'Jammers'

Ontmijningsdienst DOVO gebruikt omstreden gsm-stoorders

'Jammers' moeten terroristen hak zetten, maar houden risico's in voor burgers

- JEROEN VAN HORENBEEK EN ANN DE BOECK
2 Een straat in Schaarbeek wordt ontruimd tijdens een antiterreuractie op 25 maart. 'Jammers' moeten dit soort operaties veiliger maken.

De ontmijningsdienst DOVO gebruikt sinds februari 'jammers'. Dat zijn stoorzenders die het binnen een bepaald gebied onmogelijk maken om een gsm te gebruiken, maar buiten het wettelijke kader vallen. Minister van Telecom Alexander De Croo (Open Vld) werkt aan een regularisatie, maar voor CD&V gaat het te traag. "Militairen moeten veilig kunnen werken."

2 © RV
Share

'Explosieven die op afstand worden gecontroleerd, zijn een steeds grotere dreiging. Daarom gaan we de toelating voor jammers uitbreiden'

Alexander De Croo, minister van Telecom (Open Vld)

Terroristen kunnen tegenwoordig bommen activeren via hun gsm. Daarom gebruikt het leger op buitenlandse missies apparaatjes die stoorsignalen uitzenden in dezelfde frequentie als gsm-toestellen, waardoor het signaal wordt geblokkeerd. Gsm's die zich binnen een straal van zo'n 'jammer' bevinden, kunnen geen oproepen meer verzenden of ontvangen. Actieve oproepen worden meteen onderbroken.

Sinds februari werkt ontmijningsdienst DOVO ook in België met jammers. Dat komt omdat DOVO sinds de aanslagen van 22 maart massaal moet uitrukken voor bommeldingen. Maar wat blijkt? Stoorzenders mogen enkel gebruikt worden tijdens buitenlandse missies, op oefenterreinen van het leger of op het domein van de gevangenissen. DOVO gebruikt dus al maanden illegaal jammers.

"Het gebruik van jammers is verboden op Belgisch grondgebied. Dit verbod geldt ook voor de ontmijningsdienst", verduidelijkt Veli Yüksel, de defensiespecialist van CD&V in het parlement die de zaak heeft uitgespit. Yüksel wil dat het gebruik van jammers zo snel mogelijk toegelaten wordt. "Het wordt tijd dat minister De Croo een tandje bijsteekt, want ons land staat onder een permanente terreurdreiging na de aanslagen van 22 maart. Het terrorisme heeft een bepaalde techniek van oorlogvoering verplaatst naar ons grondgebied. We hebben dringend een aangepast wettelijk kader nodig om militairen veilig te laten werken."

Wat bij noodgevallen?

De Croo laat weten dat hij aan een oplossing werkt. "Er is een toenemende dreiging van aanslagen door middel van ontploffingstuigen die op afstand worden gecontroleerd. Daarom gaan we de toelating voor het gebruik van jammers uitbreiden. Zo moet DOVO ook buiten de oefenterreinen van het leger een jammer kunnen inzetten", zegt de woordvoerder van De Croo.

"De maatregel maakt deel uit van een pakket met verschillende aanpassingen aan de telecomwet. Het is de bedoeling dat die voor de zomer in eerste lezing wordt goedgekeurd."

Toch is er een risico aan verbonden. De jammer maakt immers geen onderscheid tussen criminelen en gewone burgers. Als DOVO aan het werk is, worden alle buurtbewoners in de perimeter afgesloten van de buitenwereld. Wat als je die gsm net nodig hebt? Een verstoord signaal kan fataal zijn als een noodarts bijvoorbeeld niet meer kan worden opgebeld, terwijl hij ervan uitgaat dat hij wel bereikbaar is.

Volgens De Croo is de inzet van jammers een kwestie van prioriteiten. Als de nood hoog is, moet het kunnen. "Tegenwoordig kun je zeer lokaal 'jammen', in een beperkte perimeter. Meestal zijn er dan ook al hulpdiensten aanwezig."

Het Belgisch leger heeft de laatste jaren een aantal jammersystemen van een nieuwe generatie aangeschaft. De bedoeling was om de troepen in Afghanistan te beschermen tegen telegeleide, handgemaakte bommen. De bommen zijn de belangrijkste doodsoorzaak van buitenlandse militairen in het land. Defensieminister Vandeput (N-VA) wil op termijn ook alle 250 Belgische pantservoertuigen uitrusten met jammers.

"Voor alle duidelijkheid: de pantserwagens worden enkel in het buitenland ingezet. In moderne operaties is dat voor troepen een belangrijke tool om hun missies veilig en efficiënt te kunnen uitvoeren", zegt de woordvoerder van Vandeput.

"Moesten de voertuigen toch worden ingezet bij speciale trainingen in België, dan zal het leger daarover goede afspraken maken over de eventuele overlast voor de bevolking."

"Voorlopig vallen jammers buiten het normale wettelijke kader, maar in ernstige gevallen kan de procureur een uitzondering toestaan", zegt Steven Vandeput bij monde van zijn woordvoerder. Zo'n uitzondering werd voorlopig slechts één keer toegestaan. "Dat neemt niet weg dat er een wettelijk kader nodig is." 

Hoge straling

Yüksel pleit voor een streng toezicht door het Belgisch Instituut voor Postdiensten en Telecommunicatie (BIPT), de toezichthouder op de telecom. Ook pleit hij voor een verplichte keuring van de apparatuur. "Die toestellen zenden zoveel straling uit dat ze heel ernstige gevolgen kunnen hebben voor de gezondheid", zegt Yüksel.

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat er gezondheidsrisico's ontstaan wanneer militairen regelmatig in aanraking komen met de hoge straling die de toestellen uitzenden. Volgens Vandeput krijgen de betrokken militairen wel een training 'Jammer awareness'. Daarbij worden ze gesensibiliseerd in het gebruik van jammers en de risico's die daaraan verbonden zijn.

De laatste vijf jaar werden er geen medische klachten gerapporteerd die verband houden met het gebruik van jammers binnen het Belgische leger.

Update

Een eerdere versie van dit artikel vermeldde dat zogenaamde 'jammers' illegaal zijn. Die informatie hebben we genuanceerd. Ze vallen voorlopig buiten het wettelijke kader.

nieuws

cult

zine