Koude Oorlog

De NAVO hield een militaire oefening. En die lokte bijna een echte wereldoorlog uit

3 Nucleaire tests tijdens de Koude Oorlog. © RV

In 1983 stond de wereld even aan de rand van een oorlog. Een militaire oorlogssimulatie van de NAVO, te midden van de Koude Oorlog, werd toen door de Sovjet-Unie geïnterpreteerd als de voorbereiding op een nucleaire aanval. Meteen werd een mogelijke tegenaanval op poten gezet. Een reconstructie van BBC legt het verhaal bloot.

3 Militaire oefeningen tijdens de Koude Oorlog. © RV

Gecodeerde communicatie, radiostilte, troepen op de grond en zelfs valse kernwapens onderaan de bommenwerpers: de jaarlijkse oorlogssimulatie van de NAVO zag er in 1983 levensecht uit. Het militaire bondgenootschap simuleerde een situatie waarbij het Warschaupact, het bondgenootschap van het Oostblok en de Sovjet-Unie, het Westen was binnengevallen. In het fictieve verhaal van de ‘Able Archer’-oefening, de naam van de operatie, werd onder andere een westerse kernaanval op Kiev uitgevoerd.

Hitler

Pas in de jaren 90 werd voor de Britten en de Amerikanen duidelijk hoe de Russen de oefening helemaal niet zo onschuldig vonden en  in opperste staat van paraatheid hadden gestaan, met plannen voor een tegenaanval.

3 Yuri Andropov © RV

Maar hoe kon zo’n misverstand - met mogelijk verstrekkende gevolgen - ontstaan? Historicus Nate Jones, directeur van een ngo die pleit voor openbaarheid van bestuur inzake archieven van veiligheidsdiensten, legt het verhaal uit aan BBC. Door verschillende Russische bronnen in Kiev en Moskou te raadplegen kon Jones het verhaal langs Russische zijde reconstrueren.

“De Russen waren getraumatiseerd door de invasie van Hitler in 1941, die totaal onverwacht kwam”, verklaart Jones. Uit zijn onderzoek blijkt dat Yuri Andropov, de toenmalige Sovjetleider, de bewegingen van de NAVO bijna paranoïde volgde. “Er zijn bewijzen dat de Sovjets militaire oefeningen amper konden onderscheiden van echte voorbereidingen op een oorlog.”

Zo zag de Sovjettop ‘Able Archer’ niet als een oefening, maar als een voorbereiding op een aanval op de Sovjet-Unie. 

Share

‘De irrationaliteit van de Russische veiligheidsdiensten legt het falen van het Sovjet-systeem bloot’

Historicus Nate Jones

Maar naast een te grote achterdocht legt Jones nog een andere oorzaak bloot. Zo waren de Russische spionnen in het Westen zodanig wanhopig om hun oversten van relevante informatie te voorzien, dat ze de dreiging vaak overdreven. “De bazen wilden op voorhand horen van een kernaanval, dus dat deden de spionnen: de kleinste dreiging overdrijven om in de gratie te komen bij de oversten.”

“De irrationaliteit van de Russische veiligheidsdiensten legt het falen van het Sovjet-systeem bloot”, besluit Jones nog.

nieuws

cult

zine