Literatuur

Eerste bewegende beelden van Proust uit 1904 opgedoken

1 Marcel Proust in de video. ©CNC

De Franse auteur Marcel Proust is voor het eerst op film te zien, uit de tijd vóór zijn meesterwerk.

Hij schreef een van de literaire meesterwerken van de 20ste eeuw, over tijd, schoonheid en vooral meeslepende en gepassioneerde liefde: de Franse ­auteur en intellectueel Marcel Proust (1871-1922), schrijver van de roman­cyclus À la recherche du temps perdu (Op zoek naar de verloren tijd). Van Proust, die op 51-jarige leeftijd overleed aan de gevolgen van een longontsteking, ­waren tot nu toe alleen zwart-witfoto's bekend. Maar nu lijkt er eindelijk bewegend beeld van de auteur te zijn opgedoken. 

Het korrelige zwart-witfilmpje uit 1904 is gemaakt tijdens de bruiloft van Armand de Guiche en Elaine Greffulhe, de dochter van gravin Greffulhe. Niet zomaar een aristocrate, maar de echtgenote van een van Prousts beste vrienden en inspiratiebron voor zijn romanfiguur Oriane de Guermantes, een van de ruim tweehonderd personages in de duizenden pagina's van À la recherche du temps perdu. Tussen de deftig ­uitgedoste stellen zie je plots een man met een bolhoed, een parelgrijs ­kostuum en een keurig snorretje ­alleen de trap afdalen. 

De man is slechts een kleine drie ­seconden in beeld. Maar Jean-Pierre ­Sirois-Trahan, professor aan het Collège Montmorency in Quebec, die het filmpje ontdekte, kent geen twijfel. ­"Absoluut ­zeker weet je het natuurlijk nooit. Maar dit zou Proust moeten zijn. Zo zag hij er in die jaren uit." Ook Jean-Yves ­Tadié, Proustspecialist aan de Universiteit van Parijs, is overtuigd. "De vorm van het gezicht, zijn manier van kleden... Bovendien stond al langer vast dat Proust op die bruiloft is geweest."

Vanaf 0:36 is Proust op onderstaande video te zien.

Hernieuwde belangstelling

Annelies Schulte Nordholt, docent Franse letterkunde aan de Universiteit Leiden en voorzitter van de Nederlandse Marcel Proust Vereniging, reageert ontroerd op de vondst. "Het is een mooie ontdekking. Eindelijk bewegend beeld na alle foto's. Het is ook nog eens een jonge Proust. Hij is op de beelden 33 jaar oud, dus nog voor hij begon met het schrijven aan À la recherche du temps perdu."

Het waren de mondaine jaren van Proust, voordat hij zich in 1908 monomaan en vol overgave zou storten op het schrijven van de zeven delen van zijn meesterwerk, die hij vlak voor zijn dood in 1922 voltooide.

Share

Het waren zijn mondaine jaren, voordat hij zich monomaan zou storten op het schrijven van zijn meesterwerk, dat hij vlak voor zijn dood voltooide

Volgens Schulte Nordholt wordt de romancyclus in ­Nederland nog maar weinig gelezen. "In de jaren zeventig, toen de Nederlandse vertaling verscheen, was er een hausse van Proustlezers. Nu is dat een stuk minder. Hij geldt als een ontoegankelijke auteur. Toch heeft hij een klein maar gepassioneerd publiek. Door de recente nieuwe vertaling van het eerste deel - Swanns kant op - lijkt er een hernieuwde belangstelling voor zijn werk. En dat is terecht, want met name zijn analyses over liefde en jaloezie zijn nog altijd actueel en op alle leeftijden van toepassing."

zine