Boekenrecensie

‘Op jouw bruiloft’ vertelt over het seksuele ontwaken van een eenzaat

We kunnen alleen maar blij zijn met deze nieuwe vertaling van Carson McCullers

1 Carson McCullers. © The LIFE Picture Collection/Gett

Toen in 1946 The Member of the Wedding het licht zag, was Carson McCullers gevierd en ongelukkig. Maar wij kunnen alleen maar blij zijn met de nieuwe vertaling van haar roman.

Share

Na haar debuutroman ‘The Heart Is a Lonely Hunter’ groeide Carson McCullers uit tot gevestigde waarde, maar haar leven verliep tragisch

‘Certainly I have always felt alone’, schreef Carson McCullers (1917-1967) in het voorwoord op haar toneelstuk The Square Root of Wonderful. Het jaar was 1958 en ze had inderdaad reden tot klagen. Welis­waar was ze na haar omineus getitelde debuutroman The Heart Is a Lonely Hunter, die ze publiceerde op 23-jarige leeftijd, uitgegroeid van wonderkind tot succesvolle gevestigde waarde, maar haar leven was tot dusverre bepaald tragisch verlopen en gevuld geweest met ernstige gezondheidstrubbels – haar eerste beroerte had haar getroffen in 1941, en inmiddels was de linkerzijde van haar lichaam verlamd en had ze blijvende zichtproblemen. 

Ze was tot twee keer toe met dezelfde man getrouwd, Reeves McCullers, even fervent alcoholistisch als zijzelf, die haar in 1953 voorgesteld had samen zelfmoord te plegen. Enigszins tegen haar aard in weigerde ze, en dus deed hij het maar in zijn eentje. Haar eigen dood, op haar vijftigste, volgde op een wekenlange coma.

Dagen aan de keukentafel

Of het lot voor Frankie Addams, de twaalfjarige hoofdfiguur van Op jouw bruiloft, minder treurigheid in petto heeft, valt niet met zekerheid te zeggen, maar het goed ontwikkelde gevoel voor eenzaamheid heeft zij in elk geval met haar schepper gemeen, zo blijkt al uit de eerste zinnen van de roman. ‘Die zomer’, staat er, ‘hoorde ze al heel lang nergens bij.’ 

Ze brengt haar dagen door aan de keuken­tafel, samen met haar zesjarige neefje en de zwarte kokkin met het glazen oog Berenice, en gedrieën zeggen zij alsmaar dezelfde, eeuwig dezelfde dingen, ‘zodat in augustus de woorden begonnen te rijmen en vreemd begonnen te klinken’ – een zinsfragmentje dat meteen reeds als exemplarisch kan gelden voor de wonderlijke sferen die McCullers in een handomdraai weet op te roepen.

Alles verandert echter als de oudere broer van Frankie, Jarvis, op een namiddag in diezelfde maand augustus zijn verloofde Janice komt voorstellen en iedereen uitnodigt voor de bruiloft die over enkele dagen 150 kilometer verderop zal plaatsvinden. Dermate obsessief zal Frankie van dan af uitkijken naar het betreffende feest dat Berenice niet anders kan dan op een bepaald moment concluderen: ‘Frankie is verliefd! Frankie is verliefd! Op de brúi-loft!’

Dwingende fantasieën

Share

Frankie Addams, de twaalfjarige hoofdfiguur van ‘Op jouw bruiloft’, heeft het goed ontwikkelde gevoel voor eenzaamheid gemeen met haar schepper

Maar uiteraard is er meer aan de hand, en het is niet de gedachte aan het feest zelf dat Frankie zozeer het hoofd op hol brengt dat zij, teneinde haar naam te laten allitereren op die van het gelukkige stel, besluit met ingang van vandaag als Jasmine door het leven te gaan. Iedereen, beseft ze immers, kan op een of andere manier met recht en reden het woord ‘wij’ gebruiken, behalve zij – zij is altijd uitsluitend een ‘ik’ geweest, en het volgende hoopvolle inzicht zet dan ook haar hele persoon flink op stelten: ‘Zij zijn mijn wij.’ 

Ongetwijfeld dus zal het pasgetrouwde paar haar met zich mee nemen op huwelijksreis en vervolgens laten deel uitmaken van het gloednieuwe gezin, meent ze.

Dat deze zeer dwingende fantasieën van de even schonkige als nuffige tomboy Frankie Addams, met haar kortgeknipte haren en haar talent voor messenwerpen, in mindere mate haar eigen broer dan diens aanstaande bruid betreffen, wordt niet met zoveel woorden gezegd, maar laat zich gemakkelijk raden.
Op jouw bruiloft is dan ook in de eerste plaats een roman over een seksueel ontwaken, met alle mysterieuze ingewikkeldheden die daarmee bij McCullers per definitie gepaard gaan.

Saffische liefde

Al zou naar verluidt de schrijfster zelf nooit – ondanks herhaaldelijke en zeer agressieve toenaderingspogingen van haar kant – een vrouw zover gekregen hebben de liefde met haar te bedrijven – ook de Zwitserse schrijfster Annemarie Schwarzenbach niet, op wie ze gedurende lange tijd gekmakend hevig verliefd was – toch was ze net als haar echtgenoot Reeves biseksueel, als ze tenminste al niet ronduit de saffische liefde toegedaan was. Aan Truman Capote gaf ze ooit te kennen: ‘I think I was born a boy’, en de afkeer van heteroseks die uit zowat al haar werk spreekt, komt ook in Op jouw bruiloft in verschillende scènes tot uiting, bijvoorbeeld als zij terugdenkt aan ‘de geheime, onbekende zonde’ die zij op een middag in mei in een garage met Barney begaan heeft: ‘Ze had (…) zin om hem te vermoorden.’

Waar Frankie dan wel genoegen in schept? In het laten rondparaderen van haar neefje in een bloemetjesjurk, of in het dromerig ontwerpen van een nieuwe, ideale wereld: ‘Ze had een plan dat je direct van een jongen in een meisje kon veranderen, en omgekeerd, wanneer je daar zin in had.’

Wat de toekomst in de échte wereld aan Frankie zal brengen, nee, we weten het niet, al eindigt het boek met een opvallend en onverwacht ‘rillinkje van geluk’. We hopen in elk geval sterk genoeg op het beste voor haar, om stiekem het ergste te vrezen. 

Carson McCullers, Op jouw bruiloft, Athenaeum, 256 p., 20 euro. Vertaald door Molly van Gelder.

nieuws

cult

zine