, de man die het Holocaust Monument in Berlijn deze week een "monument van schande", noemde. Frauke Petry onderstreepte in de persconferentie nog eens dat zij niet voor de standpunten van Höcke staat.

Veiligere gespreksonderwerpen waren, behalve Trump, de gemeenschappelijke vijanden. Natuurlijk was dat allereerst de islam. Wilders vertaalde "islamisering" moeiteloos naar "Islamisierung" en "massa-immigratie" naar "Massen-Immigration". Hij zei overigens ook dat Nederlandse vrouwen hun blonde haar niet meer durven te laten zien op straat, uit angst voor radicale moslims. Die opmerking werd door het AfD-publiek met luid applaus ontvangen.

Afgezien van het Israël-incident viel Wilders goed in de smaak, misschien omdat hij als enige buitenlander in het Duits sprak, en bovendien een ode aan Duitsland bracht. "Europa heeft een trots en groot Duitsland nodig", zei hij. En, vrij naar Thilo Sarrazin: "Vrienden, we willen niet dat Duitsland zichzelf afschaft."

Sneer naar Merkel

Le Pen en Petry hadden het vooral op de EU gemunt. "We zullen ons bevrijden", zei Petry. En: "De mensen uit het Westen zullen ontwaken." Marine Le Pen noemde de EU "een onderdrukking van de volkeren." En in een pleidooi tegen de euro zei ze dat elke Europese economie "het ritme van het volk" ademt. Daarmee kreeg haar toespraak het meest van allemaal een 'blut und boden'- bijsmaak.

En natuurlijk maakte iedereen een paar sneren naar de Duitse bondskanselier Angela Merkel. "In Frankrijk wordt ze geëerd als humanitaire held", zei Le Pen. "En dat terwijl ze 500.000 illegale immigranten heeft binnengelaten van wie niemand weet waar ze nu zijn. Incroyable!" Wilders zei: "Duitsland heeft Frauke nodig in plaats van Angela."

Machtspelletjes

Share

Voor het vijandbeeld was er extra aandacht: de pers

Voor het vijandbeeld was er extra aandacht: de pers. Marcus Pretzell begon met een sneer naar Justus Bender, een redacteur van de Frankfurter Allgemeine Zeitung die in eerste instantie niet welkom was op het congres, vanwege zijn kritische berichtgeving over de AfD. Uiteindelijk mocht hij toch komen - en werd vervolgens publiekelijk in z'n hemd gezet door de organisator: "Deze man wilde zo graag komen dat hij een rechtszaak tegen ons heeft aangespannen."

Ook noemde Pretzell herhaaldelijk het aantal aanwezige journalisten "350, en dat terwijl jullie ons haten." En toen fotografen elkaar voorafgaand aan de persconferentie wegduwden in hun strijd om het beste beeld: "Ik dacht dat jullie ons niet konden uitstaan, maar elkaar blijkbaar ook niet. Zo zíjn jullie gewoon."

Deze provocatieve machtsspelletjes en de regeltjes die er waren voor de verslaggevers - geen toegang tot de zaal, geen interviews met toeschouwers binnen het gebouw- benadrukten vooral hoezeer het slagen van dit evenement afhankelijk was van media-aandacht.

Geert Wilders was, ook tegenover de pers, in een opvallend goed humeur, hij beantwoordde zelfs na de persconferentie, omringd door zijn beveiligers, nog een paar vragen.

Misschien kwam het door het feestje van de vorige avond, in het nabijgelegen Mainz. Op Facebookpagina's van AfD-politici doken foto's op van Frauke Petry achter de piano, zingend in een avondjurk die niet verhult dat ze een kind van Marcus Pretzell verwacht.

nieuws

cult

zine