Dossier Het grote psychiatrierapport

Psychiatrisch Centrum Sint-Amandus, Beernem

Bijna nergens ter wereld belanden zoveel psychiatrische patiënten in een ziekenhuisbed. De Morgen onderzocht meer dan 100 psychiatrische instellingen. Hoe worden patiënten daar geholpen? Worden ze beter van zo'n opname? Zijn ze zelf tevreden over de behandeling die ze kregen? Wat loopt goed, wat gaat fout? Het rapport van Psychiatrisch Centrum Sint-Amandus, Beernem

Rapport van Psychiatrisch Centrum Sint-Amandus

  • Jaar: 2014
  • Maand: november
  • Aantal bedden: 459
  • Specialisaties: Ja
    Crisiszorg, verslavingszorg, NAH-problematiek, langdurig alcoholgebruik, agressieve gedragsproblematiek (persoonlijkheidsstoornissen, afhankelijkheidsproblematiek, residentiële intensieve zorg), dubbeldiagnose persoonlijkheidsstoornis en middelengebruik, dubbeldiagnose psychose en middelenmisbruik, crisiszorg voor mannen met sterk ontwrichtende problematiek, forensisch aanbod voor patiënten die grensoverschrijdende feiten hebben gepleegd, geontopsychiatrische patiënten, psychomentale zorg, dubbeldiagnose verstandelijke problematiek en psychiatrische gedragsproblematiek, psychosezorg, en dagcentrum voor patiënten met uiteenlopende problematiek
  • Forensisch aanbod: Ja
    Fides-R (Forensisch Initiatief voor Deviante Seksualiteit – Residentiële afdeling) is een afdeling voor patiënten die daarnaast door justitie gevolgd worden i.v.m. Grensoverschrijdende feiten. Deze afdeling bevindt zich in gebouw 14 (Sint-Aloïs).
  • Aanbod voor kinderen: Nee
  • Wachttijd: ?
    De wachttijd om opgenomen te worden, is soms aanzienlijk (bv. 1 jaar op De Stroom).
  • Gemiddelde ligduur: De gemiddelde ligduur (cijfers van 2013) verschilt sterk naargelang de afdeling maar bedroeg gemiddeld voor het ziekenhuis 147 dagen.
  • Uitsluiting: ?

Legende

  • Geen opmerkingen
  • Tekortkomingen
  • Non-conformiteiten
  • ?Onduidelijk / Niet onderzocht
  • Ja
  • Nee

ZORG

Behandeling

Wetenschappelijke aanpak
Op zowat geen enkele afdeling werd de zorgpraktijk ooit getoetst aan wetenschappelijke inzichten.
Electro Convulsie Therapie (ECT)
Voor elektroconvulsietherapie (ECT) worden patiënten verwezen naar het AZ Sint-Jan Brugge-Oostende. Voor de ECT moet de patiënt na bespreking een formeel informed consent formulier tekenen.
Euthanasie bij psychisch lijden?

Medicatie

Voorschrijfgedrag
Medicatiebedeling
De medicatiedistributie vertoont een aantal risico’s: Op sommige afdelingen wordt medicatie al bij ‘controle voor toediening’ (d.w.z. soms meer dan 3 uur voor de toediening) ontblisterd, waardoor op het moment van toediening identificatie en controle van de toegediende medicatie niet meer mogelijk is. Er werden op heel wat afdelingen (bv. Fides, Oase 1, Wegwijs 1) in de patiëntenvoorraden verknipte blisters aangetroffen, waarbij geen vervaldatum meer terug te vinden was.

Personeel

Probleem met bestaffing?
Op een aantal afdelingen werd de beschikbaarheid van artsen als een knelpunt ervaren. Dit bleek uit gesprekken en een aantal vaststellingen: Sommige artsen volgen hun patiënten onvoldoende op tijdens de opname: patiënten zien hun psychiater soms enkel op eigen vraag of op vraag van het team. In bepaalde gevallen werd vastgesteld dat er gedurende meer dan een jaar g een consult gedocumenteerd was van de behandelende arts met zijn patiënt. Uit de gesprekken blijkt dat sommige artsen op sommige afdelingen maar enkele minuten per week langsgaan. Tegen dat moment moet alles klaar liggen en worden voorschriften, weekenduitgangen en afzonderingsregisters in serie afgetekend.

Sterke punten

Er zijn heel wat standaarddocumenten vooraf goed en grondig uitgewerkt door de kwaliteitscoördinator en stafmedewerkers (o.a. het document minimale verwachtingen van de afdelingen, toelichting bij beleidscyclus, projectsjablonen, ...). Deze documenten dienen als leidraad voor de effectieve uitwerking (o;a; van het kwaliteitsbeleid en de verbeterprojecten) ervan op de afdelingen. Er is een Permanent OverlegComité directie-geneesheren (POC) dat maandelijks samenkomt. Binnen het medisch departement zijn er de wekelijkse vergaderingen van medische raad / medische staf. Hierop worden ook de patiënten besproken waarvoor een opnameaanvraag is ingediend en de patiënten waarmee men op behandelingsvlak problemen ondervindt. De aansturing van het ziekenhuis binnen een grote groep van organisaties heeft op sommige vlakken duidelijk haar meerwaarde.

PATIËNT

Wordt het effect gemeten van de behandelingen?
Routine Outcome Monitoring (i.e. een methodiek waarbij regelmatig metingen gedaan worden van de toestand van de cliënten met het oog op evaluatie en eventueel bijsturing van de behandeling, en dit zowel op individueel-klinisch als op programmaniveau) maakt geen deel uit van de werking.
Welk effect hadden de behandelingen?
Geen informatie

Peilen naar patiëntentevredenheid
Er is sprake van een vierjaarlijkse patiëntenbevraging van de Broeders Van Liefde. De volgende zal plaatsvinden in het najaar van 2016. Deze patiëntentevredenheidsmeting is niet steeds even zinvol. Op afdelingen met een kleine patiëntenpopulatie, zoals Pariz en pIZa kunnen de resultaten niet gebruikt worden voor verbeterprojecten. Ook op Oase 1 was de meting niet op maat van de doelgroep van deze afdeling: slechts 6 patiënten van de 24 konden deelnemen en ook uit deze antwoorden kon logischerwijze geen conclusie getrokken worden. Een aangepaste patiëntenpeiling op maat van het ziekenhuis enerzijds en op maat van de afdeling anderzijds is nodig om bruikbare en nuttige gegevens te kunnen verzamelen en analyseren.

Patiëntenrechten respecteren
De algemene informatiebrochure van het ziekenhuis beschrijft vooral het recht op informatie, maar omschrijft onvoldoende duidelijk het recht om ontevredenheden en klachten te uiten. De ombudspersoon krijgt geen feedback over wat er al dan niet met de aanbevelingen gebeurt.

Betrekken patiënt
De toestemming van de patiënt: werd in geen enkel dossier teruggevonden. De behandelplannen worden niet steeds met de patiënten besproken worden. Ook qua ‘mensgerichtheid’ kan er grote vooruitgang geboekt worden, vooral in het beschouwen van de patiënt als volwaardige partner in de zorg.
Betrekken van familie
Zorg voor familie is in dit ziekenhuis geregeld per afdeling met een zeer verschillende aanpak per afdeling. Familiewerking i s onvoldoende structureel ingebouwd in de werking van alle afdelingen en heeft nog onvoldoende een formele plaats op verschillende plaatsen en momenten in de zorgtrajecten die de patiënten volgen. Sommige afdelingen die een zeer familie betrokken beleid voeren zouden hun know-how kunnen delen met afdelingen waar de familiebetrokkenheid nog niet echt ingeburgerd is.

ISOLATIE EN DWANG

Algemeen

Aantal isolaties en fixaties
In 2013 waren er 1110 afzonderingen, waarvan 440 met fixatie. De gemiddelde duur van een isolatie bedroeg 27,9 uren (= 1 dag 3 uren en 54 minuten, mediaan = 10,75 uur). Het aantal dagen dat de isolatiekamer in gebruik was bedroeg 2523 kalenderdagen. Dit komt overeen met 30603 uur of 1275 etmalen.
Aantal agressie-incidenten
In 2013 werden 19 PV’s (in 2014 al 20) opgemaakt n.a.v. agressie incidenten.

Infrastructuur

Afzonderingskamers
Volgende verbeterpunten werden opgemerkt: niet in alle afzonderingskamers kan de patiënt bellen als hij gefixeerd is (Oase 1), in een afzonderingskamer is er geen verduisteringsmogelijkheid (Wegwijs 1), het geluidssysteem werkt slecht (de Stroom) en de radio geeft ruis (de Bron), op crisisinterventie is de radio al langere tijd stuk.

Beleid

Beoordeling isolatie- en fixatiebeleid
De praktijk van afzondering en fixatie blijkt ver af te staan van de theoretische visies. Op dit vlak is het verbeterpotentiaal zeer groot: Volgens de basistekst zou de indicatie voor afzonderen tweevoudig zijn: onvoldoende keuzevrijheid van de patiënt om het eigen gedrag te begrenzen enerzijds en de bedreiging of schending van de fysieke en psychische integriteit van de patiënt en/of anderen door dit gedrag anderzijds. Er wordt vastgesteld dat patiënten ook omwille van heel andere redenen, die niet steeds in verband met een gevaarsituatie kunnen gebracht worden, worden afgezonderd, en dit vaak in combinatie met 5-puntsfixatie. Er werden fiches gezien van patiënten die urenlang afgezonderd en gefixeerd werden enkel om redenen die, ook volgens de beslisboom die in de afzonderingsregisters is opgenomen, geen gevaar inhouden: het niet naleven van afdelingsregels, het niet bijwonen van de voorgestelde therapie, ‘andere’ redenen (dit kan vrij ingevuld worden), ‘preventie’ van agressie. Ook bij die indicaties die volgens de beslisboom wel als gevaarlijk beschouwd worden, zijn er een aantal die eerder onvoldoende lijken als reden om mensen van hun vrijheid te beroven: zelfverwaarlozing, verbaal geweld, verwardheid, intoxicatie. Uit verschillende gesprekken blijkt dat afzondering en fixatie vaker wordt toegepast op momenten waarop er weinig personeel aanwezig is.

Sterke punten

De procedure afzonderen en de werkinstructie over fixeren bij afzonderen zijn grondig uitgewerkt. De verantwoordelijkheid van de arts is duidelijk omschreven alsook de frequentie van het medisch toezicht tijdens afzondering. De verantwoordelijkheid van het multidiscpilinair team is duidelijk omschreven. Er is bepaald wat er qua communicatie en dossiervorming dient te gebeuren.

SUÏCIDE

Aantal zelfdodingen
Er werden in 2013 10 suïcidepogingen en 1 suïcide geregistreerd.

Beoordeling suïcidepreventiebeleid
Een belangrijk werkpunt betreft de quasi afwezigheid van een modern (transmuraal) suïcidepreventiebeleid, en dit in een provincie met de hoogste zelfmoordcijfers van het land: op het moment van de audit is er geen zelfmoordpreventiebeleid in het psychiatrisch centrum Sint-Amandus. Tijdens de audit werd de praktijk i.v.m. zelfmoordpreventie beoordeeld aan de hand van gesprekken en enkele dossiers van opgenomen patiënten: Er wordt op geen enkele afdeling systematisch gewerkt rond vroegdetectie (signaalherkenning, bevraging bij intake, het te volgen stroomdiagram bij opname van een suïcidale patiënt, zelfde risicoinschattingsinstrument op alle afdelingen, ondersteuning door artsen, wat en waar vermelden in dossier...). Er zijn geen procedures uitgewerkt indien een patiënt een suïcidepoging onderneemt (bv. Wie coördineert de te nemen stappen, hoe worden familieleden, vertrouwenspersonen, het team opgevangen?... )

Sterke punten
Uit gesprek blijkt dat er vooral ingezet wordt op patiëntenparticipatie waarbij de patiënt in overleg met het team beslist ho e er met de suïcidale gedachten en zelfmoordpogingen wordt omgegaan. Er werd vastgesteld dat er veel aandacht uit gaat naar het betrekken van de familie en de context (thuisoverleg). Voor de opvang van medewerkers na een suïcide(poging) kan er in het ziekenhuis een beroep worden gedaan op het traumateam.

INFRASTRUCTUUR

Comfort

Privacy

Het volledige inspectieverslag vindt u hier.

De Morgen maakte per instelling een rapport. Onze werkwijze vindt u hier.

Reactie ziekenhuis

Het psychiatrisch ziekenhuis Sint-Amandus richt zich voornamelijk tot patiënten met ernstige en complexe psychiatrische aandoeningen, bijvoorbeeld psychiatrische patiënten met een bijkomende verslaving, verstandelijke beperking, niet-aangeboren hersenletsel,... Inspectiebezoeken gebruiken we graag als hefboom om de werking van het ziekenhuis voortdurend te optimaliseren. Bijna alle opmerkingen uit dit verslag van 2014 werden dan ook aangepakt en geremedieerd. Op www.amandus.bekan u een overzichtelijke synthese terug vinden van het auditrapport, de acties die het centrum ondertussen heeft genomen en het antwoord van de overheid hierop. Intussen zijn onder meer de visienota’s en procedures rond vrijheidsbeperkende maatregelen (afzonderen en fixeren) verder verbeterd. De door de overheid bepaalde behandeltijd voor artsen zetten we zo optimaal mogelijk in door de behandeling voor elke patiënt op te nemen in een multidisciplinair samengesteld team, onder de supervisie van de arts/psychiater. We wensen expliciet te investeren in artsen en in het ziekenhuis werken dan ook meer artsen dan de officiële norm vereist. Tweejaarlijks (opnieuw in 2017) worden de behandelprogramma’s getoetst op hun evidence based-werking. De hoge tevredenheid van de patiënten willen we behouden door te blijven investeren in kwaliteit en professionaliteit. Via allerlei vormingen worden de medewerkers voortdurend op de hoogte gehouden van nieuwe ontwikkelingen in de zorg en de wetgeving.
1 BDD caption © Arne Depuydt

Deze online productie kwam mee tot stand met de hulp van Sien Wevers, Elisa Schanzer, Jolien Roobrouck, Lieven Miguel Kandolo, Mari Goossen, Goele Vandenberghe, Dylan Meert en Emily Van Campenhout.

Dossier Het grote psychiatrierapport
Dossier Het grote psychiatrierapport

Bijna nergens ter wereld belanden zoveel psychiatrische patiënten in een ziekenhuisbed. De Morgen onderzocht meer dan 100 psychiatrische instellingen. Wat loopt goed, wat gaat fout?

Lees alle artikels

nieuws

cult

zine