Recensie

Dit boek overstijgt, na lang ronddobberen, uiteindelijk de clichés

2 © rv

Tegen het decor van een chaotisch Brussel schetst Jeroen Theunissen in Jouw huid de tot mislukken gedoemde liefde van een Welshe expat en een Ghanese jonge vrouw. Iets te veel toevalligheden bevolken deze traag evoluerende roman.

Geen debat dat de Facebook-pennen van literatoren vaker in beroering brengt dan de kwestie of een hedendaagse roman per se maatschappelijk gewicht moet hebben. Zo’n dispuut woedt overigens ook in theaterkringen, bij regisseurs of zelfs bij filmmakers. Waardoor een auteur die zich bij voorkeur aan de zijlijn ophoudt en in de luwte aan zijn fraaie boeken sleutelt, weleens met de nek wordt aangekeken. Maar waarom zou literatuur constant haar brevet van sociale relevantie hoeven voor te leggen?

Ook Jeroen Theunissen (°1977) boog zich drie jaar geleden over de brandende kwestie tijdens een lezing voor het Gentse Studium Generale. “Goede literatuur kan ons door de kracht die ervan uitgaat helpen onze huidige tijd te doorgronden”, sprak hij. Maar, voegde hij er genuanceerd aan toe, dat is geen must. Haar maatschappelijke waarde puurt literatuur niet uit een of ander quotum of politiek correct thema. In een interview met Bruzz stelt hij het zo: “Ik probeer verhalen te maken die de wereld van vandaag beschrijven. Met het boek wil ik niet iets in de maatschappij veranderen. Dan moet je lid worden van Greenpeace.”

Share

Het lijkt alsof Griff en Ama verloren lopen in hun eigen liefdesverhaal, de ups en downs zijn na een jaar niet meer te tellen

In zijn nieuwe roman Jouw huid poogt Theunissen zichtbaar uiteenlopende ambities te verenigen: een liefdesverhaal met romantische allures combineert hij met een diagnose van een multiculturele relatie die alles op scherp zet, terwijl hij ook een en ander over het hedendaagse Brussel kwijt wil. Toch hoedt hij zich voor boodschapperigheid. Theunissen voegt zich met Jouw huid bij een rij Nederlandstalige auteurs die – met wisselend succes – over gemengde relaties schreven, van Tom Naegels (Los), Joost Zwagerman (De buitenvrouw) en Robert Anker (Hajar en Daan) tot Tom Lanoye (Het derde huwelijk) of Annelies Verbeke (Dertig dagen).

Botsing van clichés

Nadat in zijn vorige roman Onschuld (2014) een oorlogsfotograaf verliefd werd op een Syrische vluchtelinge, is ook deze liaison er een boordevol obstakels, zij het in een intiemere setting. De baseline van dit boek is een botsing van clichés: welgestelde blanke man wordt verliefd op een zwarte vrouw zonder papieren. De zelfvoldane Welshe expat Griff voelt zich als lobbyist in zijn nopjes in de Europese besluitvormingscenakels. Griff is een paar jaar terug vertrokken uit Wales “omdat ik het gevoel had tussen de bergen van mijn puin voortijdig begraven te zijn".

Maar uiteraard is zijn komst naar Brussel ook een vlucht naar voren – gaandeweg ontdekken we wat hij nu precies achterliet: een vrouw en een kind. Hij werkt hard, klimt hoger op de ladder, ziet lobbyen als ‘driedimensionaal schaken’ én vermeit zich af en toe in bed met een collega, na de befaamde vrijdaguitstappen op het Luxemburgplein. Zoals met de Poolse Agata, “hoge jukbeenderen, volle borsten die wanneer ze lachte gevaarlijk in het bloesje schudden.” Enig cynisme is deze man (die natuurlijk aan de Vijvers van Elsene resideert) niet vreemd.

Tot hij uit zijn cocon breekt, met zijn plooifiets in een buitenwijk belandt en er pardoes een haveloos café binnenstapt. Daar werkt Ama, afkomstig uit Ghana. Bloedmooi natuurlijk, dat vereist het cliché. Ze is de prinses op de mestvaalt van dit louche oord vol grijpgrage mannenhanden. De bleke Welshman is betoverd, zij wat minder. Hij vraagt haar wél mee uit. En zij gaat er op in. Ziet Ama hem als een soort hulpboei, als een verlosser? “Iets in hem raakt je, de overtuiging en de tristesse, de ironie en de onzekerheid.” Ama is Ghana ontvlucht, maar niet zozeer om financiële redenen, eerder om te ontkomen aan een gearrangeerd huwelijk.

Misleidend klef

Vervolgens ontvouwt zich een relatie waarbij Griff verliefder lijkt te worden (ten minste op “haar soepele lijf”) en Ama ongrijpbaarder. Ze is immers vrijgevochtener dan hij eerst vermoedde. Ze is tuk op seks, al vindt ze hem in feite niet aantrekkelijk, die man met “zijn futloze benen, zijn in brokken en lappen hangende billen.” Ze plaagt hem dat hij saai is, wat hard aankomt bij Griff: “Was ik echt alleen maar haar saaie blanke, haar saaie maar netjes alles betalende blanke?” Tegelijk raakt hij behekst door onrust én door een gevoel van ondergang, waarbij Theunissen voorzichtige parallellen trekt met de advocaat Clamence uit La chute van Albert Camus. Toch schort er iets aan de karaktertekening, alsof de personages aangeklede ledenpoppen zijn.

Het blijft eerst nog onduidelijk waar de auteur precies heen wil met dit zich traag ontvouwende boek, verteld vanuit beider perspectieven. De liefde – of is het een pact? – tussen Griff en Ama schuurt van begin af aan en behoudt iets ongelijkwaardigs. Hij reist de wereld rond. Zij poetst, doet klusjes en heeft geen papieren. Wel heel toevallig wordt Ama vaak zomaar op sleeptouw genomen door culturele influencers, om zelfs in befaamde Brusselse choreografenkringen te verzeilen. Herkent u Anne Teresa de Keersmaeker en Wim Vandekeybus?

2 © rv

Het lijkt alsof Griff en Ama verloren lopen in hun eigen liefdesverhaal, de ups en downs zijn na een jaar niet meer te tellen. Allebei kampen ze met een vorm van onstelpbaar heimwee. Wat hebben ze wezenlijk bij elkaar te zoeken? Welke mutual benefits vormen hun cement?

Mikt Theunissen op een parabel over het vermolmde Europa, gepersonifieerd in Griff, die al zijn kaarten verspeelt, en het levenslustige en wendbaarder Afrika van Ama? Ondanks de soms zwoegende stijl, de artificiële dialogen en een hoge graad van uitleggerigheid, wint deze roman in het tweede deel aan armslag en kracht. Omdat Theunissen de ambiguïteit toelaat en alsnog een paar verrassende tournures inweeft. Jouw huid – een misleidend kleffe titel – dobbert lang in het rond, maar weet uiteindelijk de clichés te overstijgen.

Jeroen Theunissen, Jouw huid, De Bezige Bij, 257 p., 19,99 euro.

Dossier Boeken
Dossier Boeken

Lees alle artikels

nieuws

cult

zine