Opinie
DIRK JACOBS

Asielcrisis wordt slechter aangepakt dan natuurramp

De politiek vertikt om een efficiënt migratiebeleid op Europees niveau uit te bouwen

Dirk Jacobs is gewoon hoogleraar sociologie aan de Université Libre de Bruxelles, waar hij directeur is van GERME, de ULB-onderzoeks-groep naar migratie en integratie.

2 Hongaarse agenten escorteren vluchtelingen. Volgens Jacobs vertikken we het een coherent migratiebeleid op Europees vlak te ontwerpen. ©© reuters
©kos

Vandaag wijdt de VRT onder de noemer #opdevlucht haar programmatie aan de vluchtelingencrisis. Laten we hopen dat Vlaamse politici de kans grijpen te spreken in termen van collectieve verantwoordelijkheid, in plaats van zich vooral bezig te houden met (afwentelen van) schuld. Met de aankondiging van het plan van Commissievoorzitter Juncker is er alvast een beetje hoop dat Europa eindelijk zijn broodnodige coördinerende rol gaat spelen om de humanitaire crisis op te vangen.

Hartverscheurende foto's confronteerden ons keihard met de vreselijke realiteit. Die realiteit is jammer genoeg ook dat wij de handen niet volledig in onschuld kunnen wassen. We kozen voor een streng visabeleid en een gestage uitbreiding van hoogtechnologische grensbewakingssystemen aan de Europese buitengrenzen.

Share

Op papier bieden we de mogelijkheid tot asiel aan. In de praktijk drijven we vluchtelingen in de handen van de illegale migratie-industrie

Op papier bieden we volgens onze Europese waarden de mogelijkheid tot asiel aan. In de praktijk drijven we vluchtelingen in de handen van de illegale migratie-industrie, omdat dit bijna de enige manier is om nog in Europa te geraken. Een regulier vliegtuigticket kost vaak vele malen minder dan de bedragen die men nu moet neertellen voor een levensgevaarlijke tocht. De zogenaamde carrier-clausule (die terugreiskosten afwentelt op vliegtuigmaatschappijen) maakt het voor het gros van de vluchtelingen simpelweg onmogelijk het vliegtuig te nemen omdat luchtvaartmaatschappijen geen tickets verkopen aan wie mogelijk asiel wil aanvragen.

Tegelijk vertikken we een coherent migratiebeleid op Europees vlak te ontwerpen. We moeten ons geen blaasjes wijsmaken: de economische, politieke en demografische factoren die de migratiedruk en vluchtelingenstromen voeden, gaan niet meteen verminderen. Dat beseft iedereen. Velen van ons zouden net dezelfde beslissingen nemen om bij oorlog de vlucht te nemen en bij miserie te proberen elders een toekomst op te bouwen. De uitdaging is dit fatsoenlijk te beheren. Zonder chaos en zonder doden.

Op een boogscheut van bij ons bereiken ons dramatische beelden uit Calais van mensen die Engeland hopen te kunnen bereiken. In ons eigen Brussel weten we bij de Dienst Vreemdelingenzaken de instroom vluchtelingen die in België wensen te blijven, niet te beheren. Het lijkt alsof politici machteloos toekijken, terwijl vanuit burgerinitiatieven een golf van solidariteit opwelt. Dit is vreemd voor een welvarend land met een indrukwekkende logistieke capaciteit en een goede infrastructuur voor civiele bescherming. Een land dat bovendien graag het interventieteam B-fast naar natuurrampen overal ter wereld uitstuurt.

Share

Het lijkt alsof politici machteloos toekijken. Vreemd voor een land dat graag interventieteam B-fast naar natuurrampen overal ter wereld uitstuurt

Het stuit tegen de borst. Dit is immers geen natuurramp die ons zomaar overkomt maar een samenloop van omstandigheden waar beleidskeuzes die onze verkozen leiders (niet) maken ook een grote rol in spelen. Beleid dat als doelstelling ook duidelijk ontrading heeft om een deel van het electoraat tevreden te stellen. Het politieke debat hierover wordt met de dag ook minder hypocriet, met polarisatie die dus ook scherper wordt.

Wie iets wil doen voor de crisis in onze achtertuin, kan op dit moment als een van de meest nuttige bijdrages geld storten aan de professionele organisaties Dokters van De Wereld of Vluchtelingenwerk Vlaanderen. De particuliere initiatieven zijn zeer lovenswaardig en nuttig (ook al is wat meer coördinatie nodig). Organisaties ondersteunen met logistieke ervaring is dan ook een valabel alternatief.

Het is in dat licht schrijnend vast te stellen dat een professionele organisatie als Vluchtelingenwerk Vlaanderen de afgelopen jaren systematisch gekortwiekt wordt. Ze werd verplicht alle werkingen drastisch terug te schroeven omdat subsidies ofwel verdwijnen (voor de juridische helpdesk bijvoorbeeld) of drastisch dalen (de helft minder steun voor opvang asielzoekers). Daardoor moest ook al een aanzienlijk deel van het personeel afvloeien.

Zoiets is onbegrijpelijk. Tenzij men naar het grotere cynische plaatje kijkt. Het is wellicht net de bedoeling om de invloed van het middenveld te breken in tijden dat aangekondigd wordt dat commerciële bedrijven als Sodexo of Carestel voor opvang kunnen zorgen, nadat de overheid elders opvangcapaciteit afgebouwd heeft. Dat middenveld is altijd constructief geweest, maar ja, ook kritisch natuurlijk.

Vele burgers voelen zich moreel aangesproken iets te doen. De volgende stap is ook de ongemakkelijke realiteit onder ogen zien dat we mede verantwoordelijk zijn door onze politieke keuzes en onze stellingname in het publieke debat. Welke vorm van leiderschap willen we belonen? Wat voor soort samenleving willen we zijn?

We gaan ver met onze bureaucratische ontradingsmechanismen en onze gesofisticeerde buitengrensbewaking. Veel verder dan ons 'absorptievermogen' rechtvaardigt. Dat weten we eigenlijk allemaal al lang. Er valt niet naast te kijken, maar we zien het liever niet. Alleen, dat kind op die foto had in de klas van onze kinderen kunnen plaatsnemen. Dat weten we ook.

nieuws

zine